17.تجزیه و تحلیل و توان‌سنجی ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین براساس مدل M GAM

اسفندیاری درآباد, فریبا; نظافت تکله, بهروز

17.تجزیه و تحلیل و توان‌سنجی ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین براساس مدل M GAM

نوع مقاله : مقاله مستخرج از طرح پژوهشی

نویسندگان

فریبا اسفندیاری درآباد ¹

بهروز نظافت تکله ²

¹ استاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل ایران

² دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر تجزیه و تحلیل و توان‌سنجی ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین براساس مدل M GAM می‌باشد. شهرستان سرعین در شمال غرب ایران و در محدوده جغرافیایی 47 درجه و 48 دقیقه تا 48 درجه و 11 دقیقه طول شرقی و 38 درجه و 3 دقیقه تا 38 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی قرار دارد.
روششناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش پژوهش آن توصیفی پیمایشی است که با استفاده از تکمیل پرسش‌نامه انجام شده است. در این پژوهش هشت ژئوسایت شهرستان سرعین (پل معلق ورگه‌سران، ویلادره، پیست اسکی‌آلوارس، گلدشت کلخوران، غارکنزق، دره علی‌درویش، دره ساری‌دره، امامزاده آتشگاه) با استفاده از ارائه ۲۰ پرسش‌نامه به گردشگران حاضر در مناطق مورد مطالعه و هم‌چنین ارائه ۲۰ پرسش‌نامه کتبی به کارشناسان و متخصصان به این ژئوسایت‌ها و جمع‌آوری داده‌های آن مورد ارزیابی قرار داده شد. در این پژوهش ابتدا برخی از لندفرم های ژئومورفولوژیکی با استفاده از مطالعات کتابخانهای، عکس های هوایی، تصاویر ماهوارهای، پیمایشهای میدانی و مصاحبه، شناسایی و محدوده آنها تعیین گردید. سپس با بهره گیری از مدل M-GAM،پتانسیلهای گردشگری لندفرم ها مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج و یافته‌ها : نتایج حاصله از ارزیابی مدل M-GAMنشان داد که بر اساس ارزیابی نظر کارشناسان و بازدیدکنندگان منطقه ژئوتوریستی پل معلق ورگه‌سران بالاترین ارزش اصلی را به خود اختصاص داده است. از نظر ارزش‌های مکمل نیز بالاترین امتیاز برای امامزاده آتشگاه با امتیاز 91/11 بوده است و در مجموع امتیازات، بیش‌ترین امتیاز در درجه اول برای امامزاده آتشگاه و کم‌ترین مجموع امتیاز مربوط به ویلادره است. همچنین ماتریس M-GAMبا استفاده از ارزش اصلی و مکمل حاصل از تجزیه و تحلیل نشان می‌دهد که ژئوسایت‌های گلدشت کلخوران، امامزاده آتشگاه، دره ساری‌دره و پل معلق ورگه‌سران از نظر ارزش‌های اصلی در فیلدZ23 قرار گرفته اند و از نظر ارزش‌های مکمل دارای پتانسیل سطح بالا برای ژئوتوریسم هستند. ژئوسایت‌های دره علی‌درویش، غارکنزق و پیست آلوارس نیز از نظر ارزش اصلی و مکمل دارای ارزش متوسطی برای ژئوتوریسم هستند (ارزش اصلی و مکمل Z22) و در نهایت ویلادره از نظر ارزش اصلی در سطح متوسط و از نظر ارزش مکمل در سطح پایینی برای توسعه ژئوتوریسم قرار گرفته است. بنابراین نتیجه‌گیری می‌گردد که فضای زیادی برای بهبود ژئوتوریسم در این مکان‌ها وجود دارد و سرمایه‌گذاری برای بهبود زیرساخت این ژئوسایت‌‌ها و ارتقای برنامه‌ریزی و فعالیت‌های تبلیغاتی، این مناطق می‌توانند گردشگران و مسافران زیادی را جذب کنند که باعث ایجاد مشاغل و افزایش درامد مردمان محلی می‌شود. در نهایت پیشنهاد می‌گردد برای تجزیه و تحلیل و توان‌سنجی ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین بر اساس هوش مصنوعی و مدل‌های بروز ژئوتوریستی هم مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

