3.بررسی و شناسایی ظرفیت‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی موثر در جذب گردشگری (مورد مطالعه: شهر ملکان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی کارشناسی جغرافیا، رشته جغرافیا، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده
زمینه و هدف: امروزه صنعت گردشگری به عنوان بخش مهم و اصلی در اقتصاد جهانی به شمار می‌رود و یکی از زمینه‌های مهم این صنعت توریسم طبیعت‌گرا یا اکوتوریسم است. سهم اکوتوریسم از صنعت گردشگری بسیار بالا و دارای جایگاه مهمی می‌باشد. هدف پژوهش حاضر تجزیه و تحلیل ظرفیت‌های ژئوتوریستی و ژئوموفولوژیکی موثر در جذب توریسم در شهر ملکان استان آذربایجان شرقی می‌باشد.
روش‌شناسی: در این پژوهش از دو روش کوبالیکوا و فیولت جهت ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی استفاده شده است. در روش کوبالیکوا بر ‌ارزش‌های علمی و ذاتی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و سـایر ارزش‌ها تأکید دارد. مدل فیولت نیز بر اساس شاخص‌های طبیعی و انسانی مناطق را از نظر نرخ مدیریتی و نرخ گردشگری ارزیابی می‌کند. مناطق مورد بررسی در این پژوهش قلعه بختک لیلان، منطقه گردشگری شورسو، چشمه آب معدنی آرپادرسی، زیارتگاه علی بلاغی، کمپ پارک جنگلی، دره گاومیش ئولن می باشد.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج حاصله از ارزیابی مدل کوبالیکوا نشان داد که چشمه آب معدنی آرپادرسی با کسب امتیاز 11 بیشترین امتیاز را در بین مناطق مورد مطالعه به‌خود اختصاص داده است. براساس نتایج ارزیابی در مناطق مورد مطالعه منطقه ژئوتوریستی قلعه بختک لیلان با کسب امتیاز 75/6 در بین مناطق مورد بررسی دارای کمترین امتیاز است که این امر مستلزم توجه به این منطقه جهت توسعه است. هم‌چنین نتایج حاصل از مدل فیولت نیز نشان داد که در بین مناطق مورد مطالعه، منطقه کمپ پارک جنگلی با کسب مجموع امتیاز از همه زیر شاخص‌ها با مقدار عددی 13بیش‌ترین امتیاز را به‌خود اختصاص داده است. هم‌چنین منطقه دره گاومیش ئولن با کسب کم‌ترین امتیاز با مدادر عددی 25/8 در بین مناطق مورد بررسی از توانمندی کم‌تری برخوردار است. براساس نتایج حاصله از نرخ مدیریتی این نتایج حاصل شد که پارک جنگلی و دره ئولن از نظر حفاظتی در شرایط خوب و مناسب قرار دارد و از نظر نرخ گردشگری منطقه شورسو با کسب بیشترین امتیاز از شرایط خوبی برخورداراست. بنابراین نتیجه‌گیری می‌گردد کمپ پارک جنگلی و چشمه آب معدنی آرپا دره‌سی قابلیت‌های زیادی را در جذب توریسم به خود اختصاص داده‌اند. در نهایت پیشنهاد می‌گردد در مطالعات آینده برای ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریستی مناطق حفاظت شده منطقه ملکان از مدل‌های سرانو-گونزالز-تروبا برای بررسی دقیق‌تر استفاده گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating and identifying geotourism and geomorphological capacities effective in attracting tourism (Case study: Malekan city)

نویسندگان English

Fariba Esfandyari 1
Sonia Zolghadr Khazineh Jadid 2
Behrouz nezafat taklhe 3
1 Professor of Geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Bachelor of Geography Student, Department of Geography, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 Phd student of geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili. Ardabil, Iran
چکیده English

