فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای

چکیده این پژوهش با هدف بررسی نقش و کارکرد زیرساخت‌های سبز در تحقق شهر هوشمند پایدار در منطقه ۶ تهران انجام شد منطقه‌ای که به دلیل تراکم ساختمانی بالا، کمبود فضای سبز، مصرف بالای انرژی و فشارهای محیطی، با چالش‌های جدی در مدیریت اکولوژیکی و دستیابی به پایداری شهری مواجه است. مسئله اصلی پژوهش آن بود که چگونه می‌توان از طریق تقویت زیرساخت‌های سبز و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند، عملکرد محیطی و تاب‌آوری این منطقه را ارتقا داد و چه شاخص‌هایی بیشترین تأثیر را در این فرایند دارند. با توجه به محدودیت‌های محیطی و ساختاری منطقه ۶، ضرورت ایجاد پیوندی میان فناوری، مدیریت شهری و اکولوژی بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش‌شناسی، توصیفی–تحلیلی با رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل 40 نفر از متخصصان، کارشناسان و مدیران حوزه شهر هوشمند و محیط‌زیست شهری بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته بود و برای تحلیل داده‌ها از آلفای کرونباخ و KMO جهت سنجش پایایی و کفایت نمونه‌گیری، تحلیل عاملی اکتشافی برای شناسایی ابعاد مفهومی، همبستگی پیرسون برای تعیین روابط میان شاخص‌ها و رگرسیون خطی برای تعیین میزان تأثیر هر عامل بر متغیر وابسته استفاده شد. نتایج نشان داد که بعد مدیریت و فناوری بیشترین نقش را در تبیین شهر هوشمند پایدار در منطقه ۶ ایفا می‌کند و شاخص‌هایی مانند داده‌کاوی، سنسورهای هوشمند و مدیریت هوشمند منابع آب بالاترین اثرگذاری را دارند. پس از آن، بعد اکولوژیک شامل کاهش جزیره گرمایی، طراحی اکولوژیک و مدیریت رواناب‌ها در مرتبه دوم قرار می‌گیرد و بیانگر اهمیت زیرساخت‌های محیطی در مناطق متراکم شهر است. در مقابل، بعد اجتماعی–اقتصادی و مشارکت شهروندی کمترین وزن را کسب کرد که نشان‌دهنده ضعف ساختارهای نرم‌افزاری و ضرورت توانمندسازی جامعه محلی است. در مجموع، پژوهش تأکید می‌کند که دستیابی به شهر هوشمند پایدار در منطقه ۶ مستلزم تلفیق هم‌زمان فناوری‌های هوشمند، زیرساخت‌های اکولوژیک و مشارکت اجتماعی است.

چکیده زمینه و هدف: یکی از معضلات نوظهور جامعه شهری و بخصوص کلان‌شهرها، مبحث جزایر حرارتی شهری است که منجر به اختلاف دمای این سطوح به نسبت مناطق حاشیه خود به دلایل مختلف اکولوژیکی، مورفولوژی، توپوگرافی، جمعیتی و... است
روش بررسی: در این پژوهش جزایر حرارتی شهری تبریز در نمونه موردی منطقه 1، ناحیه 1بعنوان محدوده اول و منطقه 6، ناحیه 4 بعنوان محدوده دوم ازاین کلان‌شهر، با استفاده ازتصاویر سنجش‌ازدور لندست 8 مورد بررسی قرار گرفت. اهداف این پژوهش شامل استخراج، مکانیابی و تحلیل پدیده جزایر حرارتی شهری درمحدوده موردمطالعه با استفاده از فرمولهای مشخص و تهیه نقشه‌های مربوطه با تمرکز بر شاخصهای اکولوژیکی و مورفولوژی است.
یافته ها و نتیجه گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که محدوده اول، دمای کمینه 88/15 درجه و بیشینه آن 65/37 درجه بوده و درمحدوده دوم کمینه 11/24 و بیشینه 87/40 درجه است. با بررسی نقشه‌های استخراج شده براساس شاخصهای درنظر گرفته شده اکولوژیکی یعنی پوشش گیاهی، باد، تابش آفتاب و ارتفاع ازسطح دریا و شاخصهای مورفولوژی یعنی ارتفاع ساختمان، تراکم ساختمانی، نمای ساختمان و بام ساختمان‌ها در هر دو محدوده، به این نتیجه رسیدیم که محدوده اول باارتفاع بالاتر ازسطح دریا، دریافت مناسب‌تر بادهای غالب شمالشرقی، جهت گیری مناسب‌تر خیابان‌ها، ارتفاع طبقات پایین‌تر و اکثرا یک طبقه بودن آنها و فراوانی بام‌های انعکاسی به نسبت محدوده دوم، ازدلایل خنک‌تر بودن این محدود بوده است. هرچند محدوده دوم ازلحاظ پوشش گیاهی وضع مناسب‌تر و تراکم ساختمانی کمتری برخورداراست.