نوع مقاله : مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی دوره دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

شهرنشینی، رشد شهری و گسترش نامطلوب آن به عنوان پدیده­ای جهانی، همۀ کشورهای جهان را تحت تاثیر قرار داده است. در دهه­های اخیر در ایران رشد و گسترش شهرها به صورت نوعی معضل یا مسأله نمایان شده است و شهر اهواز نیز از این مسائل جدا نیست. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل الگوی گسترش ‌شهر اهواز در بازه زمانی 1360 تا 1400 است. این پژوهش از لحاظ ماهیت هدف کاربردی و از نظر روش­شناسی توصیفی- تحلیلی می­باشد و به دنبال بررسی روند گسترش فیزیکی و الگوی گسترش شهر اهواز در افق 1400 است. برای دستیابی اهدف ابتدا روند گسترش فیزیکی در دوره 35 ساله (1360 تا 1395) بررسی شد و سپس 14 شاخص برای بررسی گسترش بهینه توسعه شهر اهواز در افق 1400 استخراج شدند که با استفاده از منطق فازی (FUZZY) این شاخص­ها استاندارد شدند و در ادامه برای مدل بهینه با استفاده از مدل تحلیل ترکیبی ANPDEMATEL سه سطح برای گسترش این شهر مشخص شده که در ترکیب با OVERLAYFUZZY و GAMA 9/0 در محیط GIS نقشه­های خروجی نیز با استفاده از نرم افزار­های ENVI و Arc GIS استخراج شد. نتایج نشان داد در سطح مدل­­های پیش­بینی کننده اراضی کشاورزی با وزن­های 0.101 و 0.118 بیشترین اهمیت و مهم­ترین عامل تغییر یافته در روند گسترش فیزیکی شهر اهوا بوده است. همچنین خروجی سطح­بندی گسترش فیزیکی در افق 1400 مشخص شد که بهترین مکان در محدوده بلافصل منطقه 8 شهری و عدم قرارگیری بر سایت زمین­های کشاورزی در این شهر می­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Identifying and Analyzing the Pattern of Development of Ahvaz City in the Period 1981- 2021

نویسندگان [English]

  • Saeed Amanpour 1
  • Mehdi Alizadeh 2
  • Safiyeh Damanbagh 3

1 Associate Professor, Department of Geography & Urban Planning, Faculty of Literature &Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

