24.ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی اشکال کارستی با استفاده از روش رینارد ( مطالعه موردی: شهرستان آذرشهر)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی ، استاد دانشگاه فرهنگیان علامه امینی تبریز.

2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده
زمینه و هدف: ژئومورفوسایت­ها، یکی از مفاهیم جدید در مطالعات گردشگری هستند که بر مکان­های ویژه­ای که دارای ارزش­های علمی، اکولوژیکی، فرهنگی، زیبایی و اقتصادی هستند، تاکید می­کند. در سال­های اخیر ژئوتوریسم و ژئومورفوتوریسم به صورت مفهومی بسیار جذاب درآمده که طیف وسیعی از مردم با علاقه­های گوناگون و نیز دولت­ها، گروه­های زیست محیطی وگروه­های حفاظت و نگهداری را به خود جلب کرده است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توانمندی­های ژئوتوریستی اشکال کارستی شهرستان آذرشهر با استفاده از روش رینارد است.
روش‌شناسی: در این راستا با بهره­گیری از پیمایش میدانی، دو معیار اصلی شامل ارزش­علمی، ارزش­افزوده و ترکیبی مورد ارزیابی قرار گرفته است. در این روش ارزش ­علمی متشکل از عیار حفاظتی، کمیابی، شاخص بودن و ارزش­های جغرافیای دیرینه و ارزش افزوده شامل ارزش­های فرهنگی، تاریخی، مذهبی، زمین­تاریخی و اقتصادی و ارزش ­ترکیبی، شامل ارزش­ جهانی، آموزشی، تهدیدات و اقدامات مدیریتی استفاده شد.
نتایج و یافته‌ها: براساس نتایج حاصل از پژوهش ژئومورفوسایت­های منطقه در معیارهای اصلی به ترتیب، ارزش­علمی (53/0)، ارزش­ترکیبی (47/0)و ارزش افزوده (34/0) و در زیرمعیارها ارزش ­آموزشی (79/0)، جغرافیای دیرینه و تاریخ­زمین (75/0) و تهدیدات (70/0)از بیش‌ترین امتیاز برخوردارند. از لحاظ توانمندی ژئوتوریستی پدیده­های مورد بررسی منطقه به ترتیب تراورتن­ها، چشمه­ها و غارها در سه معیار ارزیابی (ارزش علمی، ارزش ­افزوده، ترکیبی) بیش‌ترین توانمندی جذب گردشگر را دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evaluation of Geotourism Potential of Karst Landforms Using the Renard Method(Case Study: Azarshahr Township)

نویسندگان English

BiuK Fathalizadeh 1
Mousa Abedini 2
Nasrin Hasnzadeh 3
1 PhD in Geomorphology, University of Mohaghegh Ardabili, Professor, Allameh Amini Educational University, Tabriz. .
2 Professor, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
3 MSc in Geomorphology, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده English

Background and Objective: Geomorphosites are a novel concept in tourism studies, emphasizing unique locations with scientific, ecological, cultural, aesthetic, and economic values. In recent years, geotourism and geomorphotourism have emerged as highly appealing concepts, attracting a diverse range of individuals with varied interests, as well as governments, environmental groups, and conservation organizations. The aim of this study is to evaluate the geotourism potential of karst landforms in Azarshahr Township using the Reynard method.
Methodology: For this purpose, field surveys were conducted to assess two main criteria: scientific value, added value, and a composite value. The scientific value comprises conservation status, rarity, representativeness, and paleogeographic significance, while the added value includes cultural, historical, religious, geohistorical, and economic values. The composite value encompasses global significance, educational value, threats, and management measures.
Results and Findings: The findings revealed that the geomorphosites in the region scored highest in the main criteria as follows: scientific value (0.53), composite value (0.47), and added value (0.34). Among the sub-criteria, educational value (0.79), paleogeography and geohistory (0.75), and threats (0.70) received the highest scores. In terms of geotourism potential, the examined landforms—travertines, springs, and caves—demonstrated the highest capacity to attract tourists across the three evaluation criteria (scientific value, added value, and composite value).

