ناشر فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2783-0764 7 3 2026 11 22 Assessment of Social Justice Based on the City Prosperity Indexes in the Ten Districts of Tabriz سنجش عدالت اجتماعی بر اساس شاخص شکوفایی شهری در مناطق 10 گانه شهر تبریز 314 334 244167 FA وحید رحیمی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0009-5236-8337 حسین نظم فر استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-8088-6910 Journal Article 2026 03 10 <strong>Background and Objective:</strong> The contemporary world, marked by rapid transformations, requires dynamic indicators to promote justice-particularly in the fair distribution of urban services and facilities. Due to ongoing inequalities in developing cities, recent academic and institutional efforts have focused on urban models that integrate social justice to achieve sustainable development and improve the quality of life. Within this framework, the City Prosperity Index (CPI) has emerged as a key tool for evaluating justice across various urban dimensions. This study aims to assess the ten municipal districts of Tabriz in terms of their social justice performance, as one of the five main dimensions of urban prosperity.<br><strong>Methodology:</strong> To achieve the research objectives, five criteria and indicators were employed, considering data limitations and the lack of official statistics. The spatial scope covers the ten municipal districts of Tabriz. The PROMETHEE and GAIA models were applied for ranking and analysis, while the ANP model was used for weighting the indicators. Geographic Information System (GIS) tools were also employed to visualize spatial patterns and disparities among districts.<br><strong>Results and findings:</strong> The results of analyzing the social justice index across the five sub-criteria in the ten districts of Tabriz indicate that District 6, with a net Phi value of 0.400 and a score of 100, ranks first in terms of social justice performance. It is followed by District 2 (Φ = 0.178, score = 61.39). Districts 1, 5, and 9 fall within the medium level of social justice, with corresponding Phi values of 0.156, 0.133, and 0.044. In the low-performance range are Districts 8, 4, 3, and 7, with Phi values of –0.044, –0.067, –0.178, and –0.200, respectively. The lowest rank belongs to District 10, which demonstrates a highly unfavorable condition in terms of access to social justice–related services and facilities. Among the ten districts of Tabriz, only Districts 6 and 2 occupy high or very high positions in terms of social justice, whereas Districts 8, 4, 3, and 7 exhibit poor conditions, and District 10 shows a very poor status. Therefore, promoting balanced urban growth and reinforcing the driving factors of social justice should be prioritized by urban planners and decision-makers in Tabriz. زمینه و هدف: جهان امروز با توجه به رخدادها و دگرگونی های بنیادین که در حال سپری کردن است نیازمند شاخص ها و معیارهای نو و پویا جهت بسط عدالت در تمام وجوه خود به ویژه توزیع خدمات و امکانات شهری در کل وسعت شهر به صورت عادلانه و متوازن می باشد. با توجه به نابسامانی های موجود در توزیع خدمات و امکانات که در شهرهای کشورهای جهان سوم و درحال توسعه وجود دارد، در طول سال های اخیر تلاش های جامعه علمی و نهادهای بین المللی برای دستیابی به الگویی بهینه از زندگی شهری توام با عدالت اجتماعی منجر به ارائه الگویی هایی شده است که هدف نهایی آن ها تحقق توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان شهرها بوده است. شاخص شکوفایی شهری (CPI) زوایای مختلف سیستم شهری را تحت تأثیر قرار داده و با بررسی ابعاد مختلف زندگی شهری به نوعی سعی در تحقق عدالت در شهرها دارد. یکی از مهمترین ابعاد 5 گانه شکوفایی شهری بررسی شهرها از نظر برخورداری از عدالت اجتماعی در توزیع امکانات و خدمات در شهرها می باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مناطق 10گانه شهر تبریز به لحاظ برخورداری از این شاخص انجام شده است. روش شناسی: رای رسیدن به هدف پژوهش، از 5 شاخص و معیار با توجه به محدودیت هاو نبود آمار رسمی بهره گرفته شده است. محدوده مکانی مناطق 10 گانه شهر تبریز و مدل به‌کار برده شده جهت رتبه بندی مناطق پرومته و تحلیل گایا، جهت وزن دهی از مدل ANP و برای ترسیم نقشه از GIS استفاده شده است. یافته‌ها و نتایج: نتایج حاصل از تحلیل شاخص‌ عدالت اجتماعی در قالب 5 زیرمعیار در مناطق 10گانه شهر تبریز نشان می‌دهد که منطقه 6 با کسب Phi خالص 400/0 و امتیاز 100 رتبه اول را به لحاظ برخورداری از زیرشاخص‌های عدالت اجتماعی به خود اختصاص داده است. در رتبه دوم، منطقه 2 شهر تبریز با کسب Phi خالص 178/0 و امتیاز 39/61 قرار دارد. بعد از منطقه 2، مناطق 1، 5 و 9 به ترتیب با کسب Phi خالص156/0، 133/0 و 044/0 و امتیاز 65/58، 04/56 و 84/46 در دامنه برخورداری متوسط به لحاظ برخورداری از شاخص عدالت اجتماعی قرار دارند. در دامنه برخورداری پایین مناطق 8، 4، 3 و 7 به ترتیب با کسب Phi خالص044/0، 067/0، 178/0 و 200/0 و امتیاز 21/39، 50/37، 92/29 و 57/28 واقع شده‌اند. در رتبه آخر و دامنه برخورداری خیلی پایین، منطقه 10 شهر تبریز قرار دارد که به لحاظ برخورداری از شاخص‌های عدالت اجتماعی در شرایط بسیار نامطلوب قرار دارد. بنابراین از میان مناطق ده‌گانه شهر تبریز تنها منطقه 6 و منطقه 2 از نظر شاخص عدالت اجتماعی در رتبه‌های بالا و خیلی بالا قرار دارند، در حالی که مناطق 8، 4، 3 و 7 در وضعیت نامطلوب و منطقه 10 در وضعیت بسیار نامطلوب به لحاظ برخورداری از شاخص عدالت اجتماعی قرار دارند. بنابراین گسترش متوازن و ارتقاء عوامل و متغیرهای پیش برنده ی عدالت اجتماعی در مناطق تبریز باید در دستور کار مسئولین و مدیران شهری قرار گیرد. http://www.srds.ir/article_244167_c33601dabfd5f0f0e17d4947a9dc0096.pdf