نوع مقاله : مقاله مستخرج از طرح پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام‌نور، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی دوره دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دوره دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

مخاطرات طبیعی حوادثی تهدیدآمیز هستند که خسارات جانی و مالی فراوانی به­دنبال دارند. این مخاطرات تنها منحصر به زمان وقوع نیست بلکه به دلیل پیامدهای اجتماعی که دارند سال­های سال گریبان­گیر مردم منطقه خواهند بود. در چنین مواردی که آثار مخاطرات طبیعی در زندگی انسان­ها تظاهر می­یابد از این­گونه مخاطرات با عنوان بلایای طبیعی یاد می­شود و در آمایش شهری نقش این مخاطرات حائز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مخاطرات طبیعی و مدیریت بحران در آمایش سرزمین در استان کرمانشاه است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و با توجه به ماهیت موضوع و مؤلفه­های مورد بررسی، رویکرد حاکم بر فرآیند پژوهش، ترکیبی از روش­های «توصیفی- تحلیلی» است. جمع­آوری اطلاعات و داده­ها به دو صورت «اسنادی و پیمایشی» انجام پذیرفته است. و جهت تحلیل و وزن­گذاری داده‌های از مدلFAHP و نرم افزارGIS   ARC(سیستم اطلاعات جغرافیایی) برای بررسی نحوه­ی پراکنش مخاطرات طبیعی اقدام شده است. یافته­های حاصل از پژوهش نشان می­دهد که از لحاظ وضعیت مخاطرات طبیعی (زلزله، سیل، خشکسالی، زمین لغزش) ،54 درصد از سطح استان در وضعیت خطرپذیری کم و خیلی کم، 21 درصد در وضعیت خطر پذیری متوسط  و در نهایت 8.36 درصد در وضعیت خطرپذیری خیلی زیاد قرار دارد. نتایج حاکی از آن است از لحاظ مخاطرات طبیعی(زلزله، سیل، خشکسالی، زمین لغزش)  استان کرمانشاه در وضعیت متوسطی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Natural Hazards and Crisis Management in Land Management (Case Study: Kermanshah Province)

نویسندگان [English]

  • Mohammad rauof Heydarifar 1
  • Esmail Solimani rad 2
  • Mahnaz Hosseinisiahgoli 3

1 Assistant Professor, Political Geography, Payam-e-Noor University, Kermanshah, Iran

2 PhD Students, Department of Geography & Urban Planning, Faculty of Geography & planning University of Tabriz, Tabriz, Iran