کلیدواژه‌ها English

Azarshahr
Geotourism potential
karst landforms
scientific value
added value
احمدی، ح (1378)،ژئومورفولوژی کاربردی،جلد1، فرسایش آبی، تالیف، دانشگاه تهران ،688 صفحه.
احمدی، ح .فیض­نیا ، س (1391)، سازندهای کواترنر، تالیف، دانشگاه تهران،607 صفحه.
بیاتی­خطیبی، م (1388)، ژئوتوریسم، رویکردی نو در بهره­گیری ازجاذبه­های ژئومورفولوژیک (مطالعه موردی غارکرفتوکردستان)، مجله علمی وپژوهشی فضای جغرافیایی ،10(29)50-27
تقی پور، ک و محجل، م (1392) ساختار و نحوه تشکیل پشته­های تراورتن در آذرشهر فصلنامه زمین­شناسی ایران، 7(25)  15-33
جداری عیوضی، ج.مهری، م (1391)،ارزیابی ژئوتوریستی مکان­های ژئومورفولوژیکی شهرستان مرند با استفاده از روش ارزش علمی وافزوده، اولین همایش گردشگری  وطبیعت گردی ایران زمین.
جلالی، ط. عابدینی ، م . بالازاده،م (1391)، ارزیابی توانمندی­های ژئوتوریستی آذرشهر با استفاده از روش سوات، اولین همایش توسعه پایدار در مناطق خشک ونیمه خشک، ابرکوه
روستایی، ش و همکاران(1391)، ارزیابی تطبیقی توانمندی ژئومورفولوژیکی آبشارهای مرند و ورزقان به روش ارزش علمی و افزوده ، فصلنامه گردشگری و چشم انداز آینده، 3 (40 )60-51
ساری سراف، ب (1367)، پژوهش های ژئومورفولوژی دامنه غربی سهند، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1370)؛ نقشه توپوگرافی تبریز، برگ NJ380 ، سری با مقیاس 10250000
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1386)؛ نقشه توپوگرافی شیرامین با مقیاس 50000 :1
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1386)؛ نقشه توبوگرافی آذرشهر با مقیاس 50000 :1
شایان ، س وزارع، غ.خلیلی، س (1391)، ارزیابی ارزش­علمی وا فزوده­های مکان­های گردشگری براساس روش رینارد (مطالعه موردی : تپه گیان، دشت نهاوند)، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری. 1 ( 2)23-8 .
طاووسى، م. رضوى، س، ا (1383)، گزارش ژئوفیزیک بروش RS  جهت اکتشاف حفرات پنهان در منطقه پیرچوپان، سازمان زمین شناسى کشور.
 -عابدینی،م چراغی، م، اقبال، م. ر (1394)،  بررسی عوامل مؤثر در شکل­گیری فروچاله­ها در سازندهای کارستی با استفاده از مدل رگرسیون خطی چند­متغیره در محیط ArcGIS و SPSS (مورد مطالعه: ناهمواری­های بیستون – پرآو ،جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی. 26( 4 ) 62 -41.
عابدینی، م، نظری گزیک، ز، ( 1403)، تجزیه و تحلیل میزان فرونشست زمین و اثرات آن بر ژئو مورفوسایتهای گردشگری شهر توریستی شاندیز خراسان رضوی، فصلنامه پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، 12(4)، 192-171.
عابدینی، م، شیخ محمدی، ب،پاسبان، الف،(1402)، ارزیابی و تحلیل قابلیت­های ژئوتوریستی شهرستان گرمی با استفاده از مدلهای پرالونگ و اکولوژیکی، نشریه فضای گردشگری، 12 (12) 48، 24-1.
محمودی ، ف (1379) ژئومورفولوژی ساختمانی ، انتشارت پیام نور،152 صفحه.
قدیرزاده، ا (1381) ؛ نقشه زمین شناسی آذرشهر با مقیاس 1:100000، سازمان زمین شناسی کشور
قدیرزاده ، ا. سلطانی ، ش(1387) ، بررسی امکان وجود حفره­های انحلالی پنهان آبدار در منطقه آذرشهر، مجله آب و محیط زیست، (70)726-19
فخری، س و علیزاده، م.رحیمی، س (1391)، ارزیابی توانمندی­های گردشگری ژئومورفوسایت­های سواحل مکران با روش رینارد، اولین همایش ملی توسعه سواحل مکران، دانشگاه دریانوردی چابهار،کنارک.
فتحی ، م و اشرفی ،ز. خلیجی ، م (1392) ارزیابی پتانسیل گردشگری ابنیه تاریخی شهرتبریز، فصلنامه جغرافیا وبرنامه ریزی شهری،چشم انداز زاگرس، 5(18)123-107
قنبری، ا. حجازی، ا (1392)، ارزیابی توانمندی زمین گردشگری مکان­های ژئوموفولوژیک موجود در روستای کندوان، مجله مسکن و محیط، (141) 122-108
قنبری، ا. روستایی، ش (1391) ارزیابی توانمندی­های ژئوتوریستی شهرستان آذرشهر به روش پرالونگ، فصلنامه علمی –پژوهشی نگرش های نو درجغرافیای انسانی، 4(4)49-33
قنواتی ، ع،  کرم ،ا. فخاری، س (1391) ، مروری بر روند تحولات ژئوتوریسم و مدل­های مورد استفاده آن درایران، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 9 (34) 91-75
مختاری، د (1389)، ارزیابی توانمندی­های اکوتوریستی مکان­های ژئومورفیکی حوضه آبریز آسیاب خرابه به روش پرالونگ، فصلنامه جغرافیا و توسعه ، (18 )52-27
