فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده زمینه و هدف: با توجه به تغییرات آب‌و‌هوایی و افزایش روزافزون مصرف انرژی در جهان، نیاز به تغییر رویکردها در مورد مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری از آن روز به روز بیشتر احساس می‌شود. یکی از راه‌حل‌های مطرح شده در سال‌های اخیر، استفاده از بام‌های سبز می‌باشد که به واسطه‌ی کاهش انتقال حرارت، سایه‌اندازی و کنترل آلاینده‌ها، اثرات مثبتی بر مصرف انرژی در ساختمان دارند. عملکرد بام‌های سبز تحت تاثیر عوامل و فاکتورهای مختلفی قرار دارد که یکی از آن‌ها نوع پوشش گیاهی است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر انواع پوشش‌های گیاهی به کاررفته در بام سبز بر میزان مصرف انرژی ساختمان در اقلیم سرد می‌باشد.
روش بررسی: این پژوهش به‌عنوان یک مطالعه‌ی توصیفی-تحلیلی می‌باشد، که، پس از انتخاب یک ساختمان مسکونی یک طبقه در شهر تبریز سه نوع پوشش گیاهی وینکا، فرانکنیا و سدوم انتخاب و در ساختار بام‌سبز مدل انتخابی اعمال گردید. شبیه‌سازی‌های انرژی و ارزیابی رفتار حرارتی این ساختمان با استفاده از نرم‌افزار دیزاین بیلدر (ورژن 7) انجام گرفت.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از پوشش‌های گیاهی وینکا، فرانکنیا و سدوم در بام‌سبز ساختمان، به ترتیب مصرف انرژی را به میزان 4.2، 3.9 و 3.8درصد نسبت به ساختمان با بام بدون پوشش گیاهی کاهش می‌دهد. در مقالات مورد بررسی نیز تاثیر مثبت بام سبز در بهینه سازی انرژی ساختمان ثابت شده است. به‌نظر می رسد بهره‌گیری از بام سبز بطور اخص کاشت وینکا نسبت به سایر گونه های شبیه سازی شده در یک بام سز گسترده، به‌عنوان یک راه‌حل مناسب برای کاهش مصرف انرژی ساختمان‌ها باشد. بام سبز در اقلیم شهر تبریز راه حلی عملی و پایدار برای مصرف انرژی در آب و هوای سرد و خشک است و می توان از مزایای بسیار آن در اقلیم این شهر بهره برد.

چکیده زمینه و هدف: شهرنشینی یک فرآیند اجتماعی- فضایی است که ارتباط مستقیمی با گسترش مناطق شهری و رشد جمعیت شهری دارد. کشورهای توسعه یافته‌ای مانند آمریکا، ژاپن و بریتانیا در حال حاضر فرآیندهای شهرنشینی خود را تکمیل کرده‌اند. ساختار فضایی شهری تأثیر به سزایی در توسعه پایدار شهرها دارد. یکی از مراحل مهم تحلیل ساختار فضایی شهری، شناسایی مراکز شهری است.
روش بررسی: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و در سال 1402 در شهر تبریز به انجام رسید. روش گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای و اسنادی است. شاخص‌های مورد بررسی شامل مراکز آموزشی، بانک‌ها، مراکز بهداشتی، ادارات، اماکن ورزشی، مراکز تجاری، فضای سبز، اماکن گردشگری، اماکن مذهبی، اماکن نظامی و پارکینگ‌ها شهر تبریز بود. پس از تهیه بلوک‌های شهری و داده‌های مورد نظر، اطلاعات تهیه شده به کلیه بلوک‌های شهری تبریز در نرمافزار ArcGIS افزوده شد. سپس براساس نظرات کارشناسی، دامنه مناسب فواصل از امکانات مورد نظر با استفاده از طیف 5 گانه لیکرت تعیین شد. در این پژوهش برای شناسایی هسته‌های مرکزی شهر از روش تحلیل شبکه‌ای استفاده شد.
یافته ها و نتیجه گیری: طبق نتایج تحلیل شبکه‌ای، شهر دارای دو هسته مرکزی بزرگ در مرکز شهر و 2 هسته فرعی در اطراف شهر بود. نتیجه نهایی بدین صورت بود که شهر تبریز در حال تشکیل هسته‌های بعدی و تبدیل شدن به شهر چندهسته‌ای بود.