سعید ملکی فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای 2783-0764 7 3 2026 11 22 An analysis of the challenges of segmenting the urban tourism market in Tabriz metropolis: With emphasis on geographical and demographic components تحلیلی بر چالش های بخش بندی بازار گردشگری شهری کلانشهر تبریز: با تأکید بر مؤلفه های جغرافیایی و جمعیت شناختی 297 313 245361 FA زهرا شوقی پور دانشجوی دکتری گروه برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0001-8344-0014 رحیم حیدری چیانه دانشیار گروه برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-0278-1977 شهریور روستایی استاد، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2026 03 19 Background and Objective: Tourism has a special place in the global economy and has allocated a large part of planning and investments in developed and developing countries. Today, the tourism industry has been raised as an important goal in the development of cities, and it is likely that each city will face specific challenges on the way to achieving its goals. The purpose of this study is to analyze the challenges of segmenting the urban tourism market in Tabriz metropolis: with an emphasis on geographical and demographic components. Methodology: The research method in this study is quantitative in terms of paradigm, applied in terms of purpose, and descriptive-analytical in nature. The data collection method was library and survey; and SPSS software and a single-sample T-test were used to analyze them. The statistical population of the study included all Iranian and foreign tourists entering Tabriz in the first six months of 1402, and the research questionnaire was distributed among the available samples (343 people) by attending accommodation centers, air, road, rail and intracity passenger terminals, as well as major tourist attractions. Results and findings: According to the results, among the two components of market segmentation under study, with the exception of demographic components with an average of 2.41; geographical components with an average of 3.57 have the most significant and positive impact on travel decision factors and satisfaction of incoming tourists, and consequently on the development of urban tourism in this metropolis. Also, the seasonality of the tourism market and the polarization of the effects of attractions with mainly historical, cultural, and medical-therapeutic importance, as well as the regionality of the domestic market and its sphere of influence limited to the northwest of the country due to its distance from the center of Iran, along with the foreign market specific to neighboring countries and mostly in transit and passing through, and the lack of formation of a proper destination personality for this metropolis, as a result of the aforementioned issues, can be considered the main challenges to the development of the tourism market in this metropolis. زمینه و هدف: گردشگری در اقتصاد جهانی از جایگاهی ویژه برخوردار است و بخش بزرگی از برنامه‌ریزیها و سرمایه گذاری‌ها را در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه به خود اختصاص داده است. امروزه صنعت گردشگری به منزلۀ هدفی مهم در توسعۀ شهرها مطرح شده و این احتمال وجود دارد که هر شهری در راه رسیدن به اهدافش با چالش‌های خاصی روبه رو شود. هدف پژوهش حاضر تحلیل چالش‌های بخش بندی بازار گردشگری شهری کلانشهر تبریز: با تاکید بر مؤلفه های جغرافیایی و جمعیت شناختی. روش شناسی: روش تحقیق در پژوهش حاضر از نظر پارادایمی کمّی، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی - تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و پیمایشی بوده است؛ و برای تحلیل آنها نرم افزار SPSS و آزمون T تک نمونه ای مورد استفاده قرار گرفت. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی گردشگران ایرانی و خارجی ورودی به شهر تبریز در شش ماهۀ اول سال 1402 بود و پرسشنامۀ تحقیق با حضور در مراکز اقامتی، پایانه های مسافربری هوایی، جاده ای، ریلی و درون شهری و نیز جاذبه های عمدۀ گردشگری در بین نمونه های در دسترس (343 نفر) توزیع شد. نتایج و یافته ها: بر اساس نتایج، از بین مؤلفه های دو گانه مورد بررسی بخش بندی بازار به استثنای مؤلفه های جمعیت شناختی با میانگین 2.41؛ مؤلفه های جغرافیایی با میانگین 3.57 دارای بیشترین اثرگذاری معنادار و مثبت بر فاکتورهای تصمیم سفر و رضایتمندی گردشگران ورودی و در نتیجه بر توسعه گردشگری شهری در این کلانشهر می باشند. همچنین فصلی بودن بازار گردشگری و قطبی بودن اثر جاذبه هایی با اهمیت عمدتا تاریخی- فرهنگی و پزشکی- درمانی و همچنین منطقه ای بودن بازار داخلی و حوزه نفوذ محدود به شمالغرب کشور به سبب دور بودن از مرکز ایران در کنار بازار خارجی مختص کشورهای همجوار و بیشتر به صورت ترانزیت و عبوری و عدم شکل گیری شخصیت مقصد بایسته برای این کلانشهر به تبع موارد مذکور را می توان اصلی ترین چالش های توسعه بازار گردشگری در این کلانشهر عنوان نمود.

http://www.srds.ir/article_245361_15951e629200195b9e8746e330b27b43.pdf