11.سنجش کارایی راهبردهای مدیریتی بر بهبود زیست‌پذیری شهری در کلان‌شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

چکیده
زمینه و هدف: زیست‌پذیری شهری در سال‌های اخیر به یکی از مباحث محوری در حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. دلیل این امر آن است که گسترش و تراکم روزافزون شهری فشار بیشتری بر فضای محدود، منابع و محیط‌زیست وارد می‌کند و ظرفیت شهرها را برای حفظ کیفیت مناسب زندگی کاهش می‌دهد. هدف این پژوهش، سنجش کارایی راهبردهای مدیریتی بر بهبود زیست‌پذیری در مناطق 1 و 10 کلان‌شهر تبریز است.
روش‌شناسی: روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه گردآوری شده است. تحلیل شاخص‌های کمی در محیط نرم‌افزار SPSS و با استفاده از آزمون T و تحلیل رگرسیونی به روش گام به گام صورت گرفته است.
نتایج و یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که منطقه 1 در ابعاد مختلف مدیریت شهری از جمله خدمات شهری (3.02)، حکمروایی (3.06)، سرمایه‌گذاری (3.07) و فرهنگی-اجتماعی (2.75) عملکرد بهتری نسبت به منطقه 10 دارد. همچنین، شاخص‌های زیست‌پذیری در منطقه 1 شامل اقتصادی (2.84)، اجتماعی (3.72), کالبدی (3.82) و زیست‌محیطی (3.68) در مقایسه با منطقه 10 که در ابعاد مدیریت شهری و زیست‌پذیری مقادیر پایین‌تری دارد، بیانگر وضعیت مطلوب‌تر این منطقه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه معناداری بین کیفیت مدیریت شهری و ارتقای سطح زیست‌پذیری وجود دارد و بازنگری در سیاست‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی متوازن و عدالت‌محور برای ارتقای کیفیت زندگی شهری در مناطق کم‌برخوردار ضروری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Measuring the Efficiency of Managerial Strategies in Improving Urban Livability in Tabriz Metropolis

نویسندگان English

Razieh Ghasemzadeh 1
Mohammad Hassan Yazdani 2
1 PhD Student of Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Professor of Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

Background and Objective: Rapid urbanization and environmental pressures challenge cities to provide a high quality of life. Livability, encompassing social, economic, physical, and environmental dimensions, is influenced by effective urban management. This study aims to evaluate the impact of managerial strategies on urban livability in Districts 1 and 10 of Tabriz, identifying strengths and weaknesses to inform sustainable planning and policy decisions.
Methodology: Descriptive-analytical approach with questionnaires. Data were analyzed using SPSS with t-tests and regression analysis to compare districts and assess relationships between management strategies and livability indicators.
Results and Findings: Findings indicate significant differences between the two districts. District 1 demonstrated higher levels of livability across most indicators, especially in infrastructure and services, while District 10 showed weaknesses in socio-cultural and environmental dimensions. Regression results confirm a meaningful relationship between the quality of urban management and perceived livability. These findings are consistent with international research emphasizing the role of governance, participation, and equitable distribution of resources in enhancing urban life.

