بررسی دیدگاه‌های بازشناسی مؤلفه های هویت ساز معماری با تأکید بر همگرایی اقوام و ادیان (نمونه موردی: محلات مرکزی منتهی به خیابان امام ارومیه)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی معماری، دانشکده معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین الملل جلفا، ایران.

2 استادیار و عضو هیئت علمی گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. تبریز، ایران.

چکیده
زمینه و هدف: مولفه‌های هویت‌ساز معماری نقش مهمی در تقویت هویت فرهنگی و مذهبی و همچنین ایجاد همگرایی و همبستگی بین اقوام و ادیان مختلف دارند. شهر ارومیه با تاریخچه‌ای غنی و تنوع فرهنگی و مذهبی خود، نمونه‌ای برجسته از این همگرایی است. بازشناسی و تقویت این مؤلفه‌ها می‌تواند به حفظ و ترویج هویت فرهنگی و مذهبی و همچنین تقویت همبستگی اجتماعی کمک کند. پژوهش حاضردر تداوم مطالعاتی است که بمنظور بازشناسی مؤلفه های هویت ساز معماری با تأکید بر همگرایی اقوام و ادیان در محلات منتهی به خیابان امام (بافت قدیمی و تاریخی شهر ارومیه) می‌باشد. این پژوهش با هدف شناخت مؤلفه های هویت سازی است که بر معماری اثر گذارده و درصدد آن بوده که ویژگی‌های مختص معماری آن منطقه را رقم بزند.
روش بررسی: نوع تحقیق حاضر از نظر هدف توسعه‌ای و به لحاظ ماهیت کاربردی می‌باشد، چرا که به دنبال بازشناسی مؤلفه‌های هویت‌ساز معماری با تأکید همگرایی اقوام و ادیان می‌باشد. روش تحقیق این رساله باتوجه‌به ماهیت موضوع پژوهش، از لحاظ محتوا نوعی پژوهش کمی ـ کیفی به شمار می‌آید، اما اساس پژوهش متکی بر روش توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد، بدین صورت که در بخش توصیفی ـ تحلیلی به‌صورت پیمایشی به برداشت‌های میدانی و گردآوری داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، عکاسی و... پرداخته می‌شود.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از بررسی محلات مرکزی منتهی به خیابان امام ارومیه نشان می‌دهد که مؤلفه‌های هویت‌ساز معماری نقش بسزایی در تقویت و بازتاب هویت فرهنگی و مذهبی شهر دارند. تنوع معماری در این محلات، نمایانگر تعاملات فرهنگی و مذهبی گسترده‌ای است که به هم‌زیستی مسالمت‌آمیز اقوام و ادیان مختلف کمک کرده است. این مطالعه نشان می‌دهد که معماری می‌تواند به‌عنوان یک ابزار قدرتمند برای تقویت همگرایی و همبستگی اجتماعی عمل کند، و توجه به این مؤلفه‌ها می‌تواند به حفظ و ترویج هویت فرهنگی و مذهبی و همچنین تقویت همبستگی اجتماعی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examination of the Perspectives on Recognizing Identity-Building Components of Architecture with an Emphasis on the Convergence of Ethnicities and Religions (Case Study: Central Neighborhoods Leading to Imam Street, Urmia)

نویسندگان English

Belis Oshana Shirabad 1
Shabnam Akbari Namdar 2
Nasim Najafgholipour Kalantari 2
1 PhD Student in Architectural Engineering, Faculty of Architecture, Islamic Azad University, Jolfa International Branch, Iran.
2 Assistant Professor and Faculty Member, Department of Architecture, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran.
چکیده English

Background and Objective: The identity-building components of architecture play a crucial role in strengthening cultural and religious identity, as well as fostering convergence and cohesion among different ethnicities and religions. The city of Urmia, with its rich history and cultural and religious diversity, is a prominent example of this convergence. Recognizing and enhancing these components can help preserve and promote cultural and religious identity while strengthening social cohesion. This research continues previous studies aimed at identifying the identity-building components of architecture with an emphasis on the convergence of ethnicities and religions in the neighborhoods leading to Imam Street (the old and historic fabric of Urmia). The study aims to identify the identity-building components that influence architecture and define the specific characteristics of the architecture in that region.
Methodology: The current research is developmental in terms of its objective and applied in nature, as it seeks to recognize the identity-building components of architecture with an emphasis on the convergence of ethnicities and religions. Given the nature of the research topic, the research method of this dissertation is considered a mixed quantitative-qualitative study. However, the core of the research relies on a descriptive-analytical method. In the descriptive-analytical section, field surveys, data collection through observation, interviews, photography, etc., are conducted.
Findings and Conclusion: The results from examining the central neighborhoods leading to Imam Street in Urmia show that the identity-building components of architecture significantly enhance and reflect the cultural and religious identity of the city. The architectural diversity in these neighborhoods represents extensive cultural and religious interactions that have contributed to the peaceful coexistence of different ethnicities and religions. This study indicates that architecture can act as a powerful tool for fostering convergence and social cohesion, and attention to these components can help preserve and promote cultural and religious identity while enhancing social cohesion.