توان‌سنجی ژئوتوریستی

ژئومورفولوژیک

سرعین

مدل M-GAM

شهرستان سرعین

موضوعات

جغرافیای طبیعی

عنوان مقاله English

Geotourism and geomorphological analysis and evaluation of Sarein township based on M GAM model

نویسندگان English

Fariba Esfandyari Darabad ¹

Behrouz Nezafat Taklhe ²

¹ Professor of Geomorphology, Department of Natural Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

² Phd student of geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

چکیده English

Background and Objective: The aim of the present study is to analyze and evaluate the geotourism and geomorphological capabilities of Sarein County using the M GAM model. Sarein County is located in the northwest of Iran and in the geographical area of 47 degrees and 48 minutes to 48 degrees and 11 minutes east longitude and 38 degrees and 3 minutes to 38 degrees and 15 minutes north latitude.
Methodology: The present research is of an applied type and its research method is a descriptive survey conducted using a questionnaire. In this study, eight geosites in Sarein County (Verghesaran Suspension Bridge, Viladreh, Alvares Ski Resort, Goldasht Kalkhoran, Gharkenzagh, Ali Darvish Valley, Saridareh Valley, and Imamzadeh Atashgah) were evaluated by providing 20 questionnaires to tourists present in the study areas and also providing 20 written questionnaires to experts and specialists in these geosites and collecting their data. In this study, first some geomorphological landforms were identified and their boundaries were determined using library studies, aerial photographs, satellite images, field surveys and interviews. Then, using the M-GAM model, the tourism potentials of the landforms were examined.
Results and findings: The results of the M-GAM model evaluation showed that, based on the evaluation of experts and visitors to the geotourism area, the Verghesaran Suspension Bridge has the highest core value. In terms of complementary values, the highest score was for the Atashgah Shrine with a score of 91.11, and in total scores, the highest score was for the Atashgah Shrine and the lowest total score was for Villadreh. Also, the M-GAM matrix using the main and complementary values obtained from the analysis shows that the geosites of Goldasht Kalkhoran, Imamzadeh Atashgah, Darreh Saridareh, and Verge Saran Suspension Bridge are located in the Z23 field in terms of main values, and in terms of complementary values, they have a high level of potential for geotourism. The Ali Darvish Valley, Ghar Kanzagh, and Alvares Track geosites also have a medium value for geotourism in terms of primary and complementary value (primary and complementary value Z22), and finally, Viladreh is at a medium level in terms of primary value and at a low level in terms of complementary value for geotourism development.Therefore, it is concluded that there is a lot of room for improving geotourism in these places, and by investing in improving the infrastructure of these geosites and improving planning and promotional activities, these areas can attract many tourists and travelers, which will create jobs and increase the income of local people. Finally, it is suggested that the geotourism and geomorphological potential of Sarein County be analyzed and evaluated based on artificial intelligence and geotourism occurrence models.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism

geomorphological

Sarein

M-GAM model

Sarein township

ابراهیم پور، ح، نعمتی، و، نظافت تکله، ب. (1401). شناسایی پتانسیل‌های ژئوتوریستی شهرستان سرعین با استفاده از مدل پارک ملی و مدل هادزیک. جغرافیا و روابط انسانی، 5(3)، 161-183. doi: 10.22034/gahr.2023.381439.1795

اسفندیاری درآباد، ف، نظافت تکله، ب. (1404). 6.توان‌سنجی ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی مناطق حفاظت‌شده شهرستان مشکین‌شهر با استفاده از مدل‌های کمّی. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، 6(3)، 78-85. https://www.srds.ir/article_216380.html

اسفندیاری درآباد، ف، نظافت تکله، ب، شهبازی شرفه، ز، نعمتی، و. (1402). ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین با استفاده مدل‌های کوبالیکوا و فیولت. مطالعات علوم محیط زیست، 8(4), 7644-7658. doi: 10.22034/jess.2022.371296.1914

اسفندیاری درآباد، ف، نظافت تکله، ب، شهبازی شرفه، ز. (1401)، بررسی و ارزیابی تاثیرگذاری مخاطرات بر توسعه توریسم (مطالعه موردی شهرستان مشکین شهر)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5 ، شماره 3. https://www.gahr.ir/article_166434.html

