1.طراحی پایدار محوطههای سبز بیمارستانهای شهر تبریز از دیدگاه متخصصان معماری و منظر
صفحه 1-13
احمد حامی، رقیه قاسم زاده خطیب، فرزین امامی، زانیار صمدی تودار
چکیده زمینه و هدف: مکانیابی و مبلمان مناسب فضای باز مراکز درمانی جهت دستیابی به فضای مطلوب برای بیماران حائز اهمیت است. عدم توجه به طراحی مناسب این فضاها سبب کاهش کیفیت محیط و کیفیت درمان خواهد شد. در این راستا شناخت عوامل مهم در برنامهریزی و مکانیابی مبلمان فضای سبز بیمارستانی ضروری به نظر میرسد.
روش بررسی: بهاین منظور مصاحبۀ نیمهساختاری در مورد مکانیابی مبلمان فضای باز بیمارستانی و همچنین تاثیر آن بر روی بیماران از لحاظ بازیابی روحی و تعاملات اجتماعی در بین 9 نفر از متخصصان معماری، معماری منظر و طراحی شهری در دانشگاه تبریز انجام گرید. نتایج حاصله نشان میدهد که در مکانیابی مبلمان محوطۀ باز بیمارستانی نیاز سه گروه بیمار، کادر و مراجعهکنندگان بایستی مد نظر قرار گیرد.
یافته ها و نتیجه گیری: بیماران نیاز به محیطی تمیز و بهداشتی با دسترسی بسیار آسان و امنیت بالا دارند. با ارائۀ عناصری نظیر آبنما، گلکاری و تامین حریم شخصی برای بیماران میتوان امکان آسایش و بازیابی روحی آنان را تسهیل نمود. با مکانیابی صحیح مبلمان منظر بیمارستانی از قبیل تراسهای سر پوشیده و طراحی یکپارچه میتوان اوقات فراغت مراجعهکنندگان در فضای باز بیمارستان پر کرد. مکانیابی فضای خلوت و آرام برای استراحت کادر بیمارستان از اولویت های طراحی پایدار مطرح گردید. بهعلاوه، طراحی فضاهای اجتماعی برای افزایش سطح آگاهی افراد ضروری است. عناصری نظیر پله، کف پوش لغزنده و ناهموار و گیاهان آلرژیزا، خاردار و تولیدکنندۀ مواد سمی برای توسعۀ فضای بیمارستان مناسب تشخیص داده نشد. نگهداری مطلوب و مراقبت از گیاهان فضایسبز برای پایداری منظر امری ضروری بوده که بر آسایش روحی و رضایتمندی استفادهکنندگان تاثیرگذار میباشد.
2.ارزیابی تاثیرات عوامل قابل کنترل برجزایر شهری به روش رگرسیون چندگانه (نمونه موردی: کلانشهر تبریز)
صفحه 14-27
مجتبی آزمون، قادر احمدی
چکیده زمینه و هدف: جزایر حرارتی شهری به یکی از چالش برانگیزترین موضوعات در مطالعات شهری شده و علاوه بر تأثیر اصلی در میانگین دما، جزایر گرمایی میتوانند تأثیرات فرعی بر هواشناسی محلی را نیز داشته باشند. جزایر حرارتی شهری عمدتاً ناشی از گرمایش بیش از حد سطح و ذخیره گرما، انتشار آلودگی، گرمایش انسانی، مانع از گردش باد و تبخیر و تعرق کمتر است.
روش بررسی: در پژوهش حاضر، با استفاده از الگوریتم پنجره مجزا از سنجنده لندست 8 با ترکیب باندهای حرارتی 10 و 11 برای بدست آوردن دمای سطح زمین در روز و از سنجنده مودیس برای بدست آوردن دمای سطح زمین در شب استفاده شده است. برای تعیین منطقه جزایر حرارتی در شهر از تحلیلهای خودهمبستگی فضای جهانی و محلی موران و دومی تحلیل کانون داغ گتیس که هردو در نرم افزار آرک مپ انجام شده، برای بدست آوردن بیشترین تاثیر شاخصها از تحلیل رگرسیون چندگانه خطی در نرم افزار اسپیاساس استفاده شده است.
یافته ها و نتیجه گیری: نتایج حاصله این چنین است که بیشترین نقاط داغ در زمان روز در منطقه شش اطراف فرودگاه تبریز با دمای27/27 درجه و در شب دما 07/17 در منطقه سه بود با توجه به تحلیل فضایی موران هردو جزایر حرارتی دارای الگوی خوشهای بوده، با توجه به نتایج رگرسیون به صورت تک به تک بیشترین تاثیر در جزایر حرارتی شهری با امتیاز 700/0 فضای باز و بافت خاکی به دلیل ظرفیت حرارتی بالا بوده و در شب خنک ترین سطح بود و کمترین تاثیر فضای ساخته شده با بامهای بازتابنده با امتیازمنفی 192/0- بود و اثرخنک کنندگی دارد و ارتفاع ساختمانها با سایه اندازی و تراکم تصادفی اثر منفی در افزایش گرما داشتند. ولی شاخص تاثیر گذار بر جزایر حرارتی شبانه در شرایطی بود که تراکم ساختمانی متوسط و جهت گیری مناسب بوده ولی نسبت ارتفاع به عرض معبر یکی 31/1 ودیگری 825/0 بود که موجب احتباس گرما می-شود.
3.بررسی و شناسایی ظرفیتهای ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی موثر در جذب گردشگری (مورد مطالعه: شهر ملکان)
صفحه 28-41
فریبا اسفندیاری درآباد، سونیا ذوالقدر خزینه جدید، بهروز نظافت تکله
چکیده زمینه و هدف: امروزه صنعت گردشگری به عنوان بخش مهم و اصلی در اقتصاد جهانی به شمار میرود و یکی از زمینههای مهم این صنعت توریسم طبیعتگرا یا اکوتوریسم است. سهم اکوتوریسم از صنعت گردشگری بسیار بالا و دارای جایگاه مهمی میباشد. هدف پژوهش حاضر تجزیه و تحلیل ظرفیتهای ژئوتوریستی و ژئوموفولوژیکی موثر در جذب توریسم در شهر ملکان استان آذربایجان شرقی میباشد.
روششناسی: در این پژوهش از دو روش کوبالیکوا و فیولت جهت ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی استفاده شده است. در روش کوبالیکوا بر ارزشهای علمی و ذاتی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و سـایر ارزشها تأکید دارد. مدل فیولت نیز بر اساس شاخصهای طبیعی و انسانی مناطق را از نظر نرخ مدیریتی و نرخ گردشگری ارزیابی میکند. مناطق مورد بررسی در این پژوهش قلعه بختک لیلان، منطقه گردشگری شورسو، چشمه آب معدنی آرپادرسی، زیارتگاه علی بلاغی، کمپ پارک جنگلی، دره گاومیش ئولن می باشد.
یافتهها و نتیجهگیری: نتایج حاصله از ارزیابی مدل کوبالیکوا نشان داد که چشمه آب معدنی آرپادرسی با کسب امتیاز 11 بیشترین امتیاز را در بین مناطق مورد مطالعه بهخود اختصاص داده است. براساس نتایج ارزیابی در مناطق مورد مطالعه منطقه ژئوتوریستی قلعه بختک لیلان با کسب امتیاز 75/6 در بین مناطق مورد بررسی دارای کمترین امتیاز است که این امر مستلزم توجه به این منطقه جهت توسعه است. همچنین نتایج حاصل از مدل فیولت نیز نشان داد که در بین مناطق مورد مطالعه، منطقه کمپ پارک جنگلی با کسب مجموع امتیاز از همه زیر شاخصها با مقدار عددی 13بیشترین امتیاز را بهخود اختصاص داده است. همچنین منطقه دره گاومیش ئولن با کسب کمترین امتیاز با مدادر عددی 25/8 در بین مناطق مورد بررسی از توانمندی کمتری برخوردار است. براساس نتایج حاصله از نرخ مدیریتی این نتایج حاصل شد که پارک جنگلی و دره ئولن از نظر حفاظتی در شرایط خوب و مناسب قرار دارد و از نظر نرخ گردشگری منطقه شورسو با کسب بیشترین امتیاز از شرایط خوبی برخورداراست. بنابراین نتیجهگیری میگردد کمپ پارک جنگلی و چشمه آب معدنی آرپا درهسی قابلیتهای زیادی را در جذب توریسم به خود اختصاص دادهاند. در نهایت پیشنهاد میگردد در مطالعات آینده برای ارزیابی پتانسیلهای ژئوتوریستی مناطق حفاظت شده منطقه ملکان از مدلهای سرانو-گونزالز-تروبا برای بررسی دقیقتر استفاده گردد.
