فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده زمینه و هدف: در عصر حاضر، پایداری و کیفیت فضاهای شهری به عنوان بستری حیاتی، نقشی تعیین‌کننده در بازیابی توان ذهنی و سلامت روانی نیروی کار ایفا می‌کند. با توجه به شرایط اقلیمی و چالش‌های زیست‌محیطی کلان‌شهر اهواز، واکاوی چگونگی تعامل محیط شهری با مولفه‌های روانی کادر درمان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای مدیریت بهینه سرمایه‌های انسانی است. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌نگاری، به دنبال تبیین رابطه میان کیفیت فضای شهری و ارتقای نشاط و بهره‌وری کارکنان کلینیک و پاراکلینیک بیمارستان امام خمینی است تا افق‌های نوینی را در طراحی محیط‌های حامی سلامت ترسیم نماید.
متدلوژی: پژوهش حاضر از نظر ماهیت، در زمره پژوهش‌های آینده‌پژوهی و از نظر روش‌شناسی، مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی است. در گام نخست، با تکیه بر مطالعات اسنادی و تکنیک دلفی با مشارکت پنلی از ۵۰ نفر از مدیران بیمارستانی، سیاست‌گذاران شهری و خبرگان حوزه سلامت و روان‌شناسی محیطی، ۵ محور اصلی، ۱۰ شاخص و ۳۴ زیرشاخص کلیدی در راستای تبیین رابطه کیفیت محیط شهری و بهره‌وری کادر درمان استخراج گردید. سپس با بهره‌گیری از روش تحلیل اثرات متقاطع (Cross-Impact Analysis) و پردازش داده‌ها در نرم‌افزار MICMAC، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری متغیرها بر یکدیگر مورد سنجش و تحلیل ساختاری قرار گرفت تا ضمن شناسایی پیشران‌های راهبردی و نقاط بحرانی، چشم‌انداز آینده کیفیت محیط شهریِ پیرامون کلینیک و پاراکلینیک بیمارستان امام خمینی اهواز در راستای ارتقای نشاط و بهره‌وری نیروی انسانی ترسیم گردد.
یافته‌ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که ارتقای نشاط و بهره‌وری کادر درمان بیمارستان امام خمینی اهواز، تابعی مستقیم از کیفیت محیط شهری پیرامون است و تنها با رویکردهای بخشی محقق نمی‌شود. پیشران‌های کلیدی مانند مدیریت آلودگی‌ها و پیوستگی بافت، نقشی راهبردی در این اکوسیستم دارند که با اثرگذاری دومینویی، تاب‌آوری شغلی و سلامت روان را ارتقا می‌دهند. دستیابی به چشم‌انداز ۱۴۰۵ نیازمند مدیریت متغیرهای بحرانی در تعامل «بیمارستان-شهر» و استفاده از تحلیل اثرات متقاطع است. بنابراین، اصلاح ساختار کالبدی و تقویت سرزندگی محیط پیرامونی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تعالی سازمانی و بهبود کیفیت زیست‌حرفه‌ای کارکنان است.