اکبری، م، بوستان احمدی، و، انصاری، م، سهرابی، و، (1401)، سنجش جایگاه کشورهای اسلامی از نظر شاخص‌های رقابت‌پذیری جهانی سفر و گردشگری با استفاده تکنیک ماباک (MABAC)، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 45، صص 18-1. https://jzpm.marvdasht.iau.ir/article_4302.html

جهان تیغ‌مند، س، کرم، ا، قنواتی، ع. (1401)، تبیین توان‌ها و مدیریت گردشگری ژئوسایتها بر پایه ارزیابی محوطه‌های تنوع زمینی (مطالعه موردی: منطقه گردشگری تنگه واشی در شهرستان فیروزکوه)، پژوهشهای کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 65، صص 332-312. https://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_id=2758&sid=1&slc_lang=fa

رحیمی، م، هنری، ف، رومیانی، ا، (1401)، برنامه‌ریزی و آینده‌نگاری توسعه پایدار گردشگری استان خوزستان، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 45، صص 66-51. https://jzpm.marvdasht.iau.ir/article_4247.html

روستا، ع، (1401)، تبیین اثرات تجربه و انگیزش گردشگران در مناطق شهری بر رضایت و وفاداری گردشگران (مورد مطالعه: مناطق گردشگری کیش و قشم)، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 45، صص 228-211. https://jzpm.marvdasht.iau.ir/article_5299.html

زند مقدم، م ر، طوسی نژاد، ن، (1401)، ارزیابی وتوسعه گردشگری شهری با رویکرد توسعه پایدار (مطالعه موردی: منطقۀ 11 شهر تهران)، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، دوره 14، شماره 52، صص 169-147. https://journals.iau.ir/article_693061.html

زندمقدم، م ر. (1388)، بررسـی توانمنـدی‌هـای دشت کویر به‌عنوان ژئوپارک ایران مرکزی و نقـش آن در توسعه پایدار اسـتان سـمنان، فصـلنامه جغرافیـایی آمایش محیط، سال 2 ،شماره 6 ،صص 20-1. https://ensani.ir/fa/article/246261

ساسانیان، آ، نعمتی، و، نظافت تکله، ب. (1402). ارزیابی پتانسیل‌های ژئومورفولوژی و ژئوتوریستی شهرستان آستارا با استفاده ازمدل‌های هادزیک و فیولت. جغرافیا و روابط انسانی،6(3), 768-785. doi: 10.22034/gahr.2023.409888.1920

طاهرخانی، م، جهان تیغ‌مند، س، سلیمی سبحان، م ر. (1399)، اولویت‌بندی توان‌های زمین- گردشگری ژئوسایت‌ها (مطالعه موردی: الموت قزوین)، جغرافیا (فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران)، سال 18، شماره 64، 119-106. https://mag.iga.ir/article_245851_62eef55197f3aeddcae43e033db26ab6.pdf

فخاری، س. (1393)، مدل‌سازی ژئومورفولوژیکی به منظور توسعه پایدار (مطالعه موردی: ژئوپارک‌های پیشنهادی منطقه دماوند)، رساله دکتری، استاد راهنما، عزت الله قنواتی، دانشگاه خوارزمی. https://elmnet.ir/doc/10839138-1761

مختاری، د. (1394)، اهمیت نقشه‌های زمین پیمایی در مدیریت مکان‌های ژئومورفیکی ایران، (مطالعه موردی: گردنه پیام)، نشریه علمی – پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی، سال 16 ،شماره 37، صص 172-151. https://journals.tabrizu.ac.ir/article_558.html

مقیمی، ا، زارع احمد آباد، م، مختاری، د. (1401)، ارزیابی توانمندی اشکال ژئومورفولوژیک حاصل از فعالیت گسل تبریز در توسعه ژئوتوریسم با استفاده از روش پانیزا، سیاستگذاری شهری و منطقه‌ای، دوره 1، شماره 1، صص 13-1. https://sanad.iau.ir/Journal/pur/Article/927356/FullText

نظافت تکله، ب، اسفندیاری درآباد، ف، کرم، ا، عبیدی حمل آباد، س. (1403). 10.توان سنجی قابلیت‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی در روستاهای گردشگرپذیر استان اردبیل. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، 5(3)، 151-172. https://www.srds.ir/article_211308.html