4.آسیب شناسی بافت های ناکارآمد شهر ارومیه با تلفیق تکنیک مدیریت ریسک و مدل بهترین-بدترین(FMEA و BWM)
صفحه 42-56
احمد کریمی، محمد رسولی
چکیده زمینه و هدف: در سال های اخیر توجه به بافتهای ناکارآمد و شناخت آسیبهای ایجاد شده در کالبد و فضای شهر به موضوعی جدی تبدیل شده است که این امر لزوم یافتن الگوها و روشهای مناسب به منظور بهبود ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی بافت های ناکارآمد را بیش از پیش ضروری ساخته است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف آسیب شناسی بافت های ناکارآمد شهر ارومیه انجام شده است.
روش بررسی: نوع تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر گردآوری داده توصیفی-تحلیلی بوده است و برایجمعآوری اطلاعات از روش میدانی – کتابخانهای استفاده شده است. در این پژوهش در وهلۀ نخست از ارزیابی ریسک امنیتی زیرساخت(تکنیک FMEA)، جهت شناسایی ریسکهای بافتهای ناکارآمد شهر ارومیه، مشخصسازی عدد اولویت ریسک و تعیین عملگرها استفادهشده است و در وهلۀ بعدی از مدل BWM جهت بررسی میزان سازگاری شاخصهای و ارجعیتبندی آنها استفاده شده است.
یافتهها و نتیجهگیری: بررسیهای صورت گرفته در قالب تکنیکFMEA نشان داده است که از 34 آسیب با 8 اثر بالقوه(آسیبپذیری در برابر زلزله، افزایش ناهنجاری اجتماعی، افزایش آلودگی، کاهش تعلقخاطر، تضاد کالبدی، ناتوانی مالی-پولی ساکنان، ضعف مدیریتی، ضعف در رویداد مدار) سطح خطر بارزی دارند و نتایج حاصل از مدل BWM نشان داده است که بهبود کمیت و کیفیت بسترهای برگزاری مراسم ها و رویدادها تاریخی– فرهنگی( بازآفرینی مبتنی بر الگوی رویدادمداری) و شناسایی دقیق رویدادها در بافت های فرسوده در اولویت نخست ساماندهی بافت های ناکارآمد شهر ارومیه قرار گرفته اند.
5.شناسایی ظرفیتهای ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی روستاهای هدف گردشگری شهرستان نمین
صفحه 57-68
لطف اله ملکی معصوم آباد، بهروز نظافت تکله
چکیده زمینه و هدف: ژئوتوریسم به عنوان یکی از شاخههای نوین و در حال توسعه گردشگری، به بررسی و استفاده از ویژگیهای زمینشناسی و ژئومورفولوژیکی مناطق طبیعی میپردازد تا بتواند گردشگران را به سمت خود جذب کند. روستاهای هدف گردشگری به دلیل داشتن مناظر طبیعی زیبا، ویژگیهای جغرافیایی خاص، و فرهنگ غنی، میتوانند به عنوان مقاصد جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شوند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی ظرفیتهای ژئوتوریستی و ژئومورفولوژی روستاهای هدف گردشگری شهرستان نمین در سطح استان اردبیل است.
روششناسی: روش پژوهش حاضر استفاده از مدل جدید کمی کوبالیکوا و فیولت (پارک ملی) است. در روش کوبالیکوا که بیشتر بر معیارهای علمی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و افزوده تأکید دارد و با مقایسه زیرمعیارها به ارزیابی مناطق مورد مطالعه میپردازد. در مدل پارک ملی مناطق ژئوتوریستی را بر اساس چهار معیار منشأ شکلگیری، پراکندگی جغرافیایی، گردشگری و وضعیت دسترسی موردبررسی قرار میدهد. روستاهای هدف گردشگری در این پژوهش، عنبران، گلشن و سوها در شهرستان نمین است.
نتایج و یافتهها: نتایج حاصله از ارزیابی مدل ژئوتوریستی کوبالیکوا نشان داد که روستایی هدف گردشگری عنبران با کسب امتیاز مقدار 25/10 بیشترین امتیاز را در بین مناطق مورد بررسی به خود اختصاص داده است و در رده دوم و سوم نیز به ترتیب سوها و گلشن با امتیازات 5/9 و 25/8 قرار دارند که این نشان از آن دارد که روستایی عنبران پتانسیل بالای برای شناساندن شهرستان نمین در سطح ملی و بین المللی دارد. نتایج حاصله از مدل پارک ملی نیز نشان داد که منطقه عنبران با کسب بیشترین امتیاز با مقدار 25/11 نسبت به مناطق مورد بررسی دیگر قابلیت مناسب دارد. بر اساس نتایج در این مدل نیز نرخ مدیرتی و گردشگری عنبران بسیار عالی برآورد شد. بنابراین نتیجهگیری میگردد روستای عنبران یک روستایی تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و در نهایت ژئوتوریستی است که میتواند در سطح ملی و بین المللی شناخته شود. درنهایت پیشنهاد میگردد در مطالعات کاربردی آتی برای ارزیابی بهتر از سایر مدلهای ارزیابی و تلفیق عوامل طبیعی و انسانی نیز استفاده گردد.
6.واکاوی و بازشناسایی شاخصهای برنامهریزی و طراحی منظر شهر شاد
صفحه 69-86
داود وفاداری کمارعلیا، حسین نظم فر، احمد حامی، محمدحسن یزدانی
چکیده زمینه و هدف: مناظر شهری از مهمترین فضاهای شهری محسوب میشوند و میتوانند در ایجاد حس شادی شهروندان نقش مهمی را ایفا نمایند؛ به همین دلیل باید مورد توجه متخصصین قرار گرفته و از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار بگیرند، بر همین اساس هدف از تحقیق حاضر واکاوی و بازشناسایی شاخصهای برنامه ریزی و طراحی منظر شهری شاد میباشد.
روش بررسی: در راستای دستیابی به هدف تحقیق از منابع کتابخانهای به جهت نگارش مقدمه و مصاحبه از متخصصین امر در دو مرحله برای دستیابی به شاخصها بهره گرفته شد که تعداد نمونهها از 24 متخصص تشکیل گردید. در مصاحبه اول شاخصها به دست آمد سپس در مصاحبه دوم با تشکیل ماتریس بازیگر - هدف اهمیت شاخصها مشخص شد.
یافته ها و نتیجه گیری: نتایج نشان داد شاخصهای وجود فضاهای سبز و پارکهای شهری، وجود مکانهایی برای تعاملات اجتماعی، دارا بودن امنیت و ایمنی، بهره گیری از تنوع و توازن رنگی، اولویت دهی به نقش انسان در فضاهای شهری، وجود پیادهراهها و وجود فضاهای فعالیتهای تفریحی پرتکرارترین، شاخصهای وجود فضاهای سبز و پارکهای شهری و اولویت دهی به نقش انسان در فضاهای شهری بااهمیتترین و شاخصهای وجود فضاهای سبز و پارکهای شهری، وجود مکانهایی برای تعاملات اجتماعی، دارا بودن امنیت و ایمنی، بهره گیری از تنوع و توازن رنگی و اولویت دهی به نقش انسان در فضاهای شهری همگراترین شاخصها میباشند. در مجموع متخصصین شاخص انسان محور بودن فضاهای شهری را باید ملاک اصلی در برنامه ریزیها و طراحیهای خود قرار دهند تا با اهمیت به نقش انسان تمایل شهروندان به حضور فعال و شاد در سطح شهرها را افزایش دهند.
