20.تجزیه و تحلیل قابلیت های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی مناطق بکر طبیعی استان آذربایجان شرقی با استفاده از شاخص های کمی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته اکوتوریسم، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی ، اردبیل، ایران

2 استاد گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل ایران

3 دانشجوی کارشناسی جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

چکیده
زمینه و هدف: گردشگری به عنوان یک پدیده مدرن، ماهیتی اقتصادی دارد و برای کشورهایی که از این ظرفیت برخوردارند، نقش و اهمیت ویژه‌ای دارد ژئوتوریسم ترکیبی از واژه‌های "ژئو" به معنای زمین و "توریسم" به معنای گردشگری است. هدف از این پژوهش، ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و مدیریت آن در محدوده توریستی استان آذربایجان شرقی می‌باشد.
روش‌شناسی:روش پژوهش در این مطالعه، مبتنی بر سه مدل کوبالیکوا، کرچنر و GEM است. در مدل کوبالیکوا و کرچنر معیارها در پنج گروه طبقه‌بندی می‌شوند: ارزش‌های علمی و ذاتی، ارزش‌های آموزشی، ارزش‌های اقتصادی، ارزش‌های حفاظتی و سایر ارزش‌ها که تقریباً کلیه ویژگی‌های ژئوتوریسم را پوشش می‌دهد. مدل GAMروش ارزیابی فیزیکی ژئومورفوسایت‌های اولیه برای سنجش برنامه‌ریزی و مدیریت پایدارمکان های دارای میراث طبیعی و تبدیل آن‌ها به مقاصد گردشگری است. این روش، از دو ارزش اصلی و مکمل تشکیل شده‌است. ارزش‌های اصلی شامل ارزش‌های علمی و آموزشی، ارزش‌های زیبایی و منظره‌ی دید و ارزش‌های حفاظتی است و ارزش‌های مکمل نیز شامل ارزش‌های عملکردی و ارزش‌های گردشگری می‌باشند.
نتایج و یافته‌ها: نتایج حاصل از ارزیابی بر اساس مدل کوبالیکوا و کرچنر نشان داد که ژئومورفوسایت جنگل های ارسباران و روستای اشتبین بالاترین امتیاز و منطقه آلاداغ پایین ترین امتیاز را کسب کرده اند. بنابراین، بر اساس اعتبارسنجی مدل‌ها می‌توان نتیجه‌گیری کرد که جنگل های ارسباران و روستای اشتبین بالاترین امتیاز، پتانسیل بسیار زیادی برای توسعه دارند. در نهایت، پیشنهاد می‌گردد که در مطالعات آتی برای ارزیابی مناطق ژئوتوریستی مورد بررسی و دستیابی به نتایج دقیق‌تر، از هوش مصنوعی نیز بهره‌برداری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the geotourism and geomorphological capabilities of pristine natural areas of East Azerbaijan Province using quantitative indicators

نویسندگان English

Solmaz Bahramibodalalo 1
Fariba Esfandyari Darabad 2
Vahideh Rajabpor 3
Behrouz Nezafat Taklhe 4
1 MSc student, Ecotourism, Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh ardabili, Ardabil, Iran.
2 Professor of Geomorphology, University of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili,Ardabil, Iran.
3 BAc student in Geography, Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili,Ardabil, Iran,
4 PhD student in Geomorphology, Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili,Ardabil, Iran.
چکیده English

