4.بررسی عوامل موثر ژئومورفولوژیکی در مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی با استفاده از داده‌های سنجش از دور در محیط GIS (مطالعه موردی: شهرستان خلخال، استان اردبیل)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از طرح پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

چکیده
زمینه و هدف: مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی یکی از چالش‌های مهم در برنامه‌ریزی و توسعه زیرساخت‌های دفاعی است. انتخاب محل مناسب برای این تأسیسات نیازمند ارزیابی دقیق از عوامل مختلف محیطی، استراتژیک و اجتماعی است تا علاوه بر تأمین امنیت، تأثیرات منفی بر منابع طبیعی و جامعه کاهش یابد. بدین منظور در این پژوهش، مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی در شهرستان خلخال با استفاده از داده‌های سنجش از دور و مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای(ANP) در محیط GIS انجام شد.
روش‌شناسی: برای این منظور، ۱۲ متغیر مؤثر شامل فاصله از رودخانه، زمین‌شناسی، ارتفاع، شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، فاصله از گسل، فاصله از جاده، فاصله از روستا، فاصله از شهر و جنس خاک در نظر گرفته شد. داده‌های مورد نیاز از منابع مختلف نظیر تصاویر سنجنده  ASTERپایگاه داده GLC-FCS30D، تصاویر ماهواره‌ای Sentinel-2 و نقشه‌های زمین‌شناسی استخراج شدند. در فرایند ANP، ابتدا معیارها در دو خوشه طبیعی و انسانی دسته‌بندی شده و سپس با انجام مقایسات زوجی در نرم‌افزار  Super Decisionsوزن نسبی معیارها تعیین گردید. در ادامه، سوپرماتریس اولیه، وزنی و نهایی تشکیل شد تا وزن نهایی معیارها مشخص شود.
نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد که مناطق با پوشش گیاهی متوسط، شیب کم‌تر از ۱۰ درجه، خاک‌های استپی قهوه‌ای و زمین‌های بایر، گزینه‌های مطلوب‌تری برای استقرار پادگان‌ها محسوب می‌شوند. همچنین، فاصله مناسب از گسل‌ها، رودخانه‌ها و سکونتگاه‌های انسانی به‌عنوان عوامل کلیدی در تصمیم‌گیری لحاظ شدند. تحلیل نقشه‌های ارتفاع، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی و کاربری اراضی نشان داد که نواحی مرکزی و شرقی شهرستان، به‌دلیل دسترسی مناسب به زیرساخت‌ها و شرایط محیطی پایدار، بهترین گزینه برای احداث پادگان‌های نظامی هستند.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه می‌تواند به بهینه‌سازی مکان‌یابی پادگان‌های نظامی با درنظرگرفتن معیارهای استراتژیک، محیط‌زیستی و امنیتی کمک کند. این امر موجب افزایش کارایی عملیات نظامی، بهبود مدیریت بحران، کاهش هزینه‌های زیرساختی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر بلایای طبیعی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the Geomorphological Factors Affecting the Optimal Location of Military Bases Using Remote Sensing Data in GIS Environment (Case Study: Khalkhal Township, Ardabil Province

نویسندگان English

AmirHesam Pasban 1
Mousa Abedini 2
1 Ph.D Student, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Professor, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

Background and Objective: The optimal location of military bases is one of the major challenges in the planning and development of defense infrastructure. Selecting an appropriate site for these facilities requires a thorough assessment of various environmental, strategic, and social factors to ensure security while minimizing negative impacts on natural resources and communities.
Methodology: In this study, the optimal location of military bases in Khalkhal County was determined using remote sensing data and the Analytic Network Process (ANP) model within a GIS environment. For this purpose, 12 effective variables were considered, including distance from rivers, geology, elevation, slope, slope direction, land use, vegetation cover, distance from faults, distance from roads, distance from villages, distance from cities, and soil type. The required data were extracted from various sources, such as ASTER sensor images, GLC-FCS30D database, Sentinel-2 satellite images, and geological maps. In the ANP process, criteria were initially classified into two clusters: natural and human-made, and then, pairwise comparisons were performed using Super Decisions software to determine the relative weights of the criteria. Subsequently, the initial, weighted, and final supermatrices were formed to determine the final weight of the criteria.
Results and Findings: The results indicated that areas with medium vegetation cover, slopes less than 10 degrees, brown steppe soils, and barren land are more favorable for the establishment of military bases. Furthermore, appropriate distances from faults, rivers, and human settlements were considered as key factors in decision-making. Analysis of elevation, slope, slope direction, vegetation cover, and land use maps revealed that the central and eastern regions of the county, due to their convenient access to infrastructure and stable environmental conditions, are the best options for establishing military bases.
Conclusion: The results of this study can contribute to the optimization of military base location by considering strategic, environmental, and security criteria. This would enhance the efficiency of military operations, improve crisis management, reduce infrastructure costs, and decrease vulnerability to natural disasters.