3 PhD Students, Department of Geography & Urban Planning, Faculty of Literature & Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Natural hazards are threatening accidents that cause a lot of human and financial losses. These dangers are not limited to the time of occurrence, but because of the social consequences that will affect the people of the region for years to come. In such cases where the effects of natural hazards are manifested in human life, such hazards are referred to as natural disasters and the role of these hazards in urban planning is important. The purpose of this study is to investigate the role of natural hazards and crisis management in land management in Kermanshah province. The present research is a combination of "descriptive-analytical" methods in terms of applied purpose and according to the nature of the subject and the studied components, the approach governing the research process. Data collection and data has been done in two forms of "documentation and survey" and to analyze and weigh data from the FAHP model and GIS ARC software (GIS) to investigate the distribution of natural hazards.Findings from the study show that in terms of natural hazards (earthquake, flood, drought, landslide), %54 of the province in low and very low risk,%21in moderate risk and finally8.36 The percentage is in a very high risk situation.The results indicate that in terms of natural hazards (earthquake, flood, drought, landslide) Kermanshah province is in a moderate situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Natural hazards
  • Land Management
  • Crisis
  • Kermanshah
احمدی،عبدالمجید؛ منوچهری، سوران(1399)، سنجش وضعیت و تحلیل عوامل مؤثر بر مطلوبیت مدیریت بحران مخاطرات طبیعی در شهرستان قائنات، مجله علمی- پژوهشی برنامه­ریزی فضایی، دوره 10، شماره 2، صص 23-56.
آزادخانی، پاکزاد؛ حسین­زاده، جعفر؛ صیدی، روح­اله(1399)، شناسایی و تعیین پهنه­های مناسب مخاطرات محیطی مؤثر در توسعه کالبدی شهر ایلام، مجله مخاطرات محیط­طبیعی، دوره نهم، شماره بیست و سوم، صص 40-19.
اسمیت، کیت (1394)، مخاطرات محیطی، ترجمه: ابراهیم مقیمی و شاپور گودرزینژاد ، انتشارات سمت، چاپ هفتم.
آقامحمدی، داود(1398)، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل راهبردی مؤثر بر آمایش سرزمین از منظر امنیت ملی (مورد مطالعه: منطقه جنوب شرق ایران)، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی ، شماره 12 ، صص 109 - 136.
امیدوار، کمال(1390)، مخاطرات طبیعی، یزد، انتشارات دانشگاه یزد.
بهنیافر، ابوالفضل؛ قنبرزاده،هادی؛منصوری دانشپور،محمدرضا(1388)، «پهنه بندی خطر زمین لغزش و ناپایداری دامنه ای به روش های AHP و احتمال» مطالعه موردی: حوضه آبریز رودخانه گنگ، دامنه­های شمالی بینالود، مجله فضای جغرافیایی، سال نهم، شماره 27، صص 78-55.
پالاش،عباس(1394)، بررسی نقش مخاطرات محیطی و مدیریت بحران در آمایش سرزمین مطالعه موردی منطقه سیستان – ایران، کنفرانس بین­المللی پژوهش­های نوین در علوم کشاورزی و محیط­زیست،کوالالامبور-مالزی.
پورطاهری، مهدی؛ سجاسی، قیداری؛ صادقلو، طاهره(1390)، ارزیابی تطبیقی روش­های رتبه­بندی مخاطرات طبیعی در مناطق روستایی، مطالعه موردی: استان زنجان، تهران، مجله پژوهش­های روستایی، شماره 3 ، صص 54 -31.
تقوایی،مسعود؛ بیک­محمدی،حسن؛ زالی،نادر؛ کسایی،میترا(1396)، تحلیل موانع و عوامل مؤثر در اجرای طرح­ها و برنامه­ریزی آمایش استان تهران، دوره 9، شماره 1، صص 27-1.
جعفریان، بابک ؛سرور، رحیم، برنا، رضا (1395)، مدل­یابی موانع تحقق پذیری طرح­های آمایش سرزمین استان تهران با رویکرد آینده پژوهی، جغرافیا(فصلنامه علمی-پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره جدید، سال شانزدهم، شماره 59، صص 94-77.
