ناشر فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2783-0764 7 1 2026 05 22 3.Assessment of Climatic and Geomorphological Factors in Military Base Site Selection Using Remote Sensing and GIS: (Case Study of the Moghan Plain, Ardabil Province) 3.تحلیلی بر نقش عوامل اقلیمی و ژئومورفولوژی موثر بر مکانیابی پادگان‌های نظامی با استفاده از قابلیت‌های سنجش از دور و GIS (مطالعه موردی: دشت مغان، استان اردبیل) 28 43 219193 FA موسی عابدینی استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-4243-4670 امیرحسام پاسبان دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0005-0400-2075 Journal Article 2025 01 04 <strong>Background and Objective</strong>: Location selection is one of the strategic elements in the development of a country's defense infrastructure, requiring precise analysis of environmental, climatic, and human factors using modern spatial approaches. Therefore, the objective of this research is to investigate the role of climatic and geomorphological factors affecting the site selection of military garrisons in Moghan Plain, located in Ardabil Province, by utilizing remote sensing and GIS capabilities.<br /><strong>Methodology</strong>: To fulfill the research objective, 14 relevant criteria were selected, including precipitation, temperature, actual evapotranspiration, elevation, slope, aspect, vegetation cover, land use, distance from rivers, faults, roads, cities, villages, and geology. The required spatial layers were derived from remote sensing data sources such as Sentinel-2 imagery, the 12.5-meter ALOS PALSAR Digital Elevation Model, and global climate datasets including TerraClimate, and were processed within the Google Earth Engine (GEE) environment. Subsequently, training sample points representing suitable and unsuitable locations were defined, and the Random Forest (RF) algorithm was trained and applied to produce the final suitability zoning map.<br /><strong>Results and Findings</strong>: The variable importance analysis indicated that proximity to cities and villages, slope, vegetation cover, and distance from geological faults were the most influential factors in military base site selection within the study area. The final suitability map classified the region into five categories: very suitable, suitable, moderately suitable, unsuitable, and very unsuitable. Notably, portions of the northern and eastern sections of the Moghan Plain were identified as very suitable zones. This study demonstrates that the integration of machine learning algorithms with remote sensing data offers a robust and efficient approach for spatial analysis and supports strategic decision-making in the defense and military planning sectors.<br /><strong>Conclusion</strong>: The findings of this study can support the optimization of military base site selection by integrating strategic, environmental, and security-related criteria. Such an approach has the potential to enhance military operational efficiency, strengthen crisis management capabilities, reduce infrastructure development costs, and minimize vulnerability to natural hazards. <strong>زمینه و هدف</strong>: مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی به‌عنوان یکی از عناصر راهبردی در توسعه زیرساخت‌های دفاعی کشور، نیازمند تحلیل دقیق مؤلفه‌های محیطی، اقلیمی و انسانی با بهره‌گیری از رویکردهای نوین فضایی است. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل اقلیمی و ژئومورفولوژی موثر بر مکانیابی پادگان‌های نظامی در دشت مغان واقع در استان اردبیل با استفاده از قابلیت‌های سنجش از دور وGIS  می‌باشد.<br /><strong>روش‌شناسی:</strong> در راستای هدف پژوهش ابتدا 13 معیار مؤثر شامل بارش، دما، تبخیر و تعرق واقعی، ارتفاع، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، گسل، جاده، شهر، روستا انتخاب گردید. لایه‌های مورد نیاز با استفاده از داده‌های سنجش‌ازدور از جمله تصاویر Sentinel2، مدل رقومی ارتفاعی 5/12 متر ALOS PALSAR و پایگاه‌های جهانی اقلیمی مانند TerraClimate استخراج و در محیطGoogle Earth Engine  پردازش شدند. سپس با تعریف نقاط نمونه آموزشی از مناطق مناسب و نامناسب، مدلRandom Forest  آموزش داده شد و برای تهیه نقشه پهنه‌بندی نهایی مورد استفاده قرار گرفت.<br /><strong>یافته‌ها نتیجه‌گیری</strong>: نتایج تحلیل اهمیت متغیرها نشان داد که فاصله از شهر و روستا، شیب، پوشش گیاهی و فاصله از گسل از مهم‌ترین عوامل مؤثر در مکان‌یابی پادگان نظامی در منطقه مطالعه‌شده هستند. نقشه نهایی پهنه‌بندی منطقه به پنج کلاس کاملاً مناسب (158 کیلومترمربع)، مناسب (1374 کیلومترمربع)، متوسط (2498 کیلومترمربع)، نامناسب (927 کیلومترمربع)، و کاملا نامناسب (111 کیلومتر مربع) تقسیم شد که در آن بخش‌هایی از نواحی شمالی و شرقی دشت مغان در کلاس بسیار مناسب قرار گرفتند. این پژوهش تأکید می‌کند که استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین در کنار داده‌های سنجش‌ازدور می‌تواند رویکردی مؤثر و کارآمد برای تحلیل مکانی و پشتیبانی تصمیم‌گیری‌های راهبردی در حوزه دفاعی و نظامی باشد. نتایج این مطالعه می‌تواند به بهینه‌سازی مکان‌یابی پادگان‌های نظامی با درنظرگرفتن معیارهای استراتژیک، محیط‌زیستی و امنیتی کمک کند. این امر موجب افزایش کارایی عملیات نظامی، بهبود مدیریت بحران، کاهش هزینه‌های زیرساختی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر بلایای طبیعی می‌شود. http://www.srds.ir/article_219193_ffa6d8ad2ebe49979b905e6653d61380.pdf