نوع مقاله : مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گرو ه مهندسی شهرسازی، مجتمع آموزش عالی لارستان، لار، ایران

3 گروه مهندسی شهرسازی، مجتمع آموزش عالی لارستان، لار، ایران

چکیده

      با افزایش جمعیت در دهه‌های اخیر، دغدغه اصلی شهرها، مقابله با توسعه­ی بدون برنامه‌ریزی و جلوگیری از مشکلات ناشی از آن بوده است. با رجوع به اسناد تاریخی این موضوع اثبات می‌شود که بشر همواره در پی یک سیستم نظام‌مند بوده است. یکی از مشکلاتی که افزایش جمعیت در پی دارد، رشد افقی یا پراکنده‌‌رویی شهری است که مشکلاتی مانند استفاده­ی بی‌رویه از زمین و به تبع آن مشکلات زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی را به­دنبال دارد. روش اتخاذ شده در این پژوهش تحلیلی- توصیفی و از نوع کاربردی است و با استفاده از روش تحلیل محتوایی و موردکاوی به تحلیل پدیده‌ پرداخته شده است. اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانه‌ای جمع آوری شده و اطلاعات مربوط به شهر بستک نیز به صورت ترکیبی از منابع موجود، بازدیدهای میدانی، استفاده از عکس‌ها و تصاویر ماهواره‌ای و مقایسه­ی آن‌ها در دوره‌های گوناگون زمانی و هم­چنین پرسش از افراد مطلع گردآوری شده است. سپس با برنامه­ی Excel   و  Arc GISو هم­چنین مدل هلدرن به تحلیل داده‌ها پرداخته شده است. نتایج به­دست آمده نشان می‌دهد که طرح‌های تفکیکی بین سال‌های 1385 تا 1399 موجب پراکنده‌رویی این شهر گردیده است و هم­چنین دو نوع پراکنده‌رویی انشعاب خطی و خوشه‌ای مشاهده شده است. در پایان نیز پیشنهاهایی هم­چون؛ جلوگیری و مقابله با سوداگران و بورس بازان، استفاده و بهره‌برداری از مناطق بلااستفاده‌ی درون بافت، تشویق عموم به سازندگی با تراکم بالا، انبوه‌سازی و عمودسازی با اختصاص وام و تسهیلات به آن برای جلوگیری و کنترل این پدیده در شهر بستک ارائه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis of Urban Sprawl using Geographic Information System (GIS) and Heldern Model (Case Study: Bastak City in Hormozgan Province)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hosein Rostami 1
  • ferdos anvari 2
  • Mohammad Mehdi Emamdadi Taremi 3

1 Departement of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture. Shiraz University. Shiraz. iran,

2 Department of Urban Planning Engineering, Larestan Higher Education Complex ,Lar, Iran

3 Department of Urban Planning Engineering, Larestan Higher Education Complex, lar, Iran

چکیده [English]

