Projection and examining changes in Iran's average maximum and minimum temperatures using the output of CMIP6 models

Document Type : Article extracted from thesis

Authors

1 Professor of Climatology, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

2 Department of physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili

Abstract
زمینه و هدف: این پژوهش با استفاده از برونداد مدل‌های CMIP6 و دو سناریو SSP2-4.5 و SSP5-8.5، روند تغییرات و ناهنجاری دمای میانگین بیشینه و کمینه ایران را طی سه دوره زمانی آینده نزدیک، میانه و دور بررسی و پیش‌نگری می‌نماید.
روش شناسی: ابتدا 15 مدل از مجموعه مدل‌های CMIP6 انتخاب و اعتبار سنجی و صحت سنجی مدل‌ها و مقایسه آنها با داده‌های مشاهداتی 71 ایستگاه هواشناسی، با استفاده از شاخص KGE و سایر روش‌های ارزیابی خطا انجام شد. جهت مقیاس‌کاهی و تصحیح خطا از نرم افزار Cmhyd استفاده شد.
نتایج و یافته‌ها: بررسی روند تغییرات دمای میانگین بیشینه و کمینه با استفاده از خروجی مدل NorESM2-MM و آزمون تعیین روند من- کندال، حاکی از روند صعودی تحت هر دو سناریو و در 100 درصد ایستگاه‌ها با سطح اطمینان 99 درصد می‌باشد. انتظار می‌رود دمای میانگین بیشینه تحت دو سناریو SSP2-4.5 و SSP5-8.5 با آهنگ 24/0 و 65/0 و دمای میانگین کمینه نیز با آهنگ 21/0 و 60/0 درجه سلسیوس در هر دهه افزایش داشته باشند. همچنین بیشترین افزایش دمای بیشینه و کمینه، تحت سناریو SSP5-8.5 و در آینده دور به ترتیب با 2/3 و 6/4 درجه سلسیوس رخ خواهد داد. با توجه به نتایج، بیشترین ناهنجاری مثبت، در دماهای کمینه مشاهده شد، به طوری که در تمام سال‌های دوره پیشنگری تا سال 2100، دمای میانگین کمینه نسبت به دوره پایه افزایش خواهد داشت، در حالی که طی بعضی از سال‌های آینده نزدیک، امکان کاهش دمای میانگین بیشینه نسبت به دوره پایه وجود دارد.
نتیجه گیری: نتیجه‌گیری می‌شود تا انتهای قرن حاضر دمای میانگین بیشینه و کمینه در بیشتر مناطق کشور روند صعودی خواهد داشت، که البته ناهنجاری‌های مثبت در دماهای کمینه بسیار مشهودتر از دمای بیشینه می‌باشد. همچنین تحت سناریوهای با انتشار بالای گازهای گلخانه‌ای، ناهنجاری‌های دمایی مثبت شدیدتر و آهنگ تغییرات بیشتر خواهد بود.

Keywords

Subjects



Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 03 September 2025

  • Receive Date 09 May 2025
  • Revise Date 28 June 2025
  • Accept Date 03 September 2025
  • First Publish Date 03 September 2025
  • Publish Date 03 September 2025