کلیدواژه‌ها English

Convergence of Ethnicities and Religions
Identity-Building Components of Architecture
Cultural and Religious Identity
Urmia
امان‌زادگان، الهام، & طبیبیان، منوچهر. (1400). قرائتی بر بازآفرینی شهری پایدار در بافت‌های تاریخی با تحلیل و ارزیابی تحقق پذیری معیارهای آن در محلات بافت تاریخی شیراز. برنامه ریزی توسعه کالبدی, 8(2), 11-28.
آهویی، صادق، احمدی دیس فانی، یدالله، & کلانتری خلیل‌آباد، حسین. (1400). بازشناسی هویت خانه‌های سنتی ایرانی با تکیه بر عناصر کالبدی، اجتماعی و فرهنگی هویت ساز. مطالعات هنر اسلامی, 18(41), 74-91.
آیشم معصومه (۱۳۹۵). طراحی مسیر اقوام و ادیان در بافت کهن شهر ارومیه با رویکرد گردشگری فرهنگی بر اساس طراحی ارزش‌مدار، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد طراحی شهری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
بهزاد پور، محمد، و توکل، مهشاد. (1400). بررسی مؤلفه های هویت بخش نما در مواجهه با معماری معاصر نمونه موردی شهر قزوین. شباک، 7(1 (پیاپی 58))، 59-68. SID. https://sid.ir/paper/526227/fa
بهزادفر مصطفی (۱۳۹۲). هویت شهر، نگاهی به هویت شهری، تهران. تهران مؤسسه نشر شهر
پاکزاد جهان‌شاه (۱۳۸۶). سیر اندیشه‌ها در شهرسازی، انتشارات شهرهای جدید.
پیرنیا، کریم و معماریان، غلامحسین (۱۳۸۷). معماری ایران، تهران، نشر سروش دانش.
خوش‌نیت، سعید و همکاران (۱۳۹۴) تحولات ساختاری معماری و شهرسازی ایران در دوران پهلوی اول (مطالعه موردی شهر ارومیه)، مجموعه مقالات برگزیده همایش هم‌اندیشی شهر ایرانی انتشارات اندیشه سهیل ارومیه، ایران.
رحیم‌زاده محمدرضا و همکاران (۱۳۸۹). جایگاه درک ارزش‌های ماهوی اثر تاریخی در روند احیا، مجموعه مقالات نخستین همایش شناخت و معرفی مزیت‌ها و ظرفیت‌های احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی، سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، تهران، ایران.
رخشان، احسان، ذبیحی، حسین، و ماجدی، حمید. (1397). بازخوانی مؤلفه های هویت بخش نما در منظر شهرهای معاصر. مدیریت شهری، 17(51)، 75-86. SID. https://sid.ir/paper/92034/fa
سلطان‌زاده حسین (۱۳۷۲). فضاهای شهری در بافت‌های تاریخی ایران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی تهران.
سی‌دیان سید علی، جهان‌داری آرش، حمزه نژاد مهدی. رهیافتی بر تحقق‌پذیری هویت در معماری معاصر مطالعه موردی: شهر ساری. پژوهش‌های معماری اسلامی. ۱۴۰۱; ۱۰ (۴):۱۰۶-۱۲۶.
طالعی، محبوب و رضی، مهرویه (۱۳۹۱). ارومیه در پرتو تاریخ، ادب و فرهنگ ایران، زمین مجموعه مقالات همایش هم اندیشی شهر ایرانی، شهر تاریخی و فرهنگی ارومیه ص ۴۸۱.
عباس‌زاده، مظفر (۱۳۸۴). طرح مرمت و ساماندهی مجموعه بازار ارومیه خیابان امام خمینی محدوده بازار، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی دانشکده معماری، دانشگاه تهران.
عثمانیان عظیم (۱۳۹۸)، ساماندهی سیما و منظر خیابان امام ارومیه با تأکید بر رویکرد بازآفرینی. پایان‌نامه ارشد طراحی، شهری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین‌المللی قزوین.
علی دوست، ریحانه سادات، کریمی آذری، امیررضا، و پرویزی، رضا. (1397). بررسی مؤلفه‌های هویت و مکان در بافتهای تاریخی با رویکرد پدیدارشناسانه, با هدف دستیابی به اصول طراحی بافتهای جدید شهری نمونه موردی: محله ساغریسازان رشت. معماری و شهرسازی پایدار، 6(1)، 39-60. SID. https://sid.ir/paper/265497/fa
فرهاد، شراره، مقصودی گیلکی، محمدجواد، و هدایتی مرزبانی، معصومه. (1399). ارزیابی نقش رضایت مندی سکونتگاهی بر دلبستگی به مکان با تأکید بر مؤلفه‌های هویت ساز در محلات سنتی, مورد مطالعاتی: محله آقازمان شهر سنندج. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 13(32)، 255-267. SID. https://sid.ir/paper/385228/fa
فرهاد، شراره،1401، بررسی نقش مؤلفه های هویت ساز برای افزایش حس تعلق به مکان درمحلات سنتی. معمار شهر. دوره 1، شماره 2، مرداد 1401، صفحه 30-42.
فلاح زرمی، زهرا، & حمزه نژاد، مهدی. (1402). بازشناسی مؤلفه های هویت بخش معماری در روند جهانی شدن و تبیین هویت معماری اسلامی در مواجهه با این عصر (با نگرش به تحلیل عناصر هویتی مسجد الحرام و حرم حضرت امام رضا. ع). پژوهشنامه خراسان بزرگ, 14(52), 19-26.
قبادیان وحید (۱۳۹۴). سبک‌شناسی و مبانی نظری در معماری معاصر ایران، تهران: علم معمار رویال، چاپ سوم.
قربانی، محمد و نجفی، محمدرضا (۱۳۹۱). تأثیر فرهنگ‌های پیش از تاریخ و تاریخی در حاشیه دریاچه ارومیه بر شکل‌گیری شهر ارومیه از دیدگاه باستان‌شناسی، مجموعه مقالات همایش هم‌اندیشی شهر، ایرانی شهر تاریخی و فرهنگی ارومیه. ص 613.

  • تاریخ دریافت 10 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 15 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 12 مرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 13 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403