With increase in population in recent decades, the main concern of cities has been to deal with unplanned development and prevent the problems caused by it. By referring to historical documents, it is proved that human beings are always looking for a systematic system. One of the problems of population growth is the horizontal growth or sprawl of the city, which leads to problems such as improper land use and, consequently, environmental, economic, social and physical problems. The method adopted in this research is analytical-descriptive and applied and the phenomenon has been analyzed by using content analysis and case study methods .The required information has been collected by the method of libraries and the information about Bastak city has been collected in the form of a combination of available resources, field visits, use of satellite photos and images and their comparison in different time periods as well as questions from informed people. Then the data have been analyzed the data with Excel and Arc GIS programs as well as the Heldern model. The results show that segregation plans between 2006 and 2020 have caused the sprawl of this city and there are also two types of sprawl, linear branching and clustering. In the end, Some suggestions have been represented such as preventing and confronting traders and Stock traders, using and exploiting unused areas within the tissue, encouraging the public to build with high density, mass construction and virtualization by allocating loans and facilities to prevent and control this phenomenon in Bastak.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Sprawl
  • Urban Growth
  • Infill development
  • Heldern Model
  • Bastak City
  • Hormozgan province
ایراندوست، کیومرث و خندان، محمد و حبیبی،کیومرث،تابستان(1397)، عوامل مؤثر بر پراکنده‌رویی شهری در شهرهای ایران نمونه­ی موردی: شهر رشت، مجله­ی آمایش جغرافیایی فضا، فصلنامه­ی علمی- پژوهشی دانشگاه گلستان، سال هشتم، شماره­ی 28، صفحات 2،67،69.
پاپلی یزدی،محمد حسین و رجبی سناجردی،حسن(1382)، نظریه‌های شهر و پیرامون، انتشارات سمت. صفحات 99-25.
حسینی، سید علی و میره ای، محمد و حسینی، محمد، زمستان(1398)، مطالعات ساختار و کارکرد شهری، سال ششم، شماره‌ی بیست و یک، صفحات 159،137.
حکمت نیا، حسن و موسوی، میرنجف، (1385). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه ریزی شهری و ناحیه ای، انتشارات علم نوین، یزد. صفحات 131-133.
خلیلیان گورتانی،ابراهیم، ( 1396) ، شهر پایدار هوشمند، انتشارات جنگل جاودانه. صفحه­ی 84.
رهنما، محمدرحیم و عباس زاده، غلامرضا،(1387)، اصول، مبانی و مدل‌های سنجش فرم کالبدی شهر، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، چاپ اول، مشهد، صفحه­ی42.
زنگی آبادی، علی (1371)، تحلیل فضـایی الگوهای توسعه فیزیکی شهر کرمان، رساله­ی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شـهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران،صفحه­ی78.
ظهیری فرد، یکتا و پارسی، حمیدرضا (1394)، برنامه ریزی نواحی منفصل شهری با کنترل پراکنده رویی شهری (نمونه­ی پژوهش: ناحیه منفصل شهری نایسر سنندج)، پایان نامه­ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، صفحه­ی28.
عباس زادگان، مصطفی؛ رستم یزدی، بهمن(1387)، بهره‌گیری از رشد هوشمندانه در ساماندهی رشد پراکنده­ی شهرها، مجله‌ی فناوری و آموزش، سال سوم، شماره‌ی 1، صفحه­ی33.
ماجدی، حمید(1378)، زمین مسأله­ی اصلی توسعه­ی شهری، نشریه­ی آبادی، دوره­ی، شماره­ی33، صفحات3-13.
مرادی، عباس و تیموری، حسن و دژکام، صادق (1393 )، پایش تغییرات فیزیکی سیمای سرزمین شهر کرج با استفاده از تحلیل سینوپتیک و تصاویر ماهوارهای، فصلنامه­ی برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره­ی 19، شماره­ی 4 ،146-127.
مرکز آمار ایران، 1385،1390،1395،1399.
مشکینی، ابوالفضل و مولائی قلیچی، محمد وخاوریان گرمسیر، امیررضا، زمستان (1395)، روندهای پراکنده‌رویی شهری و برنا‌مه‌ریزی توسعه‌ی فضایی پایدار (مطالعه­ی موردی:منطقه­ی2 تهران)، مجله­ی معماری­و شهرسازی پایدار، سال چهارم، شماره­ی دوم، صفحه­ی 44.
مصطفی زاده، لادن و شیعه، اسماعیل و احمدی، قادر (1392)، شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر پدیده­ی پراکنده‌رویی شهری در شهر خرمدره، پایان نامه­ی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات قزوین ، صفحه­ی2.
مطالعات طرح تفصیلی شهر بستک: صفحات1-10.
Abudu, D.; Echima, R. & Andogah, G (2018), Spatial assessment of urban sprawl in Arua Municipality, Uganda. The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science, 7 December 2018.1.
Alonso,W.,(1964),Location and land use,Cambridge: harvard University Press.205.
Angel, S., Parent, J. and Civco, D. (2007) “Urban Sprawl Metrics: An Analysis of Global Urban Expansion Using GIS”, Proceedings of ASPRS 2007 Annual Conference, Tampa, Florida May, 7-11
Brody, Samuel. (2013) The Characteristics, Causes, and Consequences of Sprawling Development Patterns in the United States. Nature Education Knowledge 4(5),2.
Brueckner,Jan K. & Fansler, David A (1983),"The Economics of Urban Sprawl: Theory and Evidence on the Spatial Size of Cities,"The Review of Economics and Statistics,65(3),479-482.
Burchell, R., & Galley, C. (2003). Projecting incidence and costs of sprawl in the United States.Transportation Research Record, 1831, 150-157.
Burchell,R.W.,shad,N.A.,Listokin,D.,philips,H.,downs,A.,seskin,S.,Davis,J.S.,Moore,T .,Helton,D.,& Gall,M.(1998). The Costs of Sprawl Revisited. Transit Cooperative Research Program(TCRP) Report39, Published By Transportation Research Board,Washengton.276.
Camagni,R: Cristina,M and Rigamonti,P (2002),Urban mobility and Urbam from : The social and envirnomental costs of different patterns of urban expension, Ecological Economics,Vol. 40,No.2, 199-216.
Ehrlich, M., Hilber, C. & Schöni, O. (2018), Institutional settings and urban sprawl: Evidence from Europe. Journal of Housing Economics, Volume 42, December 2018.7.
Ewing, R. (1997) a Is Los Angeles-Style Sprawl Desirable?”, J. Am Planning Associat, 63(1):107-126.
Fulton, W., Pendall, R., Nguyen, M., and Harrison, A. 2001. Who sprawls most? How growth patterns differ across the U.S., Center for urban and metropolitan policy, the booking institution, Washington, D.C,16.
Hebrele Lauren, Opp susan (2008), Local sunstainble urban development in globalized world.320.
Herold, M., Hemphill, J., Dietzel, C., & Clarke,K(2005). Remote sensing derived mapping to support urban growth theory. Proceedings of the ISPRS joint conference 3rd International Symposium Remote Sensing and Data Fusion Over Urban Areas, and 5th International Symposium Remote Sensing of Urban Areas (URS 2005), March 14–16. Tempe, AZ, USA.,2,4.
Hess, G.R. (2001) “Just what is Sprawl Anyway?” www.4.ncsuedu/grhess,4-5.
Hutchison, R.,(2010). “Encyclopedia of Urban Studies”. University of Wisconsin, Green Bay, a sage reference publication.84.
Jenks, M & ,.Burgess, R. (2000). Compact Cities: Sustainable Urban Forms for Developing Countries .Taylor & Francis e-Library.368.
Ladd, Helen (1998) “Effects of Taxes on Economic Activity,” in Ladd,H. Local155.
Lewis, Paul G. (2001) “Retail Politics: Local Sales Taxes and the Fiscalization of Land Use,” Economic Development Quarterly, 15 (1), 21-35.
Martinuzzi, s., Gould, W., Gonzalez, R (2007), Land development, land use, and urban sprawl in Puerto Rico, integrating remote sensing and population census data.296.
Mieszkowski,Paul,Mills,Edwin S,"The Causes of Metropolitan Suburbanizatio, "Journal of Economic perspectives,7(3),1993.155.
Wilson, E.H., Hurd, J.D., Civco, D.L., Prisloe, S. and Arnold, C. (2003) “Development of a Geospatial Model to quantify”, describe and map urban growth. Remote Sensing of Environment, 86(3), 275-285.