ردیابی و تحلیل همدیدی ابرگرمای 23 تیرماه 1403 استان خوزستان

کنزی حق, آیسان; صلاحی, برومند

ردیابی و تحلیل همدیدی ابرگرمای 23 تیرماه 1403 استان خوزستان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

آیسان کنزی حق ¹ ^¶

برومند صلاحی ²

¹ دانشجوی دوره دکتری آب و هواشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

² استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: اقلیم یک جزء فراگیر و مهم اکوسیستم محسوب می‌گردد و تغییرات آن هرچند ناچیز می‌تواند سایر اجزا را در درجات مختلف تحت تأثیر خود قرار دهد. از جمله مهم‌ترین بلایای آب و هوایی که هر ساله پیامدهای زیست‌محیطی مخربی را به همراه دارند، امواج گرمایی هستند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی سینوپتیک موج گرمای بالای 50 درجه سانتی‌گراد مورخ 23 تیرماه 1403 استان خوزستان است.
روش‌شناسی: این تحقیق، با دیدگاه محیطی به گردش جو صورت گرفته که در آن، ابتدا مقدار دماهای ثبت شده ایستگاه‌های استان خوزستان و تغییرات آن‌ها از اداره کل هواشناسی استان خوزستان دریافت شده و سپس با دریافت داده‌های سطوح فوقانی جو و تحلیل آن‌ها، علل گرمای شدید شناسایی گردید. در این پژوهش، برای تحلیل الگوهای همدیدی منجر به موج گرمایی استان خوزستان، داده‌های جوی کشور در تراز 500 هکتوپاسکال از سایت نووا استخراج گردید که شامل نقشه‌های ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار سطح دریا، امگا، رطوبت نسبی و آب قابل بارش، دما، سرعت باد و ضخامت برای روزهای 21 الی 23 تیرماه 1403 بوده است.
یافتهها و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که نفوذ سامانه‌های کم‌فشارهای حرارتی پاکستان و عربستان، استقرار پرفشار جنب‌حاره‌ای آزور در جنوب غرب و پرفشار سیبری در شمال ایران در تراز 500 هکتوپاسکال، به‌عنوان مهم‌ترین الگوی تأثیرگذار در ایجاد موج گرمایی 23 تیرماه 1403 استان خوزستان بوده که از 48 ساعت قبل آغاز گشته است. همراهی این سیستم کم‌فشار مستقر در منطقه با الگوی توپوگرافی آن (ارتفاعات زاگرس جنوبی) و جریانات پادساعتگرد خود که از سمت جنوب، جنوب غرب استان موجب فرارفت گرم دمای تابشی صحراهای گرم لوت، عربستان، دریای عمان گشته و از طرفی با عبور آن از روی آب‌های گرم خلیج فارس و دریای عمان، این منطقه را هم‌زمان با قرارگیری در فصل گرم سال تحت تأثیر خود قرار داده که نتیجه آن افزایش شدید دما را به دنبال داشته و شرایط سینوپتیکی لازم جهت ایجاد گرمای بالای 50 درجه سانتی‌گراد استان خوزستان را فراهم نموده است.

کلیدواژه‌ها

استان خوزستان

پرفشار جنب‌حاره‌

تحلیل سینوپتیک

کم‌فشار حرارتی

موج گرما

موضوعات

جغرافیای طبیعی

عنوان مقاله English

Tracking and Synoptic Analysis of the Hyperthermia of July 13, 2024 in Khuzestan Province

نویسندگان English

Aysan Kanzi Hagh ¹

Bromand Salahi ²

¹ Ph.D. Student of Climatology, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

² Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

چکیده English

Background and Objective:Climate is a pervasive and important component of the ecosystem, and its changes, although insignificant, can affect other components to varying degrees. Among the most important climatic disasters that bring devastating environmental consequences every year are heat waves. The aim of the present study is to investigate the synoptic heat wave above 50 degrees Celsius on July 13, 2024, in Khuzestan Province.
Methodology:This research was conducted with an environmental perspective on atmospheric circulation, in which, first, the recorded temperatures of Khuzestan province stations and their changes were received from the Meteorological Department of Khuzestan province, and then by receiving data from the upper levels of the atmosphere and analyzing them, the causes of extreme heat were identified. In this research, to analyze the synoptic patterns leading to the heat wave in Khuzestan province, the atmospheric data at the level of 500 hectopascals were extracted from the NOAA website, which included maps of geopotential height, sea level pressure, omega, relative humidity and precipitable water, temperature, wind speed and thickness for the days of July 13-15, 2024.
Results and Findings:The results showed that the penetration of thermal low pressure systems in Pakistan and Saudi Arabia, the establishment of the subtropical Azores high pressure in the southwest and the Siberian high pressure in northern Iran at a level of 500 hectopascals, were the most important influential patterns in creating the heat wave of July 13, 2024 in Khuzestan Province, which began 48 hours ago. The association of this low pressure system located in the region with its topographic pattern (Southern Zagros heights) and its counterclockwise currents from the south and southwest of the province caused the warm advection of the radiant temperature of the hot deserts of Lut, Saudi Arabia, and the Sea of Oman. On the other hand, by passing over the warm waters of the Persian Gulf and the Sea of Oman, it affected this region simultaneously with the onset of the hot season, which resulted in a sharp increase in temperature and provided the necessary synoptic conditions to create heat above 50 degrees Celsius in Khuzestan Province.

کلیدواژه‌ها English

Heat Wave

Khuzestan Province

STHP

Synoptic Analysis

Thermal Low Pressure

اداره کل هواشناسی استان خوزستان. (1403). ویژگی‌های جغرافیایی و اقلیمی استان خوزستان. بازیابی شده در 1 بهمن 1403.https://khzmet.ir/rha/

اسمعیل‌نژاد، مرتضی؛ خسروی، محمود؛ علیجانی، بهلول؛ مسعودیان، سیدابوالفضل. (1392). شناسایی امواج گرمایی ایران. جغرافیا و توسعه، 11(33). 39-53. doi: 10.22111/gdij.2013.1321

اکبری، مهری؛ اسداللهی، عنایت. (1400). گرمایش جهانی و تغییرات ضخامت جو طی دوره سرد سال در ایران. پژوهش‌های تغییرات آب و هوایی، 2(8)، 98-83. doi: 10.30488/ccr.2022.321782.1067

برنا، رضا؛ امانی، ماندانا؛ ظهوریان، منیژه. (1400). ارزیابی مخاطرات دمایی استان خوزستان. مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی،10(40)،229-249. doi: 10.22067/geoeh.2021.67887.1005

برون، اشرف؛ ظهوریان پردل، منیژه؛؛ شکیبا، علیرضا؛ محمدی، زینب. (1404). شناسایی امواج گرمایی استان خوزستان و تحلیل همدیدی نقش پرفشار عربستان در ایجاد آن‌ها. اندیشه‌های نو در علوم جغرافیایی،3(8)، 1-20. https://www.ims-jmas.net/article_115309.html

جمالی زاده، ناهید؛ ظهوریان پردل، منیژه؛ لشکری، حسن؛ شکیبا، علیرضا؛ محمدی، زینب. (1398). تحلیل همدیدی و ساختار دینامیکی الگوهای تابستانه استان خوزستان. جغرافیای طبیعی، 12(44). 29-17. https://journals.iau.ir/article_668789.html

خزایی‌کوهپر، سوفیا؛ جانباز قبادی، غلامرضا؛ متولی، صدرالدین. (1403، آذر). شناسایی و تحلیل سیوپتیکی امواج گرمایی کلان‌شهر اهواز. مهندسی جغرافیایی سرزمین،8 (3)،208-193. doi: 10.22034/jget.2023.346928.1434

خسروی، محمود؛ اسمعیل نژاد، مرتضی. (1399). بررسی آماری ـ همدیدی موج‌های گرمایی کم تداوم ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، ۱ (۲)،19-33. doi: 10.29252/gsma.1.2.19