7.ارایه روشی برای تهیه نقشه روشنایی معابر شهری با استفاده از موبایل مپینگ(نمونه موردی: معابر شهر اهواز)
صفحه 87-99
علی شجاعیان
چکیده زمینه و هدف: روشنایی معابر به عنوان یکی از عوامل کلیدی در تأمین ایمنی و کیفیت زندگی شهروندان اهمیت بالایی دارد. این پژوهش به بررسی روشی نوین برای تهیه نقشه روشنایی معابر شهری با استفاده از تکنیکهای موبایل مپینگ میپردازد. با توجه به چالشهای موجود در ارزیابی و مدیریت روشنایی معابر، تحقیق حاضر به تحلیل وضعیت روشنایی معابر شهر اهواز پرداخته است. در این پژوهش، از فناوریهای لیزراسکن و موبایل مپینگ به همراه نرمافزارهای ArcGIS و Photoscan برای جمعآوری و تحلیل دادههای دقیق از وضعیت روشنایی معابر استفاده شده است.
روش بررسی: روش تحقیق تحلیلی- توصیفی بوده و دادهها شامل اطلاعات مربوط به شدت نور، توزیع روشنایی و شناسایی نقاط تاریک میباشد. با تحلیل این دادهها، نقشههای دقیقی از وضعیت روشنایی معابر تولید شده است.
یافته ها و نتیجه گیری: نتایج نشان میدهد که حدود 30% از معابر مورد بررسی نیاز به بهبود روشنایی دارند. دقت نقشههای تولید شده حدود 80% برآورد شده است و این نشاندهنده قابلیت بالای این روش در ارائه اطلاعات دقیق و کاربردی برای مدیران شهری است. نتایج میتواند به مدیران شهری در اتخاذ تصمیمات بهتر در زمینه بهبود روشنایی معابر کمک نماید. بهبود وضعیت روشنایی معابر میتواند به افزایش ایمنی، کاهش جرم و جنایت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان منجر شود. این مطالعه میتواند به عنوان یک الگو برای سایر شهرها نیز مورد استفاده قرار گیرد.
8.برنامهریزی استراتژیک توسعه گردشگری آبی در خوزستان (با تأکید بر سازههای آبی)
صفحه 100-114
هوشنگ مرادی، مهدی زینی وند، سید محمد علی موسوی علیزاده
چکیده زمینه و هدف: گردشگری یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی و توسعه جوامع معاصر است. گردشگری را ابزاری برای تحرک اقتصاد حاشیهای، ترویج و توسعه از طریق ایجاد اشتغال و درآمد تعریف کردهاند که در طول چند دهه گذشته بهشدت گسترشیافته است. یکی از جذابترین شاخههای صنعت گردشگری که در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته، گردشگری آبی است.
روش بررسی: هدف این مطالعه بررسی، امکانسنجی و تحققبخشی چشمانداز توسعه گردشگری و ارائه راهبردهای کلان و پتانسیلیابی سازههای آبی جهت توسعه گردشگری آبی است. نوع تحقیق حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت و روش، پیمایشی مبتنی بر مطالعات میدانی (پرسشنامهای) است. جامعه آماری این پژوهش شامل 376 نفر از مدیران و متخصصین دانشگاهی در حوزه گردشگری، علوم آب و برنامهریزی شهری است که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخابشده است. برای تحلیل علمی از مدل ترکیبی تحلیل استراتژیک SWOT و همچنین آزمون آماری T در نرمافزار SPSS استفادهشده است.
یافته ها و نتیجه گیری: نتایج بهدستآمده از تجزیهوتحلیل اطلاعات نشان میدهد که در وضع موجود بیشترین امکان تحققپذیری مربوط به شاخصهای زیستمحیطی و اجتماعی- اقتصادی است؛ یافتههای پژوهش بیانگر رابطه مثبت و معنادار بین گردشگری آبی و توسعه پایدار منطقه موردمطالعه است؛ چنانکه با سطح معناداری 000/0 و اطمینان 99 درصد؛ به ترتیب و بهطور میانگین در شاخصهای زیستمحیطی (1/3)، اجتماعی- فرهنگی (9/2) و اقتصادی (9/2) بیشترین تأثیر مثبت و مطلوب، اما در بُعد شاخصهای هیدرولیکی (8/2) کمترین تأثیر را داشته است. نتایج بهدستآمده بر مبنای مدل استراتژیک سوات که عوامل داخلی؛ نقاط قوت و ضعف و عوامل خارجی؛ فرصتها و تهدیدها میباشد. با توجه به امتیازبندی گویههای موجود در تحقیق مجموع امتیاز عوامل داخلی 83/2 (قوتها 023/1 و ضعفها 81/1) و عوامل خارجی 03/3 (فرصتها 35/1 و تهدیدها 68/1) بهدستآمده است؛ بنابراین بهترین استراتژی و راهبرد تحقق الگوی گردشگری آبی در منطقه موردمطالعه، راهبرد تهاجمی SO یا تقویت و استفاده از فرصتهای بیرونی با تمرکز بر نقاط قوت میباشد. یافتهها این پژوهش میتواند برای طراحی سیاستهای توسعه و گسترش برنامهریزی در آینده استان خوزستان استفاده شود؛ و به تدوین شیوهنامه اجرایی فعالیتهای گردشگری و تفریحی در زمینه منابع آب و تأسیسات آبی ابلاغشده از سوی وزارت نیرو به دستگاه اجرایی مرتبط کمک کند.
9.تأثیر ابعاد کلیدی انقلاب صنعتی چهارم بر پایداری محیطزیستی و اجتماعی شهری (مورد مطالعه: صنعت روی شهر زنجان)
صفحه 115-129
مهدی اجلی
چکیده زمینه و هدف: در سالهای اخیر و پس از وقوع انقلاب صنعتی چهارم در کنفرانس آلمان، محققان و صنعتگران به بررسی عوامل تأثیرگذار این انقلاب در صنایع مختلف پرداختهاند. از طرفی، به تأثیر این عوامل در بهبود وضعیتهای پایداری در تولید پی بردهاند. هدف اصلی مطالعه حاضر، توصیف ابعاد کلیدی انقلاب صنعتی چهارم، بررسی تأثیر این ابعاد بر پایداری محیطزیستی و اجتماعی شهری و اولویتبندی این ابعاد از لحاظ اهمیت در صنعت روی شهر زنجان است. بدین منظور پس از ارائه مدل مفهومی ابعاد تأثیرگذار انقلاب صنعتی چهارم بر پایداری محیطزیستی و اجتماعی، شش فرضیه پیشنهادی مورد آزمون قرار گرفتند. جامعه آماری مشتمل بر خبرگان و متخصصان صنعت با دانش و تجربه بالا بود که به دلیل نامعلوم و نامحدودبودن، با استفاده از جدول کوکران، تعداد 384 نمونه حاصل شد که در نهایت 410 پرسشنامه آنلاین جمعآوری و مورد تحلیل قرار گرفت. روایی محتوای سوالات پرسشنامه طراحیشده با نظرات خبرگان صنعت و محیط دانشگاهی موردتأیید قرار گرفت و پایایی پرسشنامهها با نرمافزار SPSS، مقدار 823/0 حاصل شد.
روش بررسی: روش پژوهش از لحاظ هدف و گردآوری اطلاعات از نوع کاربردی- توصیفی- پیمایشی است. خروجی آزمون فرضیهها با رویکرد تحلیل مسیر و نرمافزار SPLS، نشان از تأیید تمامی فرضیات و تأثیرگذاری مثبت ابعاد در پایداری صنعت داشت و مقدار نیکویی برازش مدل، 302/0 محاسبه شد. در ادامه با روش میانگین حسابی موزون، ابعاد مذکور موردارزیابی مجدد خبرگان قرار گرفت و اولویتبندی ابعاد تعیین شد. نتیجه حاکی از آن است که "هوش مصنوعی" با بیشترین وزن در رتبه اول، و ابعاد "فناوری بلاکچین" و "اینترنت اشیا" در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند. همچنین بعد "رباتیک" با کمترین وزن در اولویت ششم اهمیت جای گرفت. در پایان پیشنهادهای کاربردی به صنعت ارائه شد.
یافته ها و نتیجه گیری: نتیجه ارزیابیها نشان داد که "هوش مصنوعی" با بیشترین وزن در رتبه اول، و ابعاد "فناوری بلاکچین" و "اینترنت اشیا" در رتبههای بعدی قرار گرفتند. همچنین بعد "رباتیک" با کمترین وزن در اولویت ششم اهمیت جای گرفت.