کلیدواژه‌ها English

Optimal Location
Analytic Network Process
Sentinel
RS
Khalkhal
پاشازاده، منوچهر، سیدین، افشار، و پارسای‌مقدم، مهدی. (1397). تحلیل نقاط بهینه استقرارگاه‌های نظامی بر مبنای ملاحضات دفاعی و امنیتی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: استان اردبیل). مدیریت نظامی، 17(2)، 23-51. https://jmm.iranjournals.ir/article_29077.html
جوان، خدیجه، عزیزی، علیرضا، و موسوی، میرنجف (1403). آمایش دفاعی و مکان یابی پناهگاه های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر ارومیه). جغرافیا و روابط انسانی، انتشار آنلاین از تاریخ 23 خرداد 1403. 10.22034/gahr.2024.457959.2134
حیدری، محمدتقی، و طاهری، علیرضا (1400). تحلیل تناسب کاربری‌های استراتژیک اراضی درون شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (مورد مطالعه: تیپ مستقل 216 مکانیزه زرهی ارتش). علوم و فنون نظامی، 58(17)، 5-27. 10.22034/qjmst.2022.529425.1529
داداش­پور، هاشم، خدابخش، حمیدرضا، رفیعیان، مجتبی (1391). تحلیل فضایی و مکان‌یابی مراکز اسکان موقت با استفاده از تلفیق فرآیند تحلیل شبکه­ای (ANP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 1، 111-131. 10.22067/geo.v1i1.16543
رضایی، حسن، و مرادی، مریم. (1400). شناسایی ابعاد و مولفه‌های مکان‌گزینی پادگان‌های نظامی، مدیریت نظامی. 21(4)، 63-82. 10.22034/iamu.2022.540110.2654
روستایی، شهرام، فتحی، محمدحسین، فخری، سیروس، و محمدی‌فر، عادل. (1392). تحلیل ژئومورفولوژیکی مکان‌گزینی مراکز نظامی (مطالعه موردی: دامنه‌های غربی کوهستان سهند). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 45(3)، 209-228.  10.22059/jhgr.2013.35253
سبحانی، بهروز، و مملوکی، مرتضی (1404). مکان‌یابی بهینه مناطق کشاورزی با استفاده از داده‌های سنجش از دور و تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: شهرستان اردبیل). مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، 6(3). https://www.srds.ir/article_217273.html
سپهوند، آسیه، سپهوند، علی، و امیری، علیرضا. (1402). محاسبه میزان اهمیت شاخص‌های موثر در مکان‌یابی استقرارگاه‌های نظامی با تاکید بر دوره دفاع مقدس مطالعه موردی: استان کرمانشاه. اطلاعات جغرافیایی، 32(126)، 131-152.  10.22131/sepehr.2023.557367.2891
سلاورزی زاده، محمد، و ولی‌پور، پیمان (1403). تحلیلی بر مکان‌یابی پناه‌گاه‌های امن شهری با رویکرد پدافند غیر عامل (نمونۀ موردی: شهر اهواز). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 53(14)، 89-120.  10.22111/gaij.2024.49245.3219
سلیمانی، رضا، ولیزاده کامران، خلیل، مختاری، داود، و سعیدی، علی (1402). نقش عناصر و عوامل اقلیمی موثر در مکان‌یابی مراکز نظامی استان آذربایجان شرقی با رویکرد پدافند غیرعامل. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(83)، 73-84. doi.org/10.22034/gp.2023.10787
عابدینی، موسی، صبوری، حمیرا، و پاسبان، امیرحسام (1404). پهنه‌بندی خطر سیلاب و ارتباط آن با کاربری اراضی با استفاده از مدل فرایند تحلیل شبکه (مطالعه موردی: حوضه آبخیز رضی‌چای، استان اردبیل). مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، 6(2)، 68-84. https://www.srds.ir/article_214387.html
عبادی‌نژاد، سیدعلی، بهرام‌آبادی، و بهروز (1395). مکان‌یابی پاسگاه‌های مرزی و تعیین مناطق مستعد نفوذ با استفاده از سیستم استنتاج فازی و GIS (مطالعه موردی نوار مرزی شهرستان نهبندان). مدیریت نظامی، 16(3)، 63-92. https://jmm.iranjournals.ir/article_25881.html
علیزاده، محمد، رحیمی، محمد، فراگردی، زهره، و افراسیابی، فاطمه (1398). ارزیابی ژئوسایت‌های شهرستتان خلخال در راستای توسعه پایدار گردشگری. جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 10(19)، 421-433. 20.1001.1.22286462.1398.10.37.23.2
کیخایی، مهدی، رفیع‌زاده ملکشاهی، ارسلان، و بیرانوند، نادر (1400). طراحی سامانه Web-GIS مبتنی بر مسیریابی بهینه بین نقاط مختلف صحنه نبرد به منظور مدیریت و طرح‌ریزی صحیح عملیات‌های نظامی آینده. آینده‌پژوهی دفاعی، 22(6)، 69-94.  10.22034/dfsr.2021.532116.1503
مکانیکی، جواد، و صادقی، حجت (1391). مکان­یابی مراکز بهداشتی- درمانی (بیمارستان­ها) شهر بیرجند، از طریق فرآیند تحلیل شبکه­ای (ANP) و مقایسه زوجی در محیط GIS. آمایش محیط، 19، 121-142. https://cv.birjand.ac.ir/mikaniki/fa/articlesInPublications/34706
