ناشر فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2783-0764 مقالات آماده انتشار 2026 06 09 Consequences of Khawf iron ore mining on sustainable development: a spatial-institutional analysis with a focus on food security and gender justice. پیامدهای معدن‌کاری سنگ‌آهن خواف بر توسعه پایدار: تحلیل فضایی-نهادی با تمرکز بر امنیت غذایی و عدالت جنسیتی 245179 FA عبدالغفور عظیمی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری 0000-0002-1523-0293 رستم صابری فر دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری _ دانشگاه پیام نور _ تهران _ ایران 0000-0002-1523-0293 Journal Article 2026 04 05 abstract As one of the largest mines in Iran, Khavaf iron ore mine plays an important role in the economic and social development of the region. This study was conducted with the aim of investigating the multidimensional consequences of Sangan mining on the sustainable development of the region, focusing on food security, social justice and the environment. The data used include economic and social information of the region, GIS and remote sensing spatial data, and official mining statistics and reports. The findings show that mining plays a significant role in creating direct and indirect employment, increasing household income,The development of infrastructure and the growth of downstream steel industries have strengthened the economic capacity of the region. However, the negative effects of mining are also observed; including pressure on natural resources, land use change, destruction of vegetation, reduction of livelihood diversity and increase of social and spatial inequalities. Spatial analysis shows that the intensity of these effects is greater in areas close to mines and decreases with increasing distance. Also, the unequal distribution of economic benefits and resource governance limitations have made vulnerable groups, especially women and householdsagriculture, be more vulnerable to negative consequences. These results emphasize the necessity of a comprehensive and multidimensional approach for the sustainable management of mineral resources, including redistribution policies, participatory governance and environmental protection. Finally, the study shows that sustainable development in mining areas can only be realized by combining economic, social and environmental dimensions and the active participation of the local community, and mining can be exploited as an opportunity for regional development with proper management. معدن سنگ‌آهن خواف به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین معادن ایران، نقش مهمی در توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه ایفا می‌کند. این مطالعه با هدف بررسی پیامدهای چندبعدی معدن‌کاری سنگان بر توسعه پایدار منطقه، با تمرکز بر امنیت غذایی، عدالت اجتماعی و محیط‌زیست، انجام شد. داده‌های مورد استفاده شامل اطلاعات اقتصادی و اجتماعی منطقه، داده‌های مکانی GIS و سنجش از دور، و آمار و گزارش‌های رسمی معدن است. یافته‌ها نشان می‌دهد معدن‌کاری نقش قابل توجهی در ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، افزایش درآمد خانوارها، توسعه زیرساخت‌ها و رشد صنایع پایین‌دستی فولاد دارد و موجب تقویت ظرفیت اقتصادی منطقه شده است. با این حال، اثرات منفی معدن‌کاری نیز مشاهده می‌شود؛ از جمله فشار بر منابع طبیعی، تغییر کاربری زمین، تخریب پوشش گیاهی، کاهش تنوع معیشتی و افزایش نابرابری‌های اجتماعی و فضایی. تحلیل فضایی نشان می‌دهد که شدت این اثرات در مناطق نزدیک به معادن بیشتر بوده و با افزایش فاصله، کاهش می‌یابد. همچنین، توزیع نابرابر منافع اقتصادی و محدودیت‌های حکمرانی منابع باعث شده گروه‌های آسیب‌پذیر، به ویژه زنان و خانوارهای کشاورزی، نسبت به پیامدهای منفی آسیب‌پذیرتر باشند. این نتایج بر ضرورت رویکردی جامع و چندبعدی برای مدیریت پایدار منابع معدنی، شامل سیاست‌های بازتوزیعی، حکمرانی مشارکتی و حفاظت محیط‌زیستی تأکید می‌کند. در نهایت، مطالعه نشان می‌دهد که توسعه پایدار در مناطق معدنی تنها با تلفیق ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیطی و مشارکت فعال جامعه محلی قابل تحقق است و معدن‌کاری می‌تواند به‌عنوان فرصت توسعه منطقه‌ای با مدیریت مناسب مورد بهره‌برداری قرار گیرد.