Background and Objective: Today, the tourism industry is considered an important and main sector in the global economy, and one of the important fields of this industry is nature-oriented tourism or ecotourism. The share of ecotourism in the tourism industry is very high and has an important position. The aim of the present study is to analyze the geotourism and geomorphological capacities effective in attracting tourism in the city of Malekan, East Azerbaijan Province.
Methodology: In this study, two methods, Kobalikova and Feulet, have been used to evaluate the geotourism potential. The Kobalikova method emphasizes scientific and intrinsic, educational, economic, conservation and other values. The Feulet model also evaluates regions in terms of management rate and tourism rate based on natural and human indicators. The areas studied in this study are Bakhtak Leilan Castle, Shursu Tourist Area, Arpadersi Mineral Spring, Ali Balaghi Shrine, Forest Park Camp, and Ulan Buffalo Valley.
Findings and Conclusion: The results of the evaluation of the Kobalikva model showed that the Arpadersi mineral spring, with a score of 11, has the highest score among the studied areas. Based on the evaluation results in the studied areas, the Bakhtak Leilan Castle Geotourism Area, with a score of 75.6, has the lowest score among the studied areas, which requires attention to this area for development. Also, the results of the Violet model showed that among the studied areas, the Forest Park Camp Area, with a total score of 13 from all sub-indicators, has the highest score. Also, the Olen Buffalo Valley Area, with a score of 25.8, has the lowest potential among the studied areas. Based on the results of the management rate, it was found that the Forest Park and Olen Valley are in good and appropriate conditions in terms of protection, and in terms of tourism rate, the Shorsu area, with the highest score, has good conditions. Therefore, it is concluded that the Arpa Daresi Forest Park Camp and Mineral Spring have great potential in attracting tourism. Finally, it is suggested that in future studies, Serrano-Gonzalez-Truba models be used for a more detailed study to evaluate the geotourism potential of protected areas in the Malekan region.