حاتمی نژاد، حسین؛ عمو، ابراهیم(1398)، آسیب‌شناسی و ارزیابی طرح های آمایش سرزمین در کشور ایران، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه ای، شماره 34 ، صص27 – 38.
رجبی،معصومه؛ حجازی،میراسداله؛ روستایی، شهرام؛عالی،نگین(1397)، پهنه­بندی آسیب­پذیری مخاطرات طبیعی و ژئومورفولوژیکی سکونتگاه­های روستایی شهرستان سقز(مطالعه موردی سیل و زلزله)، پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، سال هفتم، شماره 2، صص 195-183.
روشن­زاده، عبدالرحمن(1399)، تحلیل و ارزیابی نقش آمایش سرزمین در توسعه گردشگری پایدار شهرستان پارسیان، پژوهش­های نوین علوم جغرافیایی، معماری و شهرسازی، سال سوم ، شماره 23، صص 188-165.
ساسان­پور،فرزانه؛ موسی­وند،جعفر( 1389)، تاثیر عوامل انسانساخت در تشدید پیامدهای مخاطرات طبیعی در محیط­های کلان شهری با کاربرد منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی،جلد 13 ، شماره 16، صص 50-29.
شریفی­کیا،محمد؛ شایان، سیاوش؛ امیری، شهرام(1390)، سنجش آسیب­پذیری سکونتگاه­های روستایی ناحیه ولشت از مخاطرات طبیعی به منظور ساماندهی آمایش، مجله مدرس برنامه­ریزی و آمایش فضایی، دوره پانزدهم، شماره اول، ص 150-125.
عظیمی بلوریان،احمد(1389)، مفهوم آمایش سرزمین در برنامه­ریزی توسعه، خاستگاه­ها، سیر تکاملی و تجربه­ی ایران، انتشارات مؤسسه­ی خدمات فرهنگی رسا.
علی­پور،عباس؛ هاشمی،مصطفی؛اسماعیل زاده،یعقوب(1396) ملاحظات دفاعی- امنیتی آمایش سرزمین در استان آذربایجان شرقی و تدوین راهبردها ، جغرافیا و آمایش شهری- منطقه ای» ، شماره24؛ صص 250-233.
فنی،زهره؛ توکلی­نیا،جمیله؛ امیری، حکمت؛ بیرانوندزاده، مریم(1396)، مولفه­های اثر گذار بر پایداری بافت ناکارآمد شهر خرم آباد در برابر مخاطرات طبیعی، جغرافیا(فصلنامه علمی- پژوهشی و بین­المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره جدید، سال پانزدهم، شماره 55، صص 70-57.
کیانی ده­کیانی،سلیمان(1395)، آمایش و پهنه­بندی روستاهای در معرض خطر طبیعی و انسانی بخش دهدز شهرستان ایذه، پایان­نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی دکتر علی­اکبر تقی­لو، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، دانشگاه ارومیه.
کیخا، زهرا؛ بذرافشان،جواد؛ قنبری، سیروس؛کیخا، عالمه(1399)، تحلیل میزان تاب­آوری اجتماعات روستایی سیستان در برابر مخاطرات محیطی، مخاطرات محیط­طبیعی، دوره­ی نهم، شماره بیست­و سوم، صص 18-1.
محمدزاده، مسعود، مهرنیا، عبداناصر، جویه، صاحبداد؛کرد، حامد(1391)، تیپ­شناسی مخاطرات طبیعی در روستا، همایش ملی توسعه روستا، تهران، صص 13-1.
محمودزاده، حسن؛ پناهی، سودابه؛ هریسچیان، مهدی(1398)، کاربرد روش چند هدفه ی تخصیص زمین با رویکرد آمایش سرزمین مطالعه موردی: شهرستان همدان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 19، شماره 52، صص 234-211.
محمودی ،س.م(1388)، تحلیلی بر سیر تحولات کلان آمایش سرزمین فرانسه، مجله آمایش سرزمین، سال اول شماره اول پاییز و زمستان.
مظاهری، مصطفی(۱۳۹۵ ) ، ملاحظات دفاعی امنیتی در آمایش سرزمینی جنوب شرق ایران با تأکید بر تهدیدات نظامی، نهمین کنگره انجمن ژیوپلیتیک ایران و اولین همایش انجمن جغرافیا و برنامه ریزی مناطق مرزی ایران، زاهدان،  انجمن ژئوپلیتیک ایران و انجمن جغرافیا و برنامه­ریزی مناطق مرزی ایران.
مودودی ارخودی، مهدی؛ برومند، ریحانه؛ اکبری، ابراهیم(1399)، تبیین تاب­آوری مناطق روستایی در برابر مخاطرات­طبیعی با تأکید بر سیلاب، مجله مخاطرات محیط­طبیعی، دوره­ی نهم، شماره بیست­و سوم، صص 172-151.
نقوی، محمدرضا؛ بیگلری، شادی(1392)، نقش مخاطرات طبیعی(خشکسالی کشاورزی)در مهاجرت روستایی، با استفاده از روش SAW (نمونه موردی: دهستان شهدا شهرستان بهشهر)، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال ششم، شماره 91 ، صص 97-85.
 