کلیدواژه‌ها English

Urban Management
Livability
Tabriz
Indicators
احدنژاد روشتی, محسن؛ سجادی, ژیلا و یاری قلی, وحید  .(1397). بررسی جایگاه مفهوم زیست پذیری شهری در طرح توسعه شهری نمونه مطالعاتی: طرح جامع شهر زنجانجغرافیا ( فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران).16(59)، 108-95.
اسمعیل پور, مرضیه؛ لاله پور, منیژه و ممقانی, سمانه .(1401). ارزیابی میزان آسیب‌پذیری مساکن شهر تبریز در برابر مخاطره زلزله (مطالعه موردی: منطقه 10 شهرداری)جغرافیا و برنامه‌ریزی، 26(82)، 48-27.
https://doi.org/10.22034/gp.2022.48908.2921
آسیابانی پور, الهام؛ پناهی, علی و احمد زاده, حسن  .(1400). سنجش و ارزیابی بعد عینی زیست پذیری شهری در مناطق دهگانۀ کلانشهر تبریزپژوهشهای جغرافیای انسانی. 53(2)، 565-545.
https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.286057.1007981
پور رمضان، ابراهیم؛ نبی بید، غلامرضا و گیوه جی، سعید .(1397). بررسی نقش مؤلفه های مدیریت شهری در گسترش کالبدی شهر مطالعه موردی منطقه 5 شهر تهران. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 8 (4)، 434-427.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1397.8.4.25.8
حبیبی، داوود؛ کسا لایی، افسانه و افتخاری یوسف آباد، جمشید .(1397). بازخوانی شاخص های اثرگذار در رضایتمندی شهروندان از عملکرد شهرداری و مدیریت شهری. دوماهنامه مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، 3 (1)، 1-12. https://civilica.com/doc/821247
خوارزمی، امیدعلی؛ قاسم زاده، راضیه و پیرزاده، زهره .(1401). مدلسازی تأثیرگذاری اقدامات مدیریت شهری بر زیست‌پذیری شهر مشهد (نمونه موردی: منطقه 6 و 9). جغرافیای اجتماعی شهری، 9(1)، 97-119.
https://doi.org/10.22103/JUSG.2022.2064
رحمتی دلیر، ثریا؛ ملک حسینی، عباس .(1398). بررسی میزان انطباق پذیری مدیریت شهری ایران با اصول حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: شهر کنگاور). مطالعات هنر اسلامی، 15(33 )، 164-189.
https://doi.org/10.22034/ias.2019.91561
رضایی، رامین؛ میرزانلو، رضاطاهر .(1393). بررسی و تحلیل کاربری فضای سبزشهری نمونه موردی شهرداری منطقه 10کلانشهر تبریز. اولین کنفرانس ملی شهرسازی. مدیریت شهری و توسعه پایدار،تهران.
https://civilica.com/doc/360674
رهنما, محمد رحیم؛ قنبری, محمد, محمدی حمیدی, سمه و حسینی, سید مصطفی .(1398). ارزیابی و سنجش زیست‌پذیری شهری در کلان‌شهر اهوازمجله شهر پایدار، 2(2)، 17-1.
https://www.doi.org/10.22034/jsc.2019.197229.1090
 زینی, سیده منور؛ مجتبی زاده, حسین .(1399). مطالعه‌ی تطبیقی شاخص های زیست‌پذیری مناطق شهری اسلامشهرفصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 11(43)، 178-165.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285229.1399.11.43.11.4
سرائی, محمد حسین؛ یاراحمدی, منصوره .(1401). شناسایی زیست‌پذیری ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر زیست‌پذیری در نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر اسفراین)جغرافیا و پایداری محیط. 12(4)، 35-23.
https://doi.org/10.22126/ges.2022.7545.2513
سلیمانی مهرنجاتی؛ محمد، تولایی، سیمین، رفیعیان، مجتبی و خزاعی نژاد، فروغ .(1395). زیست پذیری شهری: مفهوم, اصول, ابعاد و شاخص ها. پژوهش های جغرافیای برنامه ریزی شهری، 4(1 )، 27-50.
صفایی پور, مسعود و خدری میر قائد, روح اله . (1404). .بررسی نقش مدیریت شهری در کاهش آسیب های اجتماعی شهر اهوازفصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای.
صفاری, فاطمه , یزدانی, محمدحسن و محمدی, علیرضا . (1404). ارزیابی مولفه‌های موثر بر حکمروایی مطلوب شهری (مورد پژوهی: شهراردبیلفصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای.
فرج اللهی, عاطفه؛ پورمحمدی, محمدرضا, حیدری چیانه, رحیم، مختاری, داوود .(1401). تحلیل تطبیقی زیست پذیری در مناطق شهری؛ مطالعه موردی مناطق دهگانه کلانشهر تبریزفصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 13(50)، 14-29.https://www.magiran.com/p2529793
قنبری, محمد؛ اجزاء شکوهی,محمد, رهنما, محمدرحیم و خوارزمی, امید علی .(1402). تحلیلی بر زیست‌پذیری شهری براساس شاخص زیست‌محیطی (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر مشهد، جغرافیاوتوسعه ناحیه ای، 21(1)،33-1.
https://doi.org/10.22067/jgrd.2021.47188.0
محمدی ده چشمه، پژمان .(1399). بررسی وضعیت شاخص های زیست پذیری شهری در شهرکرد بر مبنای جایگاه مدیریت شهری. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 20(57 )، 205-222.
https://doi.org/10.22059/jhgr.2019.277044.1007871
نجفی, سعید؛ راه دار, احمد و اسمعیلی, بهزاد .(1403). تحلیلی بر زیست پذیری کالبدی مسکن شهری (نمونه موردی : شهر زنجان)پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 4(14)، 70-54.
نجفی، مهرداد؛ رشادجو، حمیده و استعلاجی، علیرضا .(1398).نقش بازآفرینی شهری در زیست پذیری شهری (نمونه مطالعاتی: محله جاوید زنجان). فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، 11 (40)، 1-16.
https://www.magiran.com/p2353528
ولی زاده،رضا؛ داداش پورمقدم،مجید .(1399). ارزیابی میزان تابآوری کالبدی شبکه معابر منطقه 1 شهر تبریز در برابر مخاطرات شهری.نشریه مطالعات طراحی شهری و پژوهشهای شهری. 3-3(12)، 25-34
https://civilica.com/doc/1273211
ویسی ناب، برهان؛ بابایی اقدم، فریدون و قربانی، رسول .(1398). تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر زیست پذیری شهری (موردمطالعه: کلان شهر تبریز). اقتصاد و مدیریت شهری، 7(3 (پیاپی 27) )، 35-52.
 
Al-Thani, S. K., Amato, A., Koç, M., & Al-Ghamdi, S. G. (2019). Urban sustainability and livability: An analysis of Doha’s urban-form and possible mitigation strategies. Sustainability11(3), 786.
  https://doi.org/10.3390/su11030786
Fu, B., Yu, D., & Zhang, Y. (2019). The livable urban landscape: GIS and remote sensing extracted land use assessment for urban livability in Changchun Proper, China. Land use policy87, 104048.
https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2019.104048
Jodder, P. K., Hossain, M. Z., & Thill, J. C. (2025). Urban Livability in a Rapidly Urbanizing Mid-Size City: Lessons for Planning in the Global South. Sustainability17(4), 1504.
https://www.mdpi.com/journal/sustainability
Lee, K. Y. (2021). Factors influencing urban livability in Seoul, Korea: Urban environmental satisfaction and neighborhood relations. Social sciences10(4), 138.
https://doi.org/10.3390/socsci10040138
Paul, A.; Sen, J. A Critical Review of Liveability Approaches and Their Dimensions. Geoforum 2020, 117, 90–92. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2020.09.008
Shi, C., Guo, N., Zeng, L., & Wu, F. (2022). How climate change is going to affect urban livability in China. Climate Services26, 100284. https://doi.org/10.1016/j.cliser.2022.100284
Wang, Y., & Miao, Z. (2022). Towards the analysis of urban livability in China: Spatial–temporal changes, regional types, and influencing factors. Environmental Science and Pollution Research29(40), 60153-60172. https://doi.org/10.1007/s11356-022-20092-6
دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24
تابستان 1405
صفحه 188-206

  • تاریخ دریافت 10 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 25 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 10 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 12 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405