10.مکانیابی ایستگاه های آتش نشانی با مدلAHP Fuzzy درمحیط GIS (مطالعه موردی: شهر خرم آباد)
صفحه 130-144
حمیده حاتمی، نادر مرادی، مریم قیسوندی
چکیده زمینه و هدف: ایجاد امکانات جدید شهری، نیازمند مطالعه دقیق در زمینه نحوه استقرار صحیح آنها در مناطق مختلف یک شهر است.جهت تخصیص درست امکانات شهری، اولین نکته اساسی، انتخاب مکان بهینه با توجه به شرایط متفاوت و گاه متضاد است. این مسأله زمانی اهمیت می یابد که فاکتورهای بسیار مهمی مانند نجات جان انسان ها مد نظر قرار داده می شوند. لذا انتخاب بهینه ی مراکز آتش نشانی به دلیل اهمیت جان افرادی که در معرض خطر واقع شده اند، مسأل های اساسی تلقی می شودبا افزایش جمعیت وتراکم آن در شهر، خدمات رسانی در زمینه های مختلف به دلیل کمبودهای موجود، دچار نارسایی در مکانیابی مراکز خدماتی می شود و از میان مراکز خدمات شهری، سازمان آتش نشانی وظیفه تأمین امنیت در جهت پیشگیری و مقابله با آتش را انجام می دهد.
روش بررسی: در این پژوهش با بررسی عوامل مؤثر در مکانیابی ایستگاه های آتش نشانی شیب،جهت شیب،طبقات ارتفاعی،فاصله از راهها، فاصله از گسل ها،فاصله از مراکز شهری با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) نقشه ها تهیه گردید و سپس طبقه بندی مجدد بر روی آن انجام می شود و سپس جهت وزن دهی معیارها به روش فرایند سلسله مراتبیAHP از نرم افزار Expert choice استفاده می شود. در نهایت با بکارگیری از روش همپوشانی معیارهای وزن دهی شده با هم تلفیق و مکان بهینه برای استقرار ایستگاه های آتش نشانی مشخص می شود.
یافته ها و نتیجه گیری: نتیجه گیری:دراین پژوهش با استفاده از پارامترهای موجود مکان بهینه در شهر خرم آباد مشخص شده که می تواند نقشه ها درجهت توسعه بهینه مکان یابی به مسئولان کمک کند تا در شرایط بحرانی کمتر دچار آسیب شوند.
11.تحلیل فضاهای عمومی ایمن (مطالعه موردی: بوستانهای شهر شیراز)
صفحه 145-161
حسین ابراهیم زاده آسمین، اباذر اشنری مهرجردی
چکیده زمینه و هدف: در قرن حاضر محیط ها ی نامطلوب شهر ی باعث مشکالت بسیاری برای امنیت شهروندان شده و آسیبهای اجتماعی رشد بیشتری داشته است که در نتیجه مردم احساس ناامنی می کنند. در همین رابطه، مقاله حاضر با هدف ارزیابی متغیرها و شاخصهای ایمنی در بوستانهای شهر شیراز و سنجش و رتبهبندی آنها بر اساس این شاخصها صورت گرفته است.
روش بررسی: این پژوهش از نظر روش توصیفی-تحلیلی و نوع آن کاربردی است. جامعه آماری کلیه شهروندان بوده و اطلاعات از طریق پرسشنامه در میان 300 نفر بعنوان نمونه، انجام و با استفاده از آزمونهای آماری T تک نمونهای و کروسکال والیس به تجزیه و تحلیل پژوهش پرداخته شد.
یافته ها و نتیجه گیری: نتایج بیانگر آنست که میانگین کلی ایمنی در بوستانهای مورد بررسی درحد متوسط قرار گرفته و شاخصهای دسترسی فیزیکی، طراحی خوانا، روشنایی، ایمنی فیزیکی، احساس ایمنی و ایمنی بهداشتی با میانگینهای 2.64، 2.83، 2.85، 2.89، 3.07، 3.41(با توجه به میانگین نرمال 3)، به ترتیب در وضعیت متوسط رو به پایینی قرار گرفتهاند و بوستانهای آزادی، بعثت، قدوسی غربی، خلدبرین، کوثر و چمران با میانگین رتبههای 2.69، 2.74، 2.17، 1.7، 2.49، 3.46 به ترتیب در رتبههای اول تا ششم از نظر شاخصهای ایمنی مورد مطالعه قرار دارند. بنابراین، با توجه به یافتهها، پیشنهاد می شود: بهبود وضعیت روشنایی محوطهی بوستانها جهت استفادهی شبانه استفادهکنندگان و حفاظت از تجهیزات در بوستان، رسیدگی به سرویسهای بهداشتی و چارهاندیشی و انجام تدابیری جهت ممانعت از ورود معتادان و ولگردان خیابانی به داخل بوستانها و غیره جهت بهبود وضعیت ایمنی بوستانهای مورد پژوهش مد نظر قرار گیرد.
12.ارزیابی رویکرد ارتقاء تاب آوری نواحی شهری در برابر آسیب های ناشی از زلزله (مطالعه موردی: منطقه 1 شهر تهران)
صفحه 162-181
بهمن کار گر، احمد راه دار، علی محمدی رجاء
چکیده زمینه و هدف: در دهه های اخیر زمین لرزه در صد سال گذشته در جهان با رشد تلفات همراه بوده و در ایران این تلفات حدود شش درصد افزایش مرگ و میر را به همراه داشته است. لذا شهرها به عنوان بستر وقوع حوادث دارای اهمیت زیادی می باشند، که به این منظور ارتقاء تاب آوری پس از زلزله در نقاط شهری از اهمیت زیادی برخوردار است. منطقه 1 شهر تهران با توجه به قرارگیری بر روی گسل و همچنین چالش های شهری متعددی، یکی از مناطق آسیب پذیر در برابر زلزله در شهر تهران محسوب می شود است که وجود معضلاتی نظیر تمرکز بالای ساختمان های بلندمرتبه،کمبود فضاهای باز و ضعف های مدیریتی مدیریت بحران بیش از سایر مناطق شهرتهران با چالش های تاب آوری مواجهند. هدف از پژوهش حاضر سنجش آسیب پذیری نواحی منطقه 1 در برابر زلزله با رویکرد تاب آوری است.
روش بررسی: این پژوهش با توجه به هدف از نوع کاربردی و در زمینه نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات پیمایشی و در رابطه با ماهیت داده ها از نوع پژوهش های کمی است. ابزار اصلی گردآوری داده های میدانی پژوهش، پرسشنامه تاپسیس می باشد کـه برپایـه پیشـینه پژوهش و مطالعات مقدماتی پژوهشگران در زمینه هماهنگ کردن پرسشنامه اصلی با شـرایط و مقتضیات خدمات مدیریت محلی تنظیم شده است. جامعه آماری تحقیق را نیز کلیه کارشناسان و متخصصان حوزه مدیریت بحران و برنامه ریزی شهری تشکیل می دهند که حجم نمونه آن بر اساس فرمول کوکران تعداد 40 نفر است. پژوهش حاضر با استفاده از آزمون میانگین در نرم افزار spss و در راستای سنجش میزان تاب آوری نواحی منطقه 1 از روش تصمیم گیری چند شاخصه تاپسیس در نرم افزار matlab استفاده شده است.
یافته ها و نتیجه گیری: یافته های تحقیق نشان داد بر اساس شاخص های تاب آوری شهری،پنج شاخص مورد تحلیل قرار گرفت که در این زمینه ابعاد کالبدی-محیطی و ابعاد نهادی در هر نواحی کمترین میزان تاب آوری را دارا بودند. در نهایت نتایج نشان داد ناحیه 1 ، ناحیه 9 و ناحیه 8 با کمترین میزان تاب آوری شهری در برابر زلزله در سطح نواحی منطقه 1 مواجه اند.