هاشمی دیزج، ع. (1401). بررسی میزان و تاثیر توان رقابت‌پذیری و ژئوتوریستی بر اقتصاد استان اردبیل با استفاده از مدل‌های‌کومانسکو، هادزیک و پائوولوا (مطالعه موردی: شهرهای سرعین، مشگین‌شهر، هیر). مطالعات علوم محیط زیست, 7(4), 5624-5639. doi: 10.22034/jess.2022.345030.1798

Adolfo Quesada, R. Lidia Torres, B. Maynor, A. Manuel Rodríguez, M. Gema Velázquez, E. Catalina Espinosa, V. Jaime, T. Hugo Rodríguez, B. 2021. Geodiversity, Geoconservation, and Geotourism in Central America. 11(1), 48; Pp 1- 16. https://www.mdpi.com/2073-445X/11/1/48

Aydin, G. and Karamehmet, B. (2017), Factors affecting health tourism and international health-care facility choice, International Journal of Pharmaceutical and Healthcare Marketing, Vol.11 No. 1, pp.16-36. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/ijphm-05-2015-0018/full/html

Büyüközkan, G, Mukul, E, Kongar, E. (2020), Health tourism strategy selection via SWOT analysis and integrated hesitant fuzzy linguistic AHP-MABAC approach, Socio-Economic Planning Sciences, 107-120. https://ideas.repec.org/a/eee/soceps/v74y2021ics0038012120304195.html

Carrion ,M ., Mero , P., Salamea ,I., Carballo ,F., Aguilar, M., Ruiz , K. and Berrezueta , E.(2021). A Mineralogical Muesum as a Geotourism Attraction: A Case Study, Minerals https://www.mdpi.com/2075-163X/11/6/582

Dawling, Ross. Newsome, David. 2018. Handbook of geotourism. Edward Elgar Publishing. Dawling, Ross. Newsome, David. 2018. Handbook of geotourism. Edward Elgar Publishing.

Dezilia,D, Harnani,H (2023).Geotourism Assessment Using The M- Gam Method (Modified Deosite Assessment Model) Sawahlunto Region, West Sumatra,Journal of earth and marine technology ,Vol 4, No 1 https://www.semanticscholar.org/paper/Geotourism-Assessment-using-the-M-GAM-method-Model)-Dezilia Harnani/185fc843595cf6e9e36ba2b0a6dd56d37b490203/figure/3

Dowling, R.K. 2015. Geopark. In C. Cater, B. Garrod and T. Low (Eds) The Encyclopedia of Sustainable Tourism (pp. 230‒231). Oxford: CABI. https://www.researchgate.net/publication/283215188_The_Encyclopaedia_of_Sustainable_Tourism

Gricelda Herrera, F. Karla, E. Carlos Mora, F. Paúl Carrión, M. Edgar, B (2021). Evaluation of a Paleontological Museum as Geosite and Base for Geotourism. 1208–1227. https://www.mdpi.com/2571-9408/4/3/67

Lai LS, To WM.(2015), Content analysis of social media: A grounded theory approach. Journal of Electronic Commerce Research16, 125-138.https://www.researchgate.net/publication/276304592_Content_analysis_of_social_media_A_grounded_theory_approach

Mahato, M. K., & Jana, N. C. (2021). Exploring the potential for development of Geotourism in Rarh Bengal, Eastern India using M-GAM. International Journal of Geoheritage and Parks, 9(3): 313-322. https://www.researchgate.net/publication/351958752_Exploring_the_potential_for_development_of_Geotourism_in_Rarh_Bengal_Eastern_India_using_M-GAM

Nilashia,b., Sarminah. S, Abdul Manafd. A, Ahmadie. H, A. Rashidf. T,. (2019). Factors influencing medical tourism adoption in Malaysia: A DEMATELFuzzy TOPSIS approach, Computers & Industrial Engineering 137, 53-67. https://www.elsevier.com/locate/caie.

Rafael Altoe, A. Kátia Leite, M. Wellington Francisco, S. 2022. New Approach on the Quantitative Assessment of Geotouristic Potential: A Case Study in the Northern Area of the Rio De Janeiro Cliffs and Lagoons Geopark Project. https://link.springer.com/article/10.1007/s12371-022-00707-7