مقیمی، ابراهیم و همکاران(1391)، ژئومورفوتوریسم وقابلت­سنجی ژئومورفوسایت­های جاده­ای با روش پری یرا(مطاله موردی: آزادراه قم – کاشان)، پژوهش هایی کاربردی علوم جغرافیایی، 12(27)183-165
نجفی اسماعیل، احمدی دهرشید، و پارسا. (1402). شناسایی پتانسیل‌های ژئوتوریسم و تدوین برنامه راهبردی در مسیر شکوفایی و توسعه ژئوتوریسم پایدار (مورد مطالعه: شهرستان دهگلان). مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 4(1)، 127-148.
یمانی، م .نگهبان، س. رحیمی، س (1391) ژئومورفوتوریسم و مقایسه روش­های ارزیابی ژئومورفوسایت درتوسعه گردشگری(مطالعه موردی: استان هرمزگان )، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری­، 1(1)104-83
Baioni ,D.Tramontang ,M ,2015, Evaporite karst in three interior layered deposits in Iani Chaos, Mars,Geomorphology 245 (2015) 15–22
Comanescu , L.Nedelea,A.Dobre,R,2011,Evaluation of geomorpho-sites in VisteaVally(Fagaras Mountains- Carpathians Romania)International Journal of the Physical Sciences. 6:1161-1168
Dewar ,K,2015 , Geotourism: the tourism of geology and landscapes and Global geotourism perspectives ,Book reviews,Journal of Heritage Tourism 177-179
Dowling ,R.Newsome ,D,2011, Global geotourism perspectives, Book Reviews / Tourism Management 32 :1484–1490
Hose,Thomas A. ,2012, 3G’s for Modern Geotourism,Geoheritage 4:7–24
Lucie ,K  ,2013 Geomorphosite assessment for geotourism purposes. Czech Journal of Tourism, 2(2), 80-104.
Newsome, D. Dowling,  R. Leung,  Y,2012, The nature and management of geotourism: A case study of two established iconic geotourism destinations,  Tourism Management Perspectives 2–3 : 19–27
Panizza , M,2001, Geomorphosites: Concepts,methods and examples of geomorphological survey, Chinese Science Bulletin Vol. 46,pp2-4
Pereira,p. Pereira,D.Ceatano,M.Braga,A,2007,Geomorohosite assessment in MontesinhoNatur al park(Portugal) ,Geographica Helvetica jg. 62 /Heft 3
Pelfini , M. Bollati,  I,2014, landforms and geomorphosite ongoing changes:concepts and implications for geoheritage  promotion,  quaestiones geographice 33(1):131-143
Pralong,J-P,2005,A method for assessing tourist potential and use of geomorphological sites method pour evaluation du potential et de utilization touristiques de sites geomorphologiques,geomorphologie:relief ,processes,environment.Vol.3,pp:189-196
Reynard,  E. Coratza,P. Giusti ,C,2011, Geomorphosites and Geotourism, Geoheritage  3:129–130
Reynard, E,2007, A method for assessing «scientific» and «additional values» of  geomorphosites,Geographica Helvetica Jg. 62 /Heft3,:148-158
Sellier ,D,2015, A Deductive Method for the Selection of Geomorphosites:Application to Mont Ventoux (Provence, France) , GeoheritageDOI 10.1007/s12371-015-0144-1
Stokes,T.Grffiths,P.Ramsey,C,2010 ,376  Karst Geomorphology, Hydrology,
and Management, Chapter 11,372-400
Waele.D,J  , 2015, Karst geomorphology: from hydrological functioning to
palaeoenvironmental reconstructionsGeomorphology 229 (2015) 1–2
Carrión-Mero, P., Sánchez-Zambrano, E., Mata-Perelló, J., Jaya-Montalvo, M., Herrera-Franco, G., Berrezueta, E., ... & Morante-Carballo, F. (2024). Geosites assessment in a volcanic hotspot environment and its impact on geotourism, Santa Cruz-Galapagos Islands, Ecuador. International Journal of Geoheritage and Parks, 12(1), 147-167.‏
Tamang, L., Mandal, U. K., Karmakar, M., Banerjee, M., & Ghosh, D. (2023). Geomorphosite evaluation for geotourism development using geosite assessment model (GAM): A study from a Proterozoic terrain in eastern India. International Journal of Geoheritage and Parks, 11(1), 82-99.‏

  • تاریخ دریافت 14 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 23 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403