تحلیل نقش ساختارهای طبیعی و محیطی در الگوی استقرار محوطه‌های تاریخی (نمونه موردی: روستای ویند کلخوران، شهرستان سرعین)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از طرح پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانش‌آموختة‌ کارشناسی ارشد باستان‏‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده
زمینه و هدف: انتخاب و مکان‌یابی سکونتگاه‌ها همواره تا حد زیادی به ویژگی‌های محیطی وابسته است. در مطالعه و بررسی چگونگی چیدمان سکونتگاه‌ها در یک منطقه، نقش محیط و بستر آن از منظر جغرافیایی حائز اهمیت است. در این راستا؛ هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل اقلیمی و ژئومورفولوژی مؤثر بر مکان‌یابی محوطه‌های تاریخی در روستای ویند کلخوران واقع در شهرستان سرعین در استان اردبیل با استفاده از قابلیت‌های سنجش‌ازدور GIS است.
روش‌شناسی: روش تحقیق به‌صورت توصیفی و تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات به دو روش میدانی و کتابخانه‌‌ای استوار است. در این پژوهش مهم‌ترین محوطه مهم استقراری بخش روستای ویند کلخوران از توابع شهرستان سرعین به‌عنوان نمونه و مبنای مطالعاتی موردمطالعه قرار خواهد گرفت. عوامل مؤثر بر مکان‌یابی محوطه‌های در این منطقه؛ مانند موقعیت محوطه‌ها نسبت به منابع آب، وضعیت ارتفاع از سطح دریا، پوشش گیاهی، فاصله محوطه‌ها نسبت به جاده‌ها و روستاها، نوع خاک، شیب و جهت شیب زمین انتخاب گردید. لایه‌های موردنیاز با استفاده از نقشه‌های GISاستخراج شدند.
سؤال پژوهش: سؤال اصلی پژوهش بدین‌صورت طرح می‌گردد: نقش ساختارهای طبیعی و محیطی در الگوی استقرار محوطه‌های تاریخی در روستای ویند کلخوران به چه صورتی نمود پیداکرده است؟
نتیجه‌گیری: شرایط مکانی و زیست‌بوم منطقه موردمطالعه، نقش مهمی در شکل‌گیری و گسترش استقرارها داشته است. بر اساس توصیف و تحلیل نقشه‌های به‌دست‌آمده؛ می‌توان گفت که محوطه‌های موردمطالعه در مجاورت و سر راه منابع آبی قرارگرفته‌اند؛ ارتفاع 1355 تا 1710متر، پوشش گیاهی متوسط تا ضعیف، کاربری اراضی کشاورزی آبی، قرار گرفتن در بین راه‌های ارتباطی و مجاورت با روستای امروزی ویند کلخوران، توپوگرافی مناسب منطقه با توجه به دامنه عددی شیب کم و جهت‌های شیب در راستای شمال شرقی، شرق، جنوب شرقی و جنوب و ویژگی زمین‌شناسی منطقه با نوع سنگ‌های آتش‌فشانی از نوع سنگ‌های داسیتی تا اندزیتی، از مهم‌ترین شاخص‌های محوطه‌های این منطقه‌اند. با توجه به اهمیت گردشگری روستایی در توسعه پایدار کشور و تنوع آثار تاریخی این منطقه؛ لازم است که به این منطقه توجه جدی شود. در نهایت پیشنهاد می‌شود زیرساخت‌های توسعه این روستا مانند؛ ساخت فضاهای اقامتی و ارتباطی، معرفی و قابلیت‌های روستا با توجه به تبلیغات مناسب و مرمت و احیای فضاهای تاریخی به منظور جذب گردشگران و تبدیل فضاهای دستکند به مکان‌هایی مثل تولید و فروش محصولات محلی و صنایع دستی و غیره، از راهبردهای مهم توسعه گردشگری در این منطقه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the role of natural and environmental structures in the settlement pattern of historical sites (Case study: Vinda Kholoran village, Sarein County)

نویسندگان English

Seyed Mehdi Hosseini Nia 1
Habib shahbazi Shiran 2
Elnaz Hobbi Arvanag 3
1 Postdoctoral Researcher in Islamic Archaeology, Faculty of social sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, Iran.
2 Associate Professor, Department of Archeology, Faculty of social sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, Iran.
3 3. Department of Archaeology, Faculty of literature and Human Scinces, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, Iran.
چکیده English

Results and Discussion: The geographical conditions and ecosystem of the study area have played a significant role in the formation and expansion of settlements. Based on the description and analysis of the obtained maps, it can be said that the study areas are located adjacent to and along the path of water resources. The most important indicators of the sites in this region are: an altitude of 1355 to 1710 meters, moderate to poor vegetation cover, irrigated agricultural land use, location between communication routes and proximity to the modern village of Wind Kelkhoran, the suitable topography of the region considering the low numerical range of slopes and slope directions toward the northeast, east, southeast, and south, and the geological features of the region with volcanic rocks ranging from dacite to andesite. Given the importance of rural tourism in the sustainable development of the country and the diversity of historical sites in this region, it is necessary to pay serious attention to this area. Finally, it is recommended that the development infrastructure of this village, such as the construction of accommodation and communication spaces, the introduction of the village's capabilities thru appropriate advertising, and the restoration and revitalization of historical spaces to attract tourists and convert hand-dug spaces into places like the production and sale of local products and handicrafts, etc., are important strategies for tourism development in this region.

کلیدواژه‌ها English

Sarein County
Vinda Kholkhoran Village
Historical Sites
Settlement Patterns
Geographic Information System

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 18 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 13 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 12 شهریور 1404
  • تاریخ اولین انتشار 13 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 13 شهریور 1404