Agham Mohammadi, D. (2019). Identification and Prioritization of Strategic Factors Affecting Land Management from the Perspective of National Security (Case Study: Southeastern Region of Iran), Quarterly Journal of Strategic Defense Management Studies, 12, 109-136. (In Persian)
Ahmadi, A., Manouchehri, S. (2020). Assessing the situation and analyzing the factors affecting the desirability of crisis management of natural hazards in Ghaenat city, Journal of Spatial Planning, 10 (2), 23-56. (In Persian)
Alipour, A., Hashemi, M., Ismailzadeh, Y. (2016). "Defense - Security Considerations of Land Management in East Azerbaijan Province and the Formulation of Strategies, Geography and Urban - Regional Planning", No. 24, 250-233. (In Persian)
Azadkhani, P., Hosseinzadeh, J., Seidi, R. (2020). Identifying and determining suitable zones of environmental hazards affecting the physical development of Ilam city, Journal of Natural Hazards, 9 (23), 19-40 (in Persian)
Azimi Blourian, A. (2010), The concept of land management in development planning, origins, evolution and experience of Iran, Rasa Cultural Services Institute Publications. (In Persian)
Behniafar, A., Ghanbarzadeh, H., Mansouri Daneshpour, M. (2009). "Landslide Hazard Zoning and Slope Instability by AHP and Probability Methods" Case Study: Ganges River Basin, Northern Binalood Slopes, Journal of Geographical Space, 9 (27), 78-55. (In Persian)
Fani, Z, Tavakoli Nia, J, Amiri, H., Biranvandzadeh, M. (2016), Components affecting the stability of dysfunctional tissue in Khorramabad against natural hazards, Geography (Iranian Journal of the Geographical Association) , Volume New, 15 (55), pp. 70-57. (In Persian)
Hatami Nejad, H., Uncle, A. (2019), Pathology and Evaluation of Land Management Plans in Iran, Regional Planning Quarterly, 34, 27 - 38. (in Persian)
Hetu, Seth N., Gupta, Samarth, Vinh, Vu, Tan, Gary, (2018). A simulation framework for crisis management: Design and use, Simulation Modelling Practice and Theory, No 16, Vol 85, Pp 15–32. (In English)
Jafarian, B, Server, R. Borna, R.. (2016), Modeling the Barriers to Feasibility of Land Management Plans in Tehran Province with a Futuristic Approach, Geography (Iranian Journal of International Geographical Quarterly), New Volume, 16 (59), 94-77. (In Persian)
Kiani Deh Kiani, S. (2016), Planning and zoning of natural and human endangered villages in Dehdez section of Izeh city, Master Thesis, under the guidance of Dr. Ali Akbar Taghilou, Department of Geography, Faculty of Literature, Urmia University. Farsi)
Kikha, Z, Bazrafshan, J, Ghanbari, S, Kikha, A. (2020). Analysis of the resilience of rural communities in Sistan against environmental hazards, natural hazards, 9 (23), 18-1. (In Persian)
Kummer, R. E(2010) Kummer, RB. Shelter Design Data U.S.A Department of Defence, Office of Defence. (In English)
Mahmoudi, S.M. (2009). An Analysis of the Major Developments in Land Management in France, Journal of Land Management, First Year, First Fall and Winter. (In Persian)
Mahmoudzadeh, H., Panahi, S., Harischian, M. (2019). Application of multi-objective land allocation method with land management approach Case study: Hamadan city, Journal of Applied Research in Geographical Sciences, 19 (52), 234-211. (In Persian)
Mawdudi Arkhodi, M., Boroumand, R., Akbari, A. (2020). Explaining the resilience of rural areas against natural hazards with emphasis on floods, Journal of Natural Hazards, 9 (23), 172-151. (In Persian)
Mazaheri, M. (2016). Security and Defense Considerations in Territorial Planning in Southeastern Iran with Emphasis on Military Threats )
Mohammadzadeh, M., Mehrnia, A., Joyeh, P., Kurd, H. (2012). Typology of natural hazards in rural areas, National Conference on Rural Development, Tehran, 13-1.
Naqvi, M., Bigleri, Sh. (2013). The Role of Natural Hazards (Agricultural Drought) in Rural Migration, Using SAW Method (Case Study: Shohada Village, Behshahr), Quarterly Journal of Natural Geography, 7 (91), 97-85. (In Persian)
Omidvar, K. (2012). Natural hazards, Yazd, Yazd University Press.
Palash, A. (2015). Investigating the Role of Environmental Risks and Crisis Management in Land Management in the Sistan-Iran Case Study, International Conference on New Research in Agricultural and Environmental Sciences, Kuala Lumpur-Malaysia.
Paula, A., Engle, N.L., Nys, E.D., Molejón, C., Eduardo, S., (2014). Drought preparedness in Brazil,Weather and Climate Extremes, No 2, Vol 3, Pp 95-106.
Portaheri, M., Sajasi, AH, Sadeghloo, T. (2012). Comparative evaluation of natural hazard rating methods in rural areas, a case study: Zanjan Province, Tehran, Journal of Rural Research, 3, 54-31. (In Persian)
Rajabi, M, Hejazi, M, Rustaei, Sh, Aali, N. (2018). Zoning of Vulnerability of Natural and Geomorphological Hazards in Rural Settlements of Saqez County (Case Study of Flood and Earthquake), Quantitative Geomorphological Research, 7 (2), 195-183. (In Persian)
Roshanzadeh, A. (2020), Analysis and evaluation of the role of land management in the development of sustainable tourism in Parsian city, New researches of geographical sciences, architecture and urban planning, 3 (23), 188-165. (In Persian)
Sasanpour, F, Musavand, J. (2010). The effect of anthropogenic factors in aggravating the consequences of natural hazards in metropolitan environments using fuzzy logic and GIS, Journal of Applied Research in Geographical Sciences, 13 (16), 50-29. (In Persian)
Sharifi Kia, M., Shayan, S., Amiri, S. (2011), Assessing the Vulnerability of Natural Settlements in Rural Settlements of Velesht District to Organize Planning, Modares Journal of Spatial Planning and Planning, Volume 15, Number 1, p.50- 125. (In Persian)
Smith, K.. (2015). Environmental hazards, translated by Ebrahim Moghimi and Shapur Goodarzinejad, Samat Publications, seventh edition. (In Persian)
Taqvaee, M., Beik Mohammadi, H., Zali, N., Kasaei, M., (2016). Analysis of Obstacles and Effective Factors in the Implementation of Plans and Planning of Tehran Province, Volume 9, Number 1, pp. 27-1. (In Persian)
Tokakisa, Vassileios, Polychronioua, Panagiotis, Boustras, George, (2019). Crisis management in public administration: The three phases model for safety incidents, Safety Science, 28, 113, 37-43. (In English).
https://www.amar.org.ir.1395. (In Persian)