کلیدواژه‌ها English

Evaluation
Geotourism
Kobalikwa Model
Fiulet Model.Malekan City
احمدی، عبدالمجید. (1397)، ارزیابی پتانسیل گردشگری بر اساس مبانی ژئومورفولوژی توسعه منطقه ای (مطالعه موردی: منطقه اورامانات)، جغرافیا و توسعه منطقه ای، شماره 1، ص 117-135
اسفندیاری درآباد، فریبا، نظافت تکله، بهروز. (1392)، شناسایی پتانسیل ژئوتوریسمی شهرستان شبستر با استفاده از مدل های پویا و فیولت، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، ش 3، ص 516-544
اسفندیاری درآباد، فریبا، نظافت تکله، بهروز، حسن زاده، محمد، پاسبان، امیرحسام. (1392)، ارزیابی و تحلیل پتانسیل و رقابت پذیری گردشگری استان اردبیل با استفاده از مدل های پاولوی و پویا هادزیک (مطالعه موردی: هیر، خلخال، سرعین)، فصلنامه مطالعات محیطی، دوره 7، ش 3، صص 5188-5201
امیدوار، صدیقه، صرافی، مهدی، تقی پور، علی اکبر. (1392)، ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم شمال دامغان با استفاده از مدل بریل، جغرافیا و توسعه منطقه ای، شماره 3، صص 75-105
ایمنی قشلاق، سیاوش، مومنی، معصومه. (1398)، نقش مناطق حفاظت شده در توسعه اکوتوریسم (مطالعه موردی: پناهگاه حیات وحش میانکاله با استفاده از مدل SWOT، جغرافیا و روابط انسانی، جلد 2، شماره 1
توانگر، م. (1388)، اهمیت اکوتوریسم استان سیستان و بلوچستان، چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام، ص 1-14
جهان تیغمند، س.، کرم، ع. قنواتی، ع. (1401)، تبیین پتانسیل و مدیریت گردشگری ژئوسایت ها بر اساس ارزیابی نواحی تنوع زمینی (مطالعه موردی: منطقه گردشگری تنگه واشی در شهرستان فیروز کوه)، کاربردی. پژوهشی در علوم جغرافیایی، ص 303-323
حاجی نژاد، علی، آقایی، واحد، حاجی پور، نازنین. (1397)، ارزیابی نقش آگاهی از جاذبه های گردشگری در توسعه اکوتوریسم (مطالعه موردی: آگاهی سنجی کارشناسان و گردشگران استان اردبیل)، جغرافیا و توسعه منطقه ای، شماره 2، صص 125-151
دولت آباد، اسماعیل، محمدی، چنور. (1393)، تحلیل زیرساخت های توسعه گردشگری در استان کردستان، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، ش 4، ص 706-714
راثی، علی. (1389)، ظرفیت های ژئوتوریسم شهرستان ملکان و ضرورت برنامه ریزی راهبردی توسعه، فصلنامه پژوهش های نوین در علوم انسانی، دوره 4، ش 32، ص 231-246
ریاحی، وحید، قاسمی، علی. (1394)، نقش اکوتوریسم در توسعه گردشگری پایدار شهرستان بهشهر، مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه انسانی، دوره 10، ش 31، ص 29-44
شفیعی، زهرا. (2018)، ارزیابی قابلیت های اکوتوریسم در مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: امرو) منطقه حفاظت شده و شکار ممنوع له، استان کرمانشاه، شهرستان کنگاور، جغرافیا و روابط انسانی، جلد 1، ش 2
شهبازی کوچکله، زینب، امینی، عباس، تقدسی، احمد. (1393)، شناسایی و تحلیل گفتمان های اجتماعی توسعه گردشگری در مناطق طبیعی با روش کیو (مطالعه موردی: جنگل های بلوط استان ایلام)، جغرافیا و توسعه منطقه ای، شماره 4، صص 315-349
ضرابی، اصغر، صفرآبادی، اعظم. (1392)، ارزیابی توسعه پایدار اکوتوریسم در شهر کرمانشاه، جغرافیا و برنامه ریزی، شماره 46، ص 127-150
طاهری، کبری، حسینی، آناهیتا، امیری، امیر. (1393)، بررسی پیامدهای فعالیت های گردشگری بر اکوسیستم های طبیعی، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 1، ص 369-382
عابدینی، موسی، آقازاده، نازفر، صادقی، ابوذر. (1389)، ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم منطقه شورسو شهرستان ملکان، مجله جغرافیایی فضای گردشگری، شماره 37
عابدینی، موسی، شکر بهجتی، سمیرا، نظافت تکله، بهروز. (1392)، ارزیابی توسعه گردشگری پایدار ژئومورفوسایت ها بر اساس مدل کومانسکو و پارک ملی (مطالعه موردی: غرب مازندران)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، ش 2، ص 140-169
قربانی، ر.، آستین چیده، م.، مهری، م. (1389)، ژئوتوریسم: بهره گیری از جاذبه های ژئومورفولوژیکی و زمین شناسی دره های کوهستانی (مطالعه موردی: دره سیمین در همدان جنوبی)، برنامه ریزی و توسعه فضایی، صص 1-19.
کمندری، محسن، چهارراهی، مسعود، قربانپور، حشمت. (1389)، پتانسیل های اکوتوریسم استان کرمان: زمینه ساز توسعه گردشگری آینده، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 3، ش 2
گنجئیان، حمید. (1391)، ارزیابی پتانسیل توسعه اکوتوریسم در منطقه گندره شهرستان قروه با استفاده از مدل تلفیقی AHP-SWOT، جغرافیا و روابط انسانی، جلد 2، شماره 4
محمدی ترکمانی، حجت، طاهرخانی، علیرضا، فلاح پور، سجاد. (1398)، ارزیابی پتانسیل اکولوژیکی شهرستان میانه در جهت توسعه اکوتوریسم با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، تحقیقات کاربردی در علوم جغرافیایی، شماره 55، صص 215-232
محمودزاده، مجتبی، ضیایی، محمود، حکیمیان، علی. (1394)، اولویت بندی جاذبه های گردشگری شهرستان یزد از دیدگاه گردشگران اروپایی و آسیایی، دوفصلنامه مطالعات اجتماعی گردشگری، شماره 6، ص 164-191
مقصودی، مهران، یمانی، مجتبی، مقیمی، ابراهیم، ​​رضوانی، محمدرضا، بهاروند، مهدی. (1397)، شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت‌های کارستی با استفاده از مدل ترکیبی کوبالیکوا و کرشنر، پژوهش ژئومورفولوژی کمی، شماره 1، صص 1-12
مقیمی، ابراهیم، ​​زارع احمدآباد، محسن، مختاری، داود. (1397)، ارزیابی پتانسیل اشکال ژئومورفولوژیکی حاصل از فعالیت گسل تبریز در توسعه ژئوتوریسم با استفاده از مدل پانیزا، سیاست شهری و منطقه ای، دوره 1، شماره 1، ص 1-13
نظافت تکله، بهروز، اسفندیاری درآباد، فریبا، شهبازی شرفه، زهرا. (1401)، بررسی و تأثیر مخاطرات بر توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان مشکین شهر)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، ش 3، ص 184-204
یونسی، ی.، قربانی نیا، ع. (1394)، مجتمع بوم گردی و تفریحی گردشگری، مرکز ملی اصناف مهندسین معماری ایران، دومین همایش ملی معماری، عمران و توسعه شهری نوین، صص 3-10
Draaum,Andy. And Allen, Mour. (2002) Ecotourism Development amanualfor conservation planner and manager volumel, nature conservation, Virginia. (USA),. P30_40
Fennell, D. A(1999) Economic and introduction .p:283-310.
Franciscus, K., Jacobus, Zh., Dieperink, C., & Miranda. M. (2006). Ecotourism as a development strategy: Experiences from Costa Rica. Costa Rica: Environment, Development and Sustainability, springer.
Mayer,M.(2015), Ecotourism: A brief introduction. Jachranka, Poland: O.T.E
Nemanja, T. (2011). The potential of Lazar Canyon (Serbia) as a geotourism destination: Inventory and evaluation. Geographica Pannonica, 15(3), 103-112.
Vanessa, A, Verse. (2002). Ecotourism in small Caribbean island.published in university of Florida.
 

  • تاریخ دریافت 23 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 18 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 10 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 08 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 08 آذر 1403