2 MA of Geography & Urban Planning, Faculty of Literature & Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

3 PhD student in Geography & Urban Planning, Faculty of Literature & Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Urbanism, urban growth and its undesirable expansion as global phenomena, affect all countries throughout the world. In recent decades, the growth and extension of urban areas has come to be considered as a kind of issue or problem and Ahvaz appears to possess such problem. The aim of this study is practical and its methodology is descriptive-analytical. the present study seeks to investigate the physical development of Ahvaz Extension pattern of Ahvaz in the 2021 horizons. First the process of physical extension is investigated during the period from 1981-2017 (35 years) and 14 indicators has been extracted for the study of the appropriate extension of Ahvaz development in 2021 horizon. By using of FUZZY logic, these indicators have turned out to be standard and by the use of analytical-combinatory model of ANPDEMATEL for the optimized model, 3 levels have been determined for the extension of this city, which has been consequently extracted in the combination of OVERLAYFUZZY and 0/9 GAMA in the GIS environment of output maps also using ENVI and arc GIS software. The results showed that at the level of predictive models of agricultural land with weights of 0.101 and 0.118, the most important and important factor has been the physical development of the city of Ahvaz. Also, the output of physical expansion on the horizon of 1400 showed that the best location in the immediate area of the 8th district of the city and not being located on the site of agricultural land in this city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Physical development
  • Sprawl growth
  • Smart Growth
  • Expansion pattern
  • Ahvaz
ابراهیم زاده آسمین، حسین (1395) تحلیلی بر نقش پارامترهای جغرافیایی در الگوهای توسعه فیزیکی شهرها موردشناسی؛ شهر صوفیان، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، سال 6 ، شمارۀ پیاپی 23، صص236-225.
حاتمی نژاد, حسین, قربانی, رامین, فرهادی, ابراهیم. (1398). بررسی روند توسعه فیزیکی کلانشهر کرمانشاه و ارائه الگوی بهینه جهات رشد. مجله آمایش جغرافیایی فضا, 9(31), صص91-112.
حسینی، سیدهادی(1396) شهر فشرده و توسعه پایدار شهری سبزوار، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال هفدهم، شماره 45، صص116-93.
خاکپور، براتعلی، مداحی، سیدمهدی، محمدزاده­خانی، سیما(1395)، مروری بر مفهوم و نظریات مرتبط با گسترش فیزیکی شهرها و نقش و اهمیت آن در توسعه پایدار شهری، سمپوزیوم معماری، شهرسازی و سرزمین پایدار، مشهد.
رستمی گله، فرهاد، شاد، روزبه، قائمی، مرجان(1394)، پیش بینی توسعه افقی شهرها با استفاده از اتوماتای سلولی فازی (FCA) جهت نیل به توسعه پایدار شهری در سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)، (مطالعه موردی شهر مشهد)، همایش ملی عمران و معماری با رویکردی بر توسعه پایدار شهری.
لحمیان، رضا(1396)، کاربرد مدل های کمی درتحلیل تحولات توسعه کالبد شهری (نمونه موردی : شهر ساری)، نشریه برنامه­ریزی توسعه کالبدی، سال دوم، شماره1، پیاپی 5، صص119-109.
محمودزاده, حسن, معصومی, عذرا, هریسچیان, مهدی. (1399). سنجش ظرفیت­های توسعه میان افزا با استفاده از تحلیل چند متغیره فازی(مطالعه موردی: شهر ارومیه). فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری, 11(41), صص1-22.
مشکینی، ابوالفضل، محمد مولائی قلیچی 2 و امیررضا خاوریان گرمسیر(1395) روندهای پرا کنده روی شهری و برنامه­ریزی توسعه­ی فضایی پایدار مطالعه موردی: منطقه 2 تهران، فصلنامه معماری شهری پایدار، سال چهارم، شماره دوم، صص54-43.
موحد، علی، مصطفوی صاحب، سوران، احمدی، مظهر(1393) تبیین الگوی گسترش فضایی-کالبدی شهر سقز با رویکرد فرم شهری پایدار، فصلنامه مطالعات برنامه­ریزی شهری، سال دوم، شماره­ی پنجم، صص77-55.
نیک پور, عامر, رضازاده, مرتضی, الهقلی تبار نشلی, فاطمه. (1398). الگوی گسترش کالبدی شهر آمل با رویکرد رشد هوشمند شهری. مجله آمایش جغرافیایی فضا, 9(31),صص 175-190.
یزدانی، محمدحسن، سیدین، افشار، فرجی، عیسی(1396)، مکان یابی جهات بهینه توسعه فیزیکی مشگین شهر با راهکار مقابله با بحران، فصلنامه­ی فضای جغرافیایی، سال هفدهم، شماره60، صص99-79.
Grant, J., 2007, Encouraging Mixed Use in Practice. Incentives, Regulations, and Plans:The Role of States and Nation-states in Smart Growth Planning, Edited by Gerrit-Jan Knaap, Huibert, A. Haccoû, Kelly J. Clifton and John W. Frece, Published by Edward Elgar Publishing.
Hadadan yazdi, K., 2007, Recognition and Control of Urban Land Development Patterns through Inefficient Urban Region Emphasis on: Smart Growth (Case Study: Yaftabad District), MA. Thesis, Supervisor: M., Rafieian, Department of Urban & Regional Planning Faculty of Art Tarbiat Modarres University, Tehran.
Holdren, E., & Norland, I. T. (2005). Three challenges for the compact city as a sustainable urban form: household consumption of energy and transport in eight residential areas in the greater Oslo region. Urban studies, 42(12), 2145-2166.
Hutchison, P, (2010), Encyclopedia of urban studies, Sage publication. London & New York.
J.A.G. Jaeger et al., (2010)., Suitability criteria for measures of urban sprawl, Ecological Indicators 10,397-406.
Kaya. S, Curran, P.J., (2006)., Monitoring urban growth on the European side of the Istanbul metropolitan area, international journal of applied earth observation and geoinformation ۸, ۱۸-۲٥
Litman, T. (2005) “Evaluating Criticism Of Smart Growth”. Victoria transport policy institute. (www.vtpi.org).
Neuman, M(2005), The Compact City Fallacy, Journal of Planning Education and Research, Vol 25, Issue 1.
Rinne, J.; Paloniemi, R.; Tuulentie, S.;Kietäväinen, A. 2015 Participation of second-home users in local planning and decision-making—A study of three cottage-rich locations in Finland. J. Policy Res. Tour. Leis. Events, 7, 98–114.
Van Acker, V.; Goodwin, P.; Witlox, F. . 2016, Key research themes on travel behavior, lifestyle, and sustainable urban mobility. Int. J. Sustain. Transp, 10, 25–32.
Wang Xiaoxiao,2006. The second home phenomenon in Haikou, China,waterlo.
Ye lin et al, (2005)." What I" smart growth?", journal of planning literature, vol.19,pp.301.