میرآبادی، مصطفی، بشارتی‌فر، صادق، و نظری، حسین (1402). مکان‌یابی بهینه زندان‌ها از منظر اصول و معیارهای پدافندغیرعامل (مطالعه موردی: شهر دوگنبدان). پژوهشات کاربردی علوم جغرافیایی، 23(71)، 61-79.  Doi:10.61186/jgs.23.71.61
نیکبخت، محبوبه، دزنردی، زینب، و اسماعیل‌زاده، هادی. (1401). مکان‌یابی پاسگاه‌های مرزی در مناطق شمال شرقی کشور با استفاده از مدل تلفیقی FAHP (مطالعه موردی: لطف‌آباد، نوخندان، باجگیران). پژوهش‌نامه خراسان بزرگ، 13(49)، 69-86. 10.22034/jgk.2022.308612.0
Brooke, S. (2023). Location: An Analysis of Safe Haven Siting in New York City partial fulfillment of the requirement for the degree of Master of Arts in Department of Urban and Environmental Policy and Planning, Tufts University. https://dl.tufts.edu/concern/pdfs/br86bf68k
Jensen, B. M. (2018), The role of ideas in defense planning: revisiting the revolution in military affairs, Defence studies, 18(3), 302-317. DOI:10.1080/14702436.2018.1497928
Karatas, mumtaz; yakici, ertan & razi, nasuh (2018), Military Facility Location Problems: A Brief Survey, n book: Operations Research for Military Organizations, 9(1), 1-27. DOI: 10.4018/978-1-5225-5513-1.ch001
Liu, Chang; Xiao, Bin and Wang, Weijie (2020), Analysis on project management of military barracks in high altitude area, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. DOI: 10.1088/1757-899X/780/5/052013
Nappi, M. & Souza, J., (2015). Disaster Management: Hierarchical Structuring Criteria for Selection and Location of Temporary Shelters, Journal of the International Society for the Prevention and Mitigation of Natural Hazards, 75 (3), 2421–2436. DOI: 10.1007/s11069-014-1437-4
Nicoara, Gabriela & pinzariu, sorin (2021), considerations regarding the location and the role of organizational culture in the Romanian military environment, land forces avademy review, 26(1), 55-61. DOI: 10.2478/raft-2021-0009
Rueda, diego f. & calle, eusebi (2017), using interdependency matrices to mitigate targeted attacks on interdependent networks, interntional journal of critical infrastructure protection, 16, 3-12. DOI: 10.1016/j.ijcip.2016.11.004
Sennaroglu, B., & Celebi, G. V. (2018). A military airport location selection by AHP integrated PROMETHEE and VIKOR methods. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 59, 160-173. DOI: 10.1016/j.trd.2017.12.022
Ural, Ece & Severcan, yucel can (2022). Assessing user preferences regarding military site regeneration: The case of the Fourth Corps Command in Ankara. Cities, 129, 103- 118. DOI: 10.1016/j.cities.2022.103807
Vojtekova, J., Vojtek, M. 2020. Assessment of landslide susceptibility at a local spatial scale applying the multi-criteria analysis and GIS: a case study from Slovakia. Geomatics, natural hazards and risk, 11(1), 131-148. DOI: 10.1080/19475705.2020.1713233
Yang, R. Xu, Q. Au, M. H. Yu, Z. Wang, H. & Zhou, L. (2018). Position based cryptography with location privacy: A step for fog computing. Future Generation Computer Systems, 78, 799-806.
Yang, R. Xu, Q. Au, M. H. Yu, Z. Wang, H. & Zhou, L. (2018). Position based cryptography with location privacy: A step for fog computing. Future Generation Computer Systems, 78, 799-806. DOI:10.1016/j.future.2017.05.035
Yigitcanlar, T. Dur, F. and Dizdaroglu, D. (2015), towards prosperous sustainable cities: A multiscalar urban sustainability assessment approach, Habitat International, 45, 36- 46. DOI: 10.1016/j.habitatint.2014.06.033

  • تاریخ دریافت 12 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 16 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 05 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار 18 فروردین 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404