13.بررسی تاثیرات متاورس و دوقلوهای دیجیتال در توسعه شهر های هوشمند
صفحه 182-199
محمد محمدنژاد، اصغر عابدینی
چکیده زمینه و هدف: متاورسی شدن شهرها پدیدهای نوظهور و الزامی برای آینده شهرهای دنیا است. خروجی متاورس شهری بهصورت خلق شهرهایی بهبودیافته، تابآور و پایدار خواهد بود که تصمیمسازی برای آینده شهرها را برای مدیران شهری تسهیل مینماید. علت اصلی انفجار متاورس این است که تخیل نامحدودی را برای مردم به ارمغان می آوردفناوری نوظهور متاورس مطمئناً سرزندگی جدیدی را به شهرهای هوشمند تزریق میکند، سناریوهای کاربردی بیشتری را برای شهرهای هوشمند باز میکند و آنها را به جلو میبرد.
روش بررسی: هدف از این پژوهش بحث در مورد دیجیتالسازی و تأثیر دوقلوهای دیجیتالی بر پیشرفت شهرهای مدرن، همچنین محتواهای اصلی و فناوریهای کلیدی شهر های هوشمند می باشد. این پژوهش در زمره پژوهشهای بنیادی محسوب میگردد. سؤال محور بوده و بهصورت اسنادی و کتابخانهای انجام شده است. همچنین در زمره پژوهشهای کیفی است که بهصورت اکتشافی از طریق روش تحلیل محتوای کیفی پاسخ به سوالهای پژوهش را در پی میگیرد. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش از منابع کتابخانه ای نظیر کتب، مقالات، پایان نامه های داخلی و خارجی، طرحهای توسعه و منابع اینترنتی استفاده شده است.
یافته ها و نتیجه گیری: ساخت یک شهر هوشمند بر مبنای دوقلوهای دیجیتالی، بهبود بهرهوری مدیریت و تخصیص منابع عمومی شهری را ارتقا میدهد و ابزاری برای مدیران در جهت تصمیمگیری فراهم میآورد تا وضعیت کلی شهر را درک کنند و یک پلتفرم برای فرماندهی و برنامهریزی فراهم کنند. در مجموع، این پژوهش دارای ارزش مرجع مهمی برای توسعه کلی و کاربرد عملی شهرهای هوشمند بر مبنای دوقلوهای دیجیتالی است که کارایی عملیاتی کلی و سطح حکمرانی شهرها را بهبود میبخشد.
14.تأثیر عوامل موثر بر نوسانات رشد اقتصادی در کشورهای نفتی در جهت توسعه پایدار منطقهای(مطالعه موردی: کشور عراق)
صفحه 200-213
محمد حسن زاده، عبدالرحیم هاشمی دیزج، صلاح ناجی صالح
چکیده زمینه و هدف: کشورهای صادرکننده نفت به دلیل وجود نوسانات قیمت نفت، میتوانند با بیثباتی درآمد و رشد اقتصادی، همراه شوند. این تحقیق به بررسی تأثیر نوسانات درآمدهای نفتی بر نوسانات رشد اقتصادی در عراق و نقش تعدیلی توسعه مالی میپردازد. بر این اساس هدف اصلی پژوهش پاسخ به این سوال است که آیا توسعه مالی میتواند نوسانات رشد اقتصادی را در شرایط نوسانات درآمدهای نفتی کاهش دهد یا خیر.
روششناسی: پژوهش حاضر با استفاده از روش گشتاورهای تعمیمیافته و دادههای سری زمانی برای بررسی تأثیر نوسانات درآمدهای نفتی بر نوسانات رشد اقتصادی و نقش تعدیلی توسعه مالی انجام شده است. این روش امکان تحلیل و بررسی پویایی بین متغیرهای کلان اقتصادی را فراهم میآورد.
یافتهها و نتایج: یافتهها نشان میدهد که نوسانات ناشی از فراوانی درآمدهای نفتی بهطور مثبت و معنیدار بر نوسانات رشد اقتصادی تأثیرگذار است. همچنین، توسعه مالی میتواند نقش تعدیلی موثری در کاهش نوسانات رشد اقتصادی ناشی از نوسانات درآمدهای نفتی ایفا کند.بر اساس یافتهها میتوان نتیجهگیری کرد که توسعه هر چه بیشتر سیستم مالی میتواند اثرات منفی نوسانات درآمدهای نفتی بر رشد اقتصادی را کاهش دهد و توسعه مالی به عنوان یک ابزار مؤثر در مدیریت تأثیرات نوسانات درآمدهای نفتی بر رشد اقتصادی در کشور عراق در نظر گرفته شود.
15.الویت سنجی استراتژی میانافزا و توسعه زیرزمینی در گسترش فضایی و بازآفرینی هسته اولیه مجموعه سعدآباد تهران
صفحه 214-231
کیانا اقتباسی، متین رستمی
چکیده زمینه و هدف: مسئله حفاظت از آثار تاریخی معماری و اشاعه درک ارزشهای فرهنگی-هویتی آن، همواره در جوامع بشری مطرح بوده؛ اما امروزه تنها نگهداری چنین ابنیهای از تخریب و آسیبهای محیطی کارآمد و مقبول به حساب نمیآید و لازم است ابنیه تاریخی احیا و بازآفرینی شده تا به حیات موثر و مداوم شهری در پیوند با اجتماع بازگردند. در این راستا، پژوهش حاضر ساختمان اندرونی و بیرونی هسته اولیه مجموعه سعدآباد تهران و حیاط میانی این دو ساختمان را به عنوان محدودهای حاوی پتانسیلهای گردشگری فراوان که تا کنون بخشی از آن بدون کاربرد رها شده است؛ بر مبنای هویت تاریخی یکپارچه این مجموعه، هدف مطالعه قرار داده است. بدین جهت، به دلیل ریز مقیاس بودن فضاهای داخلی هر دو ساختمان و همچنین عدم وجود اتصال فضایی مستقیم بین آنها با هدف جبران انقطاع دسترسی مستقیم از یک ساختمان به دیگری در یک فضای رابط، دو استراتژی طراحی بخش الحاقی توسعه میان افزا و توسعه زیرزمینی را بر اساس لزوم جلب رضایت و حمایت مخاطبان فضا و مشارکت دهی آنان در تصمیمگیریهای مرتبط با رویکرد احیا و بازآفرینی ابنیه تاریخی، از جامعه آماری 100 نفره گردشگران تصادفی مجموعه، الویت سنجی مینماید.
روششناسی: سنجش مذکور از طریق پرسشنامه ساختاریافته انجام میگردد و نتیجه نهایی را توسط نرم افزار آماری SPSS به همراه نمودارهای میلهای همسو با اطلاعات میدانی کسب شده، در قالب اطلاعات کیفی ارائه خواهد کرد. روش پژوهش این مقاله پیمایشی و میدانی بر مبنای اطلاعات کمی-کیفی میباشد و با در نظر داشتن نیاز کاربران، تاریخچه و ساختار معماری محدوده سایت، امکانات و کاربری بخشهای گوناگون مجموعه سعدآباد ویژگیهای جغرافیایی، به سه پرسش اساسی در زمینه کاربری مناسب سایت مورد مطالعه، ویژگیهای هویتی، نظام حرکتی و ارتباطی، کالبد و مولفههای اجتماعی-فرهنگی مجموعه گردشگری مد نظر و استراتژی طراحی مناسب سایت، پاسخ میدهد.
یافتهها و نتایج: بر مبنای بیشترین احساس نیاز بازدیدکنندگان از مجموعه سعدآباد به فضای استراحت سرپوشیده در کنار وابستگی هویت سعدآباد به تاریخ خاندان سلطنتی پهلوی و صلاح دید گردشگران به اختصاص کاربری موزه هنرهای دیجیتال با مضمون زندگینامه اعضای خاندان سلطنتی پهلوی و کارگاه آموزشی تاریخ پهلوی برای گروه های سنی متفاوت، محدوده مورد مطالعه میتواند هر سه این کاربریها را پذیرا شود.
