فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده زمینه و هدف: تحلیل تغییرات کاربری اراضی به عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی تعامل انسان و محیط، برای مدیریت پایدار منابع و برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای امری ضروری است. این پژوهش با هدف تحلیل و آشکارسازی تغییرات مکانی-زمانی کاربری اراضی در شهرستان میاندوآب طی بازه زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ با استفاده از الگوریتم بیشینه احتمال و داده‌های سنجش از دور انجام شده است.
روش شناسی: در این تحقیق، داده‌های مورد استفاده شامل تصاویر ماهواره‌ای لندست ۸ برای سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ بوده است. این تصاویر پس از انجام پیش‌پردازش‌های رادیومتریک و هندسی، با استفاده از الگوریتم طبقه‌بندی نظارت‌شده بیشینه احتمال (MLC) به نقشه‌های کاربری اراضی تبدیل شدند. در این فرآیند، هشت کلاس کاربری شامل مناطق ساخته‌شده، خاک، جاده‌ها، مزارع، باغات، آب، نمک‌زارها و خاک‌های شور شناسایی و استخراج گردید.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج ارزیابی صحت طبقه‌بندی در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ نشان داد که دقت کلی به ترتیب ۹۴.۰۷% و ۹۴% بوده است که بیانگر عملکرد قابل‌قبول و دقت بالای الگوریتم طبقه‌بندی است. تحلیل تغییرات کاربری اراضی نشان می‌دهد که در این دوره، مزارع از ۳۱۸۳ هکتار در سال ۲۰۱۳ به ۴۹۶۳ هکتار در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته و مناطق ساخته‌شده نیز به ۱۸۴۹ هکتار گسترش یافته‌اند. در مقابل، بیشترین کاهش مربوط به کلاس‌های باغات و خاک بوده است. این تغییرات ناشی از ترکیبی از عوامل انسانی (توسعه شهری و کشاورزی) و اقلیمی (خشکسالی و کاهش منابع آبی) می‌باشد. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی برای برنامه‌ریزی کاربری اراضی و مدیریت پایدار منابع طبیعی در منطقه میاندوآب مورد استفاده قرار گیرد.