فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده زمینه و هدف: توسعه گردشگری ورزشی ساحلی به عنوان یکی از پیشران‌های نوین در اقتصاد شهری، همواره با چالش‌های برنامه‌ریزی در کلان‌شهرهای ساحلی مواجه بوده است. در دهه‌های اخیر، تحت تأثیر نوسانات شدید اقتصادی و تغییرات دموگرافیک، الگوهای سنتی بهره‌برداری از پهنه‌های ساحلی در کلان‌شهرهای ایران با ناکارآمدی مواجه شده و ضرورت اتخاذ رویکردهای آینده‌پژوهانه برای گذار از رویکردهای تک‌بعدی بیش از پیش احساس می‌شود. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل اثرات متقاطع پیشران‌های کلیدی مؤثر بر آینده گردشگری ورزشی ساحلی در شهر اهواز تا افق ۱۴۲۰ است.
متدلوژی: پژوهش حاضر از نظر ماهیت، در زمره پژوهش‌های آینده‌پژوهی و از نظر روش‌شناسی، مبتنی بر روش‌های توصیفی-تحلیلی است. در گام نخست، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و تکنیک دلفی نخبگان (شامل ۵۰ کارشناس حوزه گردشگری و مدیریت ورزشی)، ۳0 متغیر اولیه در ابعاد اقتصادی، کالبدی، مدیریتی و اجتماعی شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش تحلیل اثرات متقاطع و نرم‌افزار MICMAC، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری این پیشران‌ها بر یکدیگر مورد سنجش و تحلیل قرار گرفت تا چشم‌انداز آینده گردشگری ورزشی در حاشیه رودخانه کارون ترسیم گردد.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد که پیشران‌های زیست‌محیطی و اقتصادی، به‌عنوان موتورهای محرک سیستم، قدرت جهت‌دهی به سایر مؤلفه‌ها را دارند و سلطه راهبردی آن‌ها بر پویایی‌های ساحلی کارون در افق ۱۴۲۰ قطعی است. در این میان، متغیرهای دووجهی نظیر هویت‌بخشی و برگزاری رویدادها، نقش تعاملی مهمی در پیوند میان زیرساخت‌ها و اهداف کلان ایفا می‌کنند. تحلیل‌ها حاکی از آن است که موفقیت این چشم‌انداز، نه در گرو مداخلات تک‌بعدی، بلکه نیازمند استقرار یک نظام مدیریتی یکپارچه است که با تمرکز بر پیشران‌های کلیدی و اصلاح ساختارهای کالبدی، بستری پایدار برای بهبود زیرساخت‌ها و ارتقای امنیت اجتماعی فراهم آورد. در نهایت، نتایج پژوهش تأکید می‌کند که سیاست‌گذاری برای دستیابی به اهوازِ مقصدِ گردشگری ورزشی، باید با عبور از رویکردهای جزیره‌ای، بر تقویت هوشمندانه پیشران‌های زیست‌محیطی و اقتصادی متمرکز گردد تا از طریق اثرات زنجیره‌ای، تعادل و تاب‌آوری لازم در پهنه‌های ساحلی کارون محقق شود.