Background and Objective: Tourism as a modern phenomenon has an economic nature and has a special role and importance for countries that have this capacity. Geotourism is a combination of the words "geo" meaning earth and "tourism" meaning tourism. The purpose of this research is to evaluate geotourism potentials and its management in the tourist area of ​​East Azerbaijan province.
Methodology: The research method in this study is based on three models: Kobalikova, Kirchner and GEM. In the Kobalikova and Kirchner model, the criteria are classified into five groups: scientific and intrinsic values, educational values, economic values, conservation values ​​and other values, which cover almost all features of geotourism. The GAM model is a method of physical evaluation of primary geomorphosites to assess the sustainable planning and management of natural heritage sites and their transformation into tourism destinations. This method consists of two main and complementary values. The main values ​​include scientific and educational values, aesthetic and scenic values, and conservation values, and the complementary values ​​include performance values ​​and tourism values.
Results and Findings: The results of the evaluation based on the Kobalikva and Kirchner model showed that the geomorphosites of Arasbaran forests and the village of Shtebin received the highest score and the Aladagh region received the lowest score. Therefore, based on the validation of the models, it can be concluded that the forests of Arasbaran and the village of Shtebin received the highest score and have great potential for development. Finally, it is suggested that artificial intelligence be used in future studies to evaluate the geotourism areas under study and achieve more accurate results.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism potential"
"geomorphological"
"virgin natural areas"
"East Azerbaijan"
ابراهیم پور،ح،نعمتی،و،نظافت تکله،ب، (1401)، شناسایی پتانسیل های ژئوتوریستی شهرستان سرعین با استفاده از مدل پارک ملی و مدل هادزیک، جغرافیا و روابط انسانی شماره 3، صص144_161.  10.22034/gahr.2023.381439.1795
ابی زاده، ا، باختر، س. (1402). شناسایی پیشران‌های موثر بر هویت و حس مکان با رویکرد آینده پژوهشی(مورد مطالعه: روستای کندوان)، مجله برنامه ریزی فضایی، شماره2، صص21_ 44.  10.22108/sppl.2023.136123.1687
اسفندیاری درآباد،ف،نظافت تکله، ب، (1401)،  بررسی وارزیابی توانمندی هاو پتانسیل های ژئوتوریستی شهرستان سرعین(مطالعه موردی: روستاهای آلوارس، درآباد، نوران)، جغرافیا و مطالعات محیطی، شماره11(44)، صص130_147. 20.1001.1.20087845.1401.11.44.8.1
اسفندیاری درآباد، ف.، نظافت تکله، ب.، حسن زاده، م.، پاسبان، ا.ح، (1401)، ارزیابی و تحلیل توان گردشگری و رقابت پذیری استان اردبیل با استفاده از مدل پائوولوا و مدل دینامیکی هادزیک(مطالعه موردی: هیر،خلخال،سرعین)، مطالعات علوم محیط زیست دوره7، شماره3.  10.22034/jess.2022.337843.1765
اصغری سراسکانرود، ص، نظافت‌تکله، ب. (1399). توان ژئوتوریستی و تحلیل رقابت پذیری مناطق ژئوتوریستی منطقه ی سرعین. پژوهشات جغرافیایی. 3، 35، 193_203.
اکبری، م، بوستان احمدی، و، انصاری، م، سهرابی، و.  (1401،). سنجش جایگاه کشورهای اسالمی ازنظر شاخص‌های رقابت پذیری جهانی سفر و گردشگری با استفاده تکنیک ماباک (MABAC)، فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه ای، دوره12، شماره45، 18-1.  10.30495/jzpm.2022.4302
امامی کیا، و، مختاری، د، روستایی، ش. (1399). ارزیابی کیفیت مقاصد ژئوتوریستی شهروندان کلان شهر تبریز با استفاده از روشVQE مطالعه ی موردی: استان آذربایجان شرقی. فصلنامه علمی_پژوهشی گردشگری و توسعه، 9، 109_122. 10.22034/jtd.2020.232477.2041
حافظ‌نیا، م.(1393). اصول و مفاهیم ژئوپلتیک، مشهد: نشر پاپلی.
رحمتی، م، بهادری، ف، نظافت‌تکله، ب، نوازش، ا. (1403). ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی روستای زنوزق تبریز با استفاده از مدل فیولیت. جغرافیا و روابط انسانی، 6، 4، 301_302. 10.22034/gahr.2023.404811.1903
رحیمی، م، هنری، ف، رومیانی، ا، (1401،). برنامه ریزی و آینده نگاری توسعه پایدارگردشگری استان خوزستان. فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه‌ای. دوره12، شماره45،66-51  10.30495/jzpm.2020.4247