رضایی، فرشته؛ احمدی، محمود؛ شکیبا، علیرضا. (1397). تعیین آستانه دمایی موج گرم سال بر اساس شاخص‌های جهانی در مناطق مختلف کشور، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 7(2)،115-132. doi: 10.22067/geo.v7i3.64584

قویدل رحیمی، یوسف. (1390). شناسایی، طبقه‌بندی و تحلیل سینوپتیک موج ابر گرم تابستان 1389 در ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک،1(3)، 85-100. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161274.html

قویدل‌ رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد. (1393). تحلیل آماری و سینوپتیک دماهای ابر گرم منطقه جنوب شرق ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 4(15)، 35-52. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161352.html

قویدل رحیمی، یوسف؛ رضایی، محمد. (1394). جستاری پیرامون شناسایی، طبقه‌بندی و تحلیل سینوپتیک امواج گرمایی استان کرمان. جغرافیا و برنامه‌ریزی،19(54)،253-277. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_4479.html

کرم‌پور، مصطفی؛ رفیعی، جعفر؛ جعفری، ایوب. (1396). شناسایی و تحلیل سینوپتیکی امواج گرمایی غرب ایران (ایلام، خوزستان، لرستان، کرمانشاه)، مدیریت مخاطرات محیطی، 4(3)،263-279. doi: 10.22059/jhsci.2018.246557.296

لشکری، حسن؛ برون، اشرف؛ ظهوریان پردل، منیژه؛؛ شکیبا، علیرضا؛ محمدی، زینب. (1398). تحلیل همدیدی نقش پرفشار عربستان در امواج گرم استان خوزستان. نشریه هواشناسی و علوم جو،2(1)،55-67. https://www.ims-jmas.net/article_115309.html

لشکری، حسن؛ متکان، علی‌اکبر؛ آزادی، مجید؛ محمدی، زینب. (1396). تحلیل همدیدی نقش پرفشار جنب‌حاره‌ای عربستان و رودباد جنب‌حاره‌ای در خشکسالی‌های شدید جنوب و جنوب غرب ایران. پژوهش‌های دانش زمین، 2(8)، 141- 163. https://esrj.sbu.ac.ir/article_96278.html

مجرد، فیروز؛ معصوم پور، جعفر؛ رستمی، طیبه. (1394). تحلیل آماری ـ همدیدی امواج گرمایی بالای 40 درجه سلسیوس در غرب ایران. جغرافیا و مخاطرات محیطی (1)4, 41-57. doi: 10.22067/geo.v4i1.32793

مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی ایران، 1403. https://ndc.irimo.ir/far/index.php

هوشیار، محمود؛ سبحانی، بهروز؛ پروین، نادر. (1398). تحلیل آماری سینوپتیکی امواج گرمایی زودرس در شمال غرب ایران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19(54)، 185-203. http://jgs.khu.ac.ir/article-1-2780-fa.html

Akbary, M. & Asadolahi, E. (2021). Global warming and changes in atmospheric thickness during the cold period of the year in Iran. Climate Change Research, 2(8), 83-98. doi: 10.30488/ccr.2022.321782.1067 [In Persian].

Beniston, M., Stephenson, D.B., Christensen, O.B., Ferro, A.T., Frei, christoph.,Goyette,s., Halsnaes,K., Holt,T., jyiha,k., koffi, B. (2007). Future extreme events in European climate, an exploration of regional climate model projections, Climatechange, 81,71- 95. https://doi.org/10.1007/s10584-006-9226-z

Bettina M. (2003). Fifty-Third Session of The WHO Regional Committee For Europe, Pp 1-12.

Borna, R., Amani, M., Zoohorian, M. (2021). Temperature Hazards Assessment of Khuzestan Province. Journal of Geography and Environmental Hazards, 10(4), 243-260. doi: 10.22067/geoeh.2021.67887.1005 [In Persian].