16.بررسی و تجزیه و تحلیل توانمندیهای ژئوتوریسم روستای توریستی بیلهدرق شهر اردبیل با استفاده از مدل پریرا
صفحه 232-244
موسی عابدینی، فاطمه امامیان
چکیده زمینه و هدف: امروزه صنعت گردشگری بهعنوان یکی از منابع اصلی درآمد و ایجاد اشتغال در سطح بینالمللی درآمده است. شناسایی توانهای ژئوتوریستی و جاذبههای گردشگری هر منطقه بههمراه برنامهریزی صحیح میتواند به توسعه این صنعت و جذب گردشگر کمک نماید. روستای توریستیبیلهدرق علیرغم داشتن قابلیتهای بالا گردشگری، بهعلت عدم رسیدگی و سرمایهگذاری، تبلیغات ناکافی و ... ناشناخته مانده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی توانمندیهای اکوتوریستی روستای بیلهدرق با مدل پریرا بوده است.
روششناسی: این منطقه به لحاظ دارا بودن جاذبههای طبیعی ( اکوتوریستی و ژئوتوریستی) زیاد همواره مورد توجه گردشگران بوده است. این پژوهش به بررسی و تجزیه و تحلیل توانمندیهای ژئوتوریسم و اکوتوریستی روستای بیلهدرق با مدل پریرا پرداخته است. بهاین منظور با بهرهمندی از نظرات کارشناسان، افراد محلی و گردشگران سوالات طراحی شده مربوط به مدل پریرا ( به تعداد 40 پرسشنامه) انجام و تجریه و تحلیل شد..
یافتهها و نتیجهگیری: پس از انجام محاسبات دادهها با مدل پریرا، عیار ژئومورفولوژیکی منطقه برابر 3/7 که از شاخصهای ارزش علمی برابر 25/4 و شاخصهای ارزش مکمل برابر 05/3 بهدست آمد. در ضمن عیار مدیریتی منطقه مورد تحقیق برابر 7/6 که از محاسبه شاخصهای ارزش حفاظتی برابر 05/2 و شاخصهای ارزش کاربردی برابر 65/4 حاصل شد. در نهایت روستای گردشگری بیله درق امتیاز 14 را از حداکثر 20 امتیاز در مجموع ارزشها کسب کرده است که بیانگر بالا بودن توانمندیهای اکوتوریستی میباشد. با وجود این، جاذبههای ژئوتوریستی منطقه بهعلت عدم سرمایهگذاری و تبلیغات کافی، ناشناخته مانده است. نتایج این پژوهش میتواند مدیران و برنامهریزان حوزه گردشگری را در جهت برنامهریزی صحیح و توسعه صنعت گردشگری و جذب گردشگر با پشتیبانی علمی و با توجه به توانمندیهای ژئوتوریسم منطقه یاری نمایند
17.ارزیابی قابلیتهای ژئوتوریستی و مقاصد ژئومورفولوژیکی شهرستان هیر در جهت توسعه اقتصادی
صفحه 245-259
عبدالرحیم هاشمی دیزج، بهروز نظافت تکله، سایه عبیدی حمل اباد، نگین شیرزادی
چکیده زمینه و هدف: زمینگردشگری گونهای از گردشگری است که مبتنی بر پدیدهها و چشماندازهای زمینشناسی و ژئومورفولوژیکی است و در دهههای اخیر با هدف توسعه اجتماعی-اقتصادی مقصدهای زمینگردشگری گسترش پیدا کرده است. هدف از این پژوهش ارزیابی قابلیتهای ژئوتوریستی و مقاصد ژئومورفولوژیکی شهرستان هیر در جهت توسعه اقتصادی است.
روششناسی: ماهیت این پژوهش توصیفی-تحلیلی- کاربردی بوده و برای بررسی پتانسیلهای زمینگردشگری منطقه هیر، از مدلهای رینارد که ژئومورفوسایتها را بر اساس سه ارزش علمی، افزوده و ترکیبی، موردبررسی قرار میدهد؛ مدل فیولت که مبتنی بر چهار معیار منشأ شکلگیری، پراکندگی جغرافیایی، گردشگری و وضعیت دسترسی است؛ و درنهایت مدل کوبالیکوا که بیشتر بر معیارهای علمی، آموزشی، اقتصادی، حفاظتی و فرهنگی تأکید دارد استفادهشده است.
یافتهها و نتایج: بر اساس نتایج بهدستآمده از مدل رینارد پل معلق هیر با کسب میانگین امتیاز 7/0 در زیر شاخص ارزش علمی، 39/0 در زیرشاخص ارزش افزوده و 74/0 در زیرشاخص ارزش ترکیبی، دارای توانمندی زمینگردشگری بالایی بوده و در رتبه برتر قرار دارد. همچنین پل معلق هیر بر اساس مدل ارزیابی فیولت در نرخ مدیریتی و گردشگری به ترتیب با مقادیر 65/0 و 61/0 از قابلیتهای متنوعی جهت شناساندن منطقه برای گردشگران داخلی و خارجی برخوردار است. همچنین نتایج حاکی از آن است بر اساس مدل کوبالیکوا پل معلق هیر با کسب مجموع امتیاز 75/8 در بین ژئوسایتهای موردمطالعه از ارزش زمینگردشگری بالایی برخوردار بوده و گردشگران زیادی را به این منطقه جذب نموده است. بنابراین نتیجهگیری میشود پل معلق شیشهای شهرستان هیر دارای پتانسیلها و قابلیتهای متنوع زمینگردشگری و ژئومورفولوژیکی در منطقه بوده و از لحاظ جذب توریست به منطقه و افزایش توان اقتصادی در رتبه برتر قرار دارد. بنابراین پیشنهاد میشود با استفاده از گردشگری مجازی و آنلاین و همچنین شناساندن مناطق مختلف این شهرستان به گردشگران، مقدمات جذب توریست داخلی و خارجی به این منطقه فراهم شود.
18.ارزیابی و شناسایی ظرفیتهای مقاصد ژئومورفولوژیکی و ژئوترمالی استان اردبیل با استفاده از مدل بریلها و زوروس
صفحه 260-279
فریبا اسفندیاری درآباد، بهروز نظافت تکله
چکیده زمینه و هدف: واژه ژئوترمال ریشه یونانی دارد. ژئو به معنی زمین و ترمال به معنی گرما است که مبتنی بر عوارض زمینشناسی و منابع آبی است. با گذشت زمان، بهعنوان نوعی متفاوت از گردشگری توصیف شده است که جهتگیری زمینشناسی یا جغرافیایی دارد، هدف از این پژوهش شناسایی ظرفیتهای مقاصد ژئومورفولوژیکی و ژئوترمالی استان اردبیل با استفاده از مدل بریلها و زوروس است.
روششناسی: روش پژوهش حاضر توصیفی، تحلیلی و مقایسهای میباشد. در این پژوهش از دو مدل ژئوتوریستی بریلها و زوروس استفاده شده است. این پژوهش در سال 1403 انجام شد. جامعه آماری گردشگران و متخصصان صنعت گردشگری و زمینشناسی بود. در این پژوهش از مدل بریلها، از شاخص محوطههای تنوع زمینی به میانهای اطلاق میشوند که از هیچ ارزش ذاتی و علمی برخوردار نیستند و قابلیتهای آنها بر اساس ارتباط آنها با ارزشهای آموزشی و گردشگری سنجیده میشود. انتخاب میانها توسط چهار عامل شهرت، تمامیت، نوع زمینشناسی، امنیت و قابلیت دسترسی و زیبایی صورت گرفته است. در روش زوروس بهمنظور ارزیابی ژئوسایتها از معیارهای علمی تهدیدات بالقوه و قابلیتهای استفاده بهره گرفته میشود و هرکدام از معیارهای مورد استفاده نیز دارای زیر معیارهایی هستند.
