ناشر فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2783-0764 مقالات آماده انتشار 2025 11 05 Desirability assessment of the quality of residential environment components from the perspective of citizens (Case study: Baqubah, Iraq) مطلوبیت سنجی کیفیت مولفه‌های محیط‌ مسکونی از دیدگاه شهروندان (نمونه موردی: شهر بعقوبه عراق) 233612 FA مصطفی امیر سعید عبدالجبار دانشجوی دکتری و جغرافیا شهری دانشگاه محقق اردبیلی حسین نظم فر استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-8088-6910 علیرضا محمدی استاد،گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-3327-0942 محمدحسن یزدانی استاد،گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0001-8088-6910 Journal Article 2025 08 04 Background and Objective: The first step to achieving a desirable living environment is to assess the quality of life from the perspective of residents and identify the factors that affect their satisfaction with their living environment. Accordingly, the present study was designed to assess the desirability of the quality of residential environment components from the perspective of citizens in the city of Baqubah, Iraq.<br>Methodology: This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of type. The statistical population includes the citizens of Baqubah city and the sample size was determined to be 384 people using the Cochran formula. SPSS software was used to analyze the data and in this regard, one-sample t-tests, independent t-tests, one-way analysis of variance and Scheffe's post hoc test were used.<br>Findings and Conclusion: Based on the results of the one-sample t-test, the level of satisfaction of residents with their residential environment shows the number 3.548. In addition, one-way analysis of variance indicates that two factors, age and education level, have significantly affected the level of satisfaction of individuals with the residential environment. In contrast, factors such as employment status, income level, home ownership, distance from work to home, house area and number of rooms have not shown a significant effect on satisfaction with the residential environment. Surveys show that the level of satisfaction of Baqubah residents with the residential environment, according to evaluation criteria including security, public facilities and services, physical features, visibility, lighting and ventilation, community health, access and transportation, and neighborhood relations, is generally assessed as average. مقدمه و هدف: نخستین گام برای رسیدن به یک محیط زندگی مطلوب، ارزیابی کیفیت زندگی از دیدگاه ساکنان و شناسایی عوامل تأثیرگذار بر رضایت آنها از محیط سکونتشان محسوب می‌شود. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف مطلوبیت سنجی کیفیت مولفه‌های محیط مسکونی از دیدگاه شهروندان در شهر بعقوبه عراق تدوین شده است.<br>روش شناسی: این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و از نظر نوع، توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل شهروندان شهر بعقوبه بوده و تعداد نمونه با استفاده از فرمول کوکران به تعداد 384 نفر تعیین شده است. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS بهره گرفته شده و در این راستا، آزمون‌های t تک‌نمونه‌ای، t مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی شفه مورد استفاده قرار گرفته‌اند. <br>یافته‌ها و نتایج: بر اساس نتایج آزمون t تک نمونه‌ای، سطح رضایتمندی ساکنین از محیط مسکونی‌شان عدد 548/3 را نشان می‌دهد. علاوه بر این، تحلیل واریانس یک طرفه بیانگر آن است که دو عامل سن و سطح تحصیلات به‌طور قابل توجهی بر میزان رضایتمندی افراد از محیط مسکونی تأثیرگذار بوده‌اند. در مقابل، عواملی مانند وضعیت اشتغال، میزان درآمد، مالکیت مسکن، فاصله محل کار تا منزل، مساحت منازل و تعداد اتاق‌ها اثر معناداری بر رضایتمندی از محیط مسکونی نشان نداده‌اند<br>نتیجه گیری: بررسی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد که سطح رضایت ساکنان شهر بعقوبه از محیط مسکونی، با توجه به معیارهای ارزیابی شامل امنیت، تسهیلات و خدمات عمومی، ویژگی‌های کالبدی، دید و منظر، روشنایی و تهویه، بهداشت مجتمع، دسترسی و حمل‌ونقل، و روابط همسایگی، به طور کلی در حد متوسط ارزیابی شده است.