رتبهبندی عوامل مؤثر بر رفتار اکولوژیکی کارکنان شهر اهواز با تأکید بر تعهد و فرهنگ سبز
صفحه 1-24
الهه آقاجری، طاهره ازمشا، اسماعیل ویسیا، مهدی صیفوریان
چکیده زمینه و هدف: با تشدید بحرانهای اقلیمی، رفتار اکولوژیک کارکنان به موتور محرک پایداری سازمانی تبدیل شده است. این ضرورت در کلانشهر اهواز، به دلیل چالشهای زیستمحیطی و صنعتی حاد، اهمیتی راهبردی دارد. تحقق این رفتارها بیش از الزامات رسمی، مستلزم درونیسازی فرهنگ سبز و تقویت تعهد سازمانی است تا کنشهای داوطلبانه محیطزیستی در بافتار این منطقه نهادینه شود. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر، رتبهبندی عوامل مؤثر بر رفتار اکولوژیکی کارکنان در اهواز با تأکید بر تعهد و فرهنگ سبز است.
روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و از نظر روششناسی، توصیفی-تحلیلی است. در گام نخست، با پایش نظاممند ادبیات نظری و تجارب بینالمللی، شاخصهای کلیدی مروج رفتارهای سبز استخراج گردید. در فاز عملیاتی، جهت تحلیل شبکهای روابط درونی و تعیین وزن نهایی معیارها، رویکرد تصمیمگیری چندمعیاره ترکیبی DANP (تلفیق دیمتل و ANP) بهکار گرفته شد. در نهایت، با بهرهگیری از آراء پنل خبرگان (متشکل از ۵۰ متخصص مدیریت محیطزیست و منابع انسانی)، رتبهبندی نهایی شاخصها جهت ارائه الگویی بومی و منطبق با زیستبوم صنعتی اهواز تدوین شد.
یافتهها و نتایج: نتایج پژوهش نشان داد فرهنگ سازمانی سبز زیربنای اصلی رفتار اکولوژیکی در اهواز است و شاخصهای «یادگیری سبز» و «آگاهی از بحران ریزگردها» بالاترین اولویت را در تحول رفتاری کارکنان دارند. بر اساس تحلیل دیماتل و سوپرماتریس، نمادهای ملموس و ارزشهای مدیریتی به عنوان عوامل علی، محرک اصلی شکلگیری تعهدات عاطفی و رفتارهای نوآورانه (فرانقشی) در سازمان محسوب میشوند همچنین؛ یافتهها حاکی از آن است که افتخار سازمانی و شناخت عمق فاجعه زیستمحیطی، نسبت به پاداشهای بیرونی یا قوانین اجباری، تأثیر بهمراتب بیشتری بر بهبود عملکرد اکولوژیکی دارند. در نهایت، موفقیت در رتبهبندی عوامل مؤثر بر رفتار سبز کارکنان اهوازی نه در گرو اجبار، بلکه در گرو آموزشهای تخصصی اقلیمی و نهادینه کردن پیوندهای هویتی با اهداف محیطزیستی سازمان است.