فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده زمینه و هدف: امروزه سالمندی جمعیت، چالشی بزرگ برای شهرها محسوب شده و با توجه به افزایش جمعیت سالمندان در آینده ای نزدیک، در صورت عدم شناخت درست این پدیده و برنامه ریزی در جهت مقابله با آن، می تواند تبدیل به یک بحران اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی در سطح شهرهای کشور شود. هدف از پژوهش حاضر، بررسی وضعیت کلی سالمندی در شهرهای استان گیلان، به عنوان رتبه اول سالمندی در کشور و آگاه سازی مسؤلان شهری در زمینه چالش های ناشی از بروز این پدیده نوین بر فضای شهری و برنامه ریزی در جهت مقابله با آن می باشد. محدوده مورد مطالعه در این پژوهش استان گیلان بوده که در آن جمعیت سالمند شهرنشین، به تفکیک شهر مورد بررسی قرار گرفته است.
روش بررسی: در پژوهش حاضر از روش اسنادی و تحلیل ثانویه اطلاعات استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را سالمندان شهری استان گیلان تشکیل می دهد.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری:  یافته های پژوهش نشان داد که شهرهای استان گیلان با میانگین 5/7 درصد سالمندی جمعیت، از بیشترین میزان سالمندی در کشور برخوردار هستند؛ از میان شهرستان های استان، شهر انزلی با حدود 9/9 درصد بیشترین میزان سالمند شهری در استان را به خود اختصاص داده است. همچنین اکثر شهرهای استان با سالخوردگی جمعیت مواجه شده و شیوع سالمندی زنانگی نیز در این شهرها مشهود می باشد. در پایان پیشنهادهای این پژوهش به ارائه راهکارهایی جهت مقابله با پیامدهای سالمندی و افزایش نقش سالمندان در برنامه ریزی های مربوط به شهر و همچنین طرح های مناسب سازی شهری نائل شده است.

چکیده زمینه و هدف: گردشگری که در دنیای امروز آن را صنعت سبز می­نامند شیوه­ای برای انتقال فرهنگ و تمدن از یک جامعه به جامعه دیگر است؛ که در فرآیند آن اثرات مثبت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، زیست­محیطی و فرهنگی فراوانی نهفته است. هر مقصد گردشگری محصولات و خدمات مختلفی را برای جذب گردشگران به آنان عرضه می­کند. موفقیت یک منطقه در صنعت گردشگری تنها به وجود جاذبه­های منحصربه‌فرد محدود نمی­گردد بلکه عوامل مختلفی ازجمله میزان آگاهی و شناخت در خصوص آن جاذبه‌ها از اهمیت فراوانی برخوردار هست. هدف پژوهش حاضر  چگونگی میزان آگاهی مردم و گردشگران با جاذبه­های گردشگری و میزان شناخت آن­ها با جاذبه­ها و رابطه آن با تعداد دفعات بازدید از آن­ها است.  
روش بررسی: پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده که با استفاده از مطالعه کتابخانه ای- اسنادی و میدانی صورت پذیرفته است. جامعه آماری شامل مردم شهر چابهار و گردشگرانی که برای بازدید به این شهر مراجعه کرده­اند می‌باشد؛ که با استفاده از روش تعیین حجم نمونه کوکران 382 نفر مورد مطالعه قرار گرفته­اند. اطلاعات میدانی پژوهش با ابزار پرسشنامه جمع‌آوری ‌شده و برای تحلیل داده‌ها از نرم­افزار SPSS19 و از آزمون همبستگی پیرسون برای آزمون فرضیه­ها استفاده ‌شده است.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می­دهد که بین میزان شناخت و دفعات بازدید از جاذبه­ها و تمایل آن­ها به بازدید از جاذبه­ها رابطه معناداری وجود دارد؛ یعنی هر چه میزان شناخت و آگاهی از جاذبه­ها بیش­تر باشد میزان بازدید آن­ها از جاذبه­ها بیش­تر است؛ و همچنین نتایج نشان داد که بیش­ترین نحوه آشنایی افراد با جاذبه­های این شهر از طریق تبلیغات دهان‌به‌دهان بوده است با 7/53 درصد است.

چکیده پیداکردن راهی برای مقاوم­کردن جوامع و افراد برای مقابله با بلایای طبیعی، ضرورت تعریف و ارزیابی تاب­آوری در حوزه سوانح طبیعی را دوچندان کرده­است. هدف از این پژوهش، ارزیابی مولفه­های تاب­آوری اجتماعی و اقتصادی شهر زلزله­زده بم بوده­است. این پژوهش، از نوع کاربردی است که با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به ارزیابی مولفه­های تاب­آوری اجتماعی و اقتصادی شهر زلزله­زده بم پرداخته­است. با توجه به ناهمگن­بودن جامعه و واحد­های نمونه­گیری، از روش نمونه­گیری چند مرحله­ای، استفاده شد. حجم نمونه در این تحقیق، با استفاده از فرمول کوکران، 330 خانوار تعیین شدهاست. جهت تجزبه و تحلیل داده­ها، از آزمون­های آمار توصیفی و تحلیلی از جمله تی تک­نمونه­ای و رگرسیون خطی چندگانه، استفاده شد. نتایج نشان داد که خانوارهای ساکن در شهر بم، از نظر مولفه­های میزان دانش و مهارت در سطح نامطلوب و از حیث مولفه­های آگاهی، نگرش و سرمایه اجتماعی در سطح مطلوبی قراردارند. در مجموع، بعد تاب­آوری اجتماعی از سطح مطلوبی برخودار بوده­است. از حیث وضعیت تاب­آوری اقتصادی و مولفه­های سه­گانه آن شامل: میزان و شدت خسارت، توانایی جبران خسارت و بازگشت به شرایط شغلی و مالی مناسب، در وضعیت نسبتا بد و نامطلوبی قراردارند.