یافتهها و نتیجهگیری: نتایج حاصله از ارزیابی مدل زوروس منطقه ژئوترمالی مشکینشهر با کسب بالاترین امتیاز (75/80) را به خود اختصاص داده است. همچنین منطقه ژئوترمالی اردبیل نیز با کسب 5/72 امتیاز در رده دوم قرار دارد. با توجه به نتایج مدل زوروس منطقه سرعین کمترین امتیاز 69 را به خود اختصاص داده است که نشان از پایین بودن پتانسیل ژئوترمالی در این شهر است. نتایج حاصله از مدل بریلها نشان داد که از نظر شاخص دسترسی منطقه اردبیل با کسب میانگین 62/2 بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده و در رتبه اول قرار دارد و از نظر شاخص علمی نیز منطقه مشکینشهر از لحاظ معیار شهرت جهانی با کسب 12 امتیاز در رتبه اول قرار گرفته است. از نظر آسیبپذیری نیز منطقه سرعین با بالاترین امتیاز (13) در رده اول واقع شده است. بنابراین نتیجهگیری میگردد که با توجه به اینکه مناطق ژئوترمالی استان اردبیل متاثر از کوهستان سبلان میباشد این امر موجب گردیده است که هر سه منطقه ژئوترمالی دارای توانمندیهای متفاوتی باشند که مدلهای مذکور نشان داد که بیشترین انرژی گرمایی در شهرستان مشکینشهر است. در نهایت پیشنهاد میگردد در مطالعات آتی از ابزارات هوش مصنوعی جهت برآورد مناطق ژئوترمالی استفاده گردد.
19.نقش شبکه های اجتماعی مجازی در مدیریت بحران های آتش نشانی مناطق روستایی شهرستان لالی
صفحه 280-291
زهرا سلطانی، منصور غیبی پور
چکیده زمینه و هدف: این مقاله نقش شبکه های اجتماعی مجازی در مدیریت بحران های آتش نشانی در مناطق روستایی شهرستان لالی را بررسی می کند. جامعه آماری این پژوهش شامل شورای های روستا، کارشناسان بخشداری، دهیار و ساکنین با سواد شهرستان لالی و روستاهای بخش (روستای تراز، روستای پلی، روستای سرکمری، روستای حسین آباد، روستای پاچه کولا، روستای ایرانشهر، روستای سرکولی و روستای انبار سفید) هستند، از جامعه مذکور تعداد 384 نفر به عنوان نمونه آماری به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند.
روششناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی – نظری و از نظر نوع و ماهیت، توصیفی – تحلیلی است. ابزار این پژوهش پرسشنامه محقق ساخته است که از 30 سوال و شامل 5 بعد (بعد آموزشی، بعد مشارکتی واجتماعی، بعد اقتصادی و رفاهی و درنهایت بعد فرهنگی ) می باشد.
یافتهها و نتیجهگیری: بعد از تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار spss و آموس، نتایج نشان داد رگرسیون پیش بینی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در مدیریت بحران در ابعاد مختلف (بعد آموزشی، بعد کالبدی و زیر بنایی، بعد مشارکتی واجتماعی، بعد اقتصادی و رفاهی و بعد فرهنگی) در مناطق روستایی شهرستان لالی (0001/0>p و 32/14=F) قابل پیش بینی میباشد. بعد آموزشی 31/0 و بعد کالبدی و زیربنایی با ضریب بتای 17/0، بعد مشارکتی و اجتماعی با ضریب بتای 11/0، بعد اقتصادی و رفاهی با ضریب بتای 31/0 و بعد فرهنگی با ضریب بتای 06/0 می توانند از شبکه های اجتماعی مجازی تاثیر پذیر باشند و مدیریت بحران را کنترل و پیش بینی کنند. همچنین، مقدار R2 نشان می دهد 31% از واریانس مدیریت بحران از نقش و تاثیر شبکه های مجازی روی ابعاد یاد شده قابل تبیین می باشد. همچنین در بخش بیشترین تاثیر و نقش شبکه های اجتماعی مجازی در مدیریت بحران های اتش نشانی طبق نتایج بدست آمده بالاترین میانگین رتبه (99/3) به بعد کالبدی و زیر بنایی اختصاص دارد که بدین معناست که مهم ترین شاخص از نظر کارشناسان، شورای شهر، دهیار و ساکنین با سواد بشمار می رود. بعد از ویژگی فوق، مهم ترین شاخص ها به ترتیب عبارتند از بعد آموزشی، بعد مشارکتی واجتماعی، بعد اقتصادی و رفاهی و درنهایت بعد فرهنگی. مقدار مجذور کای به دست آمده برابر با 83/849 است که در سطح خطای کمتر از 05/. قرار دارد (05/.>P). بطور کلی انتظار می رود رسانه ها و به خصوص رسانه های نوین در دوران بحران تأثیرات گسترده ای بر مخاطبان و جامعه داشته باشند. که در این میان شبکه های اجتماعی می توانند در وضعیت بحرانی نقش مهمی در ایجاد ثبات، صلح و آرامش داشته باشند. شبکه های اجتماعی میتوانند نقش بسیار پررنگی در وضعیت پیش از بحران داشته و در مواقعی از به وجود آمدن بحران جلوگیری کنند. آن هم به دلیل نقش تأثیر گذاری که در سالهای اخیر پیدا کرده اند.
20.آینده پژوهی وضعیت ورزش دانشآموزی شهر های استان خوزستان
صفحه 292-310
اسماعیل ویسیا
چکیده زمینه و هدف: امروزه بهرهگیری از رویکرد آینده پژوهی به عنوان یک ضرورت در زمینه ورزش و به ویژه ورزش تربیتی در نهادهای آموزشی و ورزشی مطرح شده است. علیرغم سابقه طولانی ورزش دانش آموزی و تربیت بدنی در مدارس کشور، مدیریت ورزش دانش آموزی هنوز با مسائل و مشکلات عدیدهای روبروست و به خصوص در سطح در استان خوزستان توسعه ورزش دانشآموزی و برنامهریزی برای آینده آن، کمتر مورد توجه واقع شده است. در این راستا هدف پژوهش حاضر ارزیابی وضعیت ورزش دانشآموزی در استان خوزستان است که به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش تحلیلی-اکتشافی است.
روششناسی: جهت گردآوری دادهها از پرسشنامه، تکنیک دلفی و مطالعات اسنادی-کتابخانهای بهرهگیری شده است. جهت تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از روش دلفی و ماتریس اثرات متقاطع (میکمک) انجام شده است.
یافتهها و نتایج: یافته های پژوهش نشان داد از میان 15 عامل اصلی تأثیرگذار بر وضعیت ورزش دانشآموزی در استان خوزستان، 9 متغیر بهعنوان کلیدی و تأثیرگذار شناخته شدهاند. که این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده توسعه وضعیت ورزش دانشآموزی در استان خوزستان دارند. همچنین نتایج نشان داد ازلحاظ تأثیرگذاری مستقیم متغیرهای مانند شبکههای اجتماعی با امتیاز 860، زیرساخت ها و اماکن ورزشی و نگرش دانش آموزان نسبت به ورزش با کسب امتیاز 835 و 810 به ترتیب در جایگاههای اول تا سوم واقع شدهاند. از سوی دیگر متغیرهای که تأثیری غیرمستقیم بر وضعیت ورزش دانشآموزی دارند عبارتاند از شبکه های اجتماعی با امتیاز 876، زیرساختها و اماکن ورزشی و نگرش دانش آموزان نسبت به ورزش با کسب امتیاز 872 و 796 به ترتیب در جایگاههای اول تا سوم واقع شدهاند.
21.ارزیابی توانمندی ژئوتوریستی ژئوسایتهای شهرستان هشتجین با استفاده از مدل دینامیکی
صفحه 311-328
عقیل مددی، صیاد اصغری، سید علی مرتضوی
چکیده زمینه و هدف: گردشگری، بهویژه ژئوتوریسم، بهعنوان شاخهای نوین با تمرکز بر پدیدههای زمینشناسی و ژئومورفولوژیکی، نقش مهمی در توسعه پایدار، حفاظت محیطی و ارتقای اقتصادی مناطق ایفا میکند. ایران با تنوع بالای منابع طبیعی، ظرفیت بالایی در این زمینه دارد. شهرستان هشتجین در جنوب اردبیل با ویژگیهای شاخص طبیعی، یکی از مناطق مستعد ژئوتوریسم است که تاکنون بهطور جامع ارزیابی نشده است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویتبندی ژئوسایتهای منطقه و تحلیل شاخصهای ارزیابی ژئوتوریسم در چارچوب مدل دینامیکی انجام گرفته است.
روش شناسی: در این پژوهش، ابتدا پنج ژئوسایت منتخب در شهرستان هشتجین جهت تحلیل و ارزیابی انتخاب شدند. جامعه آماری پژوهش شامل کارشناسان حوزه جغرافیای طبیعی و گردشگران بازدیدکننده از منطقه است که با استفاده از روش نمونهگیری غیرتصادفی هدفمند، ۱۵ کارشناس و ۳۰ گردشگر (در مجموع ۴۵ نفر) برای پاسخگویی به پرسشنامه انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامه محققساخته، نقشههای زمینشناسی و توپوگرافی، و نرمافزار ArcGIS بود. تحلیل دادهها بر اساس مدل دینامیکی هادزیک و از طریق محاسبه سه شاخص اصلی شامل ارزش علمی، ارزشهای مازاد و میزان آسیبپذیری ژئوسایتها انجام گرفت.
نتایج و یافتهها: نتایج نشان داد که توان ژئوتوریستی کوه آق داغ و رودخانه قزلاوزن به ترتیب با امتیاز 0076/73 و 303/64 توانمندی ژئوتوریستی بالایی نسبت به سایر ژئوسایتها در این شهرستان دارند. هم چنین آبشار دیز با امتیاز 9839/38 ، آبگرم زاویه جعفرآباد 1518/38 و آبشار نوده با امتیاز 014/33 به ترتیب در ردههای سوم تا پنجم قرار گرفتهاند. کوه آق داغ از نظر ارزیابی کیفی در دسته "خیلی خوب" و رودخانه قزلاوزن در دسته "خوب" و سه ژئوسایت دیگر در دسته "متوسط" قرار گرفتهاند. هم چنین بر اساس نتایج بهدستآمده، مشخص شد که میزان آسیبپذیری رودخانه قزلاوزن با امتیاز 5/5 بیشتر از سایر ژئوسایتها است، درحالیکه کوه آق داغ با امتیاز 10 کمترین آسیبپذیری را نسبت به سایر ژئوسایتها دارد. نتایج پژوهش نشان داد که ژئوسایتهای هشتجین، بهویژه کوه آقداغ و رودخانه قزلاوزن، از پتانسیل بالایی برای توسعه ژئوتوریسم برخوردارند. با وجود مزایای ارزیابی به روش مدل دینامیکی، چالشهایی مانند ضعف زیرساختها و آسیبپذیری بالا در برخی مناطق نیازمند مدیریت هدفمند است. در همین راستا، راهکارهایی نظیر معرفی رسمی منطقه به عنوان یک ژئوسایت، مستندسازی دقیق، و طراحی مدلهای بومیسازیشده پیشنهاد میشود.
22. آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی در بازه زمانی 2013-2024 با استفاد از پردازش تصاویر لندست 8 و تحلیل اثرات آن (مطالعه موردی: شهر میاندوآب)
صفحه 329-346
صیاد اصغری، امیر حسین پسنده، حسن خاوریان
چکیده زمینه و هدف: تحلیل تغییرات کاربری اراضی به عنوان یکی از شاخصهای کلیدی تعامل انسان و محیط، برای مدیریت پایدار منابع و برنامهریزیهای منطقهای امری ضروری است. این پژوهش با هدف تحلیل و آشکارسازی تغییرات مکانی-زمانی کاربری اراضی در شهرستان میاندوآب طی بازه زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ با استفاده از الگوریتم بیشینه احتمال و دادههای سنجش از دور انجام شده است.
روش شناسی: در این تحقیق، دادههای مورد استفاده شامل تصاویر ماهوارهای لندست ۸ برای سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ بوده است. این تصاویر پس از انجام پیشپردازشهای رادیومتریک و هندسی، با استفاده از الگوریتم طبقهبندی نظارتشده بیشینه احتمال (MLC) به نقشههای کاربری اراضی تبدیل شدند. در این فرآیند، هشت کلاس کاربری شامل مناطق ساختهشده، خاک، جادهها، مزارع، باغات، آب، نمکزارها و خاکهای شور شناسایی و استخراج گردید.
یافتهها و نتیجهگیری: نتایج ارزیابی صحت طبقهبندی در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۲۴ نشان داد که دقت کلی به ترتیب ۹۴.۰۷% و ۹۴% بوده است که بیانگر عملکرد قابلقبول و دقت بالای الگوریتم طبقهبندی است. تحلیل تغییرات کاربری اراضی نشان میدهد که در این دوره، مزارع از ۳۱۸۳ هکتار در سال ۲۰۱۳ به ۴۹۶۳ هکتار در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته و مناطق ساختهشده نیز به ۱۸۴۹ هکتار گسترش یافتهاند. در مقابل، بیشترین کاهش مربوط به کلاسهای باغات و خاک بوده است. این تغییرات ناشی از ترکیبی از عوامل انسانی (توسعه شهری و کشاورزی) و اقلیمی (خشکسالی و کاهش منابع آبی) میباشد. نتایج این پژوهش میتواند بهعنوان ابزاری کاربردی برای برنامهریزی کاربری اراضی و مدیریت پایدار منابع طبیعی در منطقه میاندوآب مورد استفاده قرار گیرد.
23.بررسی میزان آلودگی آب در مناطق دگرسانی و کانی سازی (مطالعه موردی: شمال غرب مشگین شهر )
صفحه 347-362
سید غفور علوی، علیرضا صفاری
چکیده زمینه و هدف: آب از پراهمیتترین و بنیادیترین عوامل حیات موجودات زنده است، در این خصوص یکی از مهمترین مقولههایی که آن را تحت تاثیر قرار میدهد دگرسانی و کانیسازی میباشد. در این راستا خاک شمال غرب مشگین شهر که در معرض فرآیندهای کانیسازی و دگرسانی قرار گرفته اند، حاوی مقادیر زیادی عناصر سمی و سنگین هستند که بر کیفیت آب این منطقه اثر میگذارد. بر این مبنا هدف پژوهش حاضر مطالعه میزان آلودگی آب موجود در چاه، چشمه و رودخانه توسط فلزات سنگین در مناطق دگرسانی و کانیسانی در شمال غرب مشگینشهر میباشد.
روش شناسی: در پژوهش حاضر به فراخور نیاز از مطالعات کتابخانهای، میدانی بهره برده شده است. بر اساس این داده ها با استفاده از نقشههای توپوگرافی (1:250000،1:50000 ) و مطالعه عکسهای هوایی (1:20000) نقشه هیدروگرافی منطقه تهیه شد. در ادامه فرآیند کار نیز به نمونهبرداری آب از 3 منبع چاه، چشمه و رودخانه پرداخته شده و جهت آنالیز شیمیایی این نمونهها از استانداردهای موجود (WHO) استفاده شد. در این خصوص از 20 نقطه از منابع چاه، چشمه، آبراهه و رودخانه قره سو در مناطق دگرسانی و غیر دگرسانی به صورت موردی نمونهبرداری انجام شد..
یافتهها و نتیجهگیری: بررسیهای به عمل آمده بر اساس نمودار پایپر، ویلکوکس، شولر و همچنین نمودار استیف نشان داد اغلب آبهای منطقه مورد مطالعه در زمره آبهای نامطلوب و غیرقابل شرب و مضر برای کشاورزی هستند. ضریب لانژیه نیز بیانگر رسوبدهندگی تا خورندگی بسیار بالا میباشند. بخش دیگر یافتههای پژوهش نیز مبتنی بر رفتار ژئوشیمیایی عناصر (آهن،آرسینک، مس، مولییدین، سرب، آنتیموان و روی) بوده است. بررسیهای به عمل آمده در این خصوص نیز نشان داد در اغلب موارد آبهای مورد مطالعه دارای عناصر بیشتری نسبت به حد مجاز و استاندارد اعلام شده میباشند. این در حالی است در خصوص عنصر سرب تمامی نمونههای آب منطقه در مقایسه با استاندارد توصیه شده جهت آبیاری از کیفیت مطلوب برخوردارند. نتایج به دست آمده از تجزیه شیمیایی آبها در منطقه مورد مطالعه نشان میدهد که آبهای زیرزمینی مناطق دگرسانی عمدتاً سولفاته، منیزیمی و کلسیمی هستند و با تشدید دگرسانی میزان عناصر خاکی و اسیدیهای قوی نیز افزایش مییابد.. اغلب آبهای مناطق کانیسازی و دگرسانی در زمره آبهای نامطلوب و بد شناخته شده و جهت شرب و کشاورزی نیز مضر هستند.