Boron, A., Zohoriyan Pordel, M., Lashkari, H., Shakiba, A. and mohamadi, Z. (2025). Identifying heat waves in Khuzestan Province and synoptic analysis of the role of Saudi Arabia's high pressure in their creation. Journal of New ideas in geographical sciences, 3(8), 1-20. https://www.ims-jmas.net/article_115309.html

Esmaeil Negad, M., Khosravei, M., Aliganei, B. and Masoodeian, S. (2013). Identifying Heat Waves of Iran. Geography and Development, 11(33), 39-54. doi: 10.22111/gdij.2013.1321 [In Persian].

Ghavidel Rahimi, Y. & Rezaei, M. (2016). A Query on Identification, Classification and Synoptic Analysis of Heat Waves in Kerman Province. Journal of Geography and Planning, 19 (54), 253-277.https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_4479.html[In Persian].

Ghavidel Rahimi, Y.,rezaie.M. (2014). The Statistical and Synoptic analysis of super warm temperatures in South East region of Iran. Journal of Arid Regions Geographic Studies, 5(15), 35-52. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161352.html [In Persian].

Ghavidel Rahimi,Y. (2011). Identification, Classification and synoptic analysis of Iran super heat. Journal of Arid Regions Geographic Studies, 2(3), 85-100. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161274.html [In Persian].

Hooshyar, M., Sobhani, B., & Parvin, N. (2019). Synoptic Analysis of Early Heat Waves in Northwest of Iran, 19(54),185-203. http://jgs.khu.ac.ir/article-1-2780-fa.html [In Persian].

Jamalizade, N., Zohurianepordel, M., Lashkari, H., Shakib,A., & Mohammadi, Z. (2019). Synoptic analysis and dynamic structure of summer patterns in Khuzestan province. Journal of Physical Geography,12(44),17-29. https://journals.iau.ir/article_668789.html [In Persian].

Karampoor, M., Rafiee, J. and Jafari, A. (2017). Identification and Analysis of Synoptic of Heat Waves in West of Iran (Case Study: Ilam, Khouzestan, Lorestan, Kermanshah). Environmental Management Hazards, 4(3), 263-279.doi: 10.22059/jhsci.2018.246557.296 [In Persian].

Khazaee kuhpar, S., Janbaz ghobadi, G. and Motevali, S. (2024). Identification and synoptic analysis of heat waves in Ahvaz metropolis. Geographical Engineering of Territory, 8(3), 193-208. doi: 10.22034/jget.2023.346928.1434 [In Persian].

Khosravi M, Esmaeilnejad M. (2020). Statistical Analysis - Synoptic a Continuity Heat Waves of Iran. Journal of the Geographical Studies of Mountainous Areas, 1 (2), 19-33. doi: 10.29252/gsma.1.2.19 [In Persian].

Khuzestan Province Meteorological Department. (2025). Geographical and climatic characteristics of Khuzestan Province[Website post] Retrieved 2025, January. 20, https://khzmet.ir/rha/ (in Persian) https://khzmet.ir/rha/ [In Persian].

Kyselý, J., (2004). Mortality and displaced mortality during heat waves in the Czech Republic. International journal of biometeorology,49)2), 91-97. DOI:10.1007/s00484-004-0218-2

Lashkari, H., Boron, A., Zohoriyan Pordel, M., Shakiba, A. and mohamadi, Z. (2019). Synoptic Analysis of Saudi Arabian sub-tropical High pressure in Height Waves of Khuzestan Province. Journal of Meteorology and Atmospheric Science, 2(1), 55-67. https://www.ims-jmas.net/article_115309.html [In Persian].

Lashkari, H., Metacan, A., Azadi, M., Mohammadi,Z. (2017). Synoptic analysis of the role of Saudi Arabia subtropical high pressure subtropical and polar jet streams and severe droughts in South and South West of Iran. Researches in Earth Sciences, 8(2), 141-163. https://esrj.sbu.ac.ir/article_96278.html [In Persian].

Mojarrad, F., Masoompour, J. and Rostami, T. (2015). Statistical-Synoptic Analysis of Heat Waves above 40○C in the West of Iran. Journal of Geography and Environmental