روستا، ع.  (1401،). تبیین اثرات تجربه و انگیزش گردشگران در مناطق شهری بر رضایت و وفاداری گردشگران(مورد مطالعه: مناطق گردشگری کیش و قشم). فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه‌ای. دوره12، شماره45،228-211.  10.22034/gahr.2023.382450.1798
ساسانیان،آ،نعمتی،و،نظافت تکله،ب، (1402)، ارزیابی پتانسیل های ژئومورفولوژی و ژئوتوریستی شهرستان آستارا با استفاده ازمدلهای هادزیک و فیولت،جغرافیا و روابط لنسانی شماره3،دوره6،صص768_785. 10.22034/gahr.2023.409888.1920
طاهرخانی، م، جهان تیغ مند، س، سلیمی سبحان، م.  (1399). اولویت بندی توان های زمین-گردشگری ژئوسایت ها (مطالعه موردی الموت قزوین)، جغرافیا فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران، 64، 106_119.
عابدینی،م،همتی، ط،نظافت تکله،ب،خیاطی،آ،(1401)، ارزیابی توانمندی های توسعه گردشگری پایدار ژئومورفوسایت هابا استفاده از مدل کومانسکو و مدل پائوولووا (مطالعه موردی: مسیرتوریستی سبلان تا گردنهحیران). فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری،11(44)،19-38. 10.22034/gahr.2023.384304.1810
مقیمی، ابراهیم؛ رحیمیهرآبادی، سعید؛ هدائیآرانی، مجتبی؛ علیزاده،محمد؛ اروجی‌حسن،(1391.) ژئومورفوتوریسم و قابلیت سنجی ژئومورفوسایتهای جادهای با بهره‌گیری از روش پریرا(مطالعۀموردی؛آزادراه قم-کاشان)، نشریۀ پژوهشات کاربردی علوم جغرافیایی،سال دوازدهم، شمارۀ2۷، صص 148_ 163.
نکوئی صدری،ب،  (1388)، مبانی زمین گردشگری باتاکید بر ایران، تهران انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)،211.
نعمتی، و ،نظافت تکله، ب، (1402)؛ارزیابی و تحلیل رقابت پذیری ژئوتوریسمی شهرستان نیر با استفاده مدل پاوولوا، جغرافیا و روابط انسانی، دوره ،5شماره ،4صص8. 10.22034/gahr.2023.388797.1824
مددی،صیاداصغری و مرتضوی،1404، ارزیابی توانمندی ژئوتوریستی ژئوسایت‌های شهرستان هشتجین با استفاده از مدل‌ کوبالیکوا، فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، دوره 7، شماره 1 ،
نظافت تکله،آیسان فاتحی، محمدصدرا کابلی، مریم صقا، 1404،توان‌سنجی قابلیت‌های ژئوتوریستی شهرستان گرمی با استفاده از مدل کرچنر و GAM، فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، دوره 6، شماره 4
Currie, C., & Falconer, P.  (2013). “Maintaining Sustainable Island Destinations in  Scotland: The role of the transport tourism relationship”. Journal of DestinationMarketing & Management, 3(3), 162-172. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2013.10.005
Chin, C., Lo, M., & Songan, P. )2014(. “Rural Tourism Destination Competitiveness: A study on Annoh Rais Longhouse Homestay Sorawak”. Procedia–Social and Behavioral Sciences, 144, 35-44.
Kazemi M (2007). Tourism management. 1st Edition Tehran: SAMT Publications. [Persian].
Tavalayi S (2007). A review of Tehran tourism industry1st Edition. Tehran: Tarbiat Moallem .[Persian] University Press
Coratza P, Giusti C (2005). Methodological proposal for the assessment of the scientific quality of geomorphosites IL Quaternary. 18(1):307-313.
Mero, P. Herrera Franco, G. Briones, J. Caldevilla, P. Domínguez-Cuesta, M. J. and Sokhanvar, A.(2018). Does foreign direct investment accelerate tourism and economic growth within Europe? Tourism Management Perspectives, Vol. 29, 86–96.
Letunovska, N., Kwilinski, A., & Kaminska, B. (2020). Scientific Research In The Health Tourism Market: A Systematic Literature Review. Health Economics and Management Review. 1.8-19. DOI:10.21272/hem.2020.1-01
Lee, J. and Kim, H.-b. (2015). Success factors of health tourism: cases of Asian tourism cities, International Journal of Tourism Cities, Vol. 1 No. 3, 216-233. DOI:10.1108/IJTC-08-2014-0014
Aydin, G. and Karamehmet, B. (2017). Factors affecting health tourism and international health-care facility choice, International Journal of Pharmaceutical and Healthcare Marketing, Vol.11 No. 1, pp.16_36.

  • تاریخ دریافت 12 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 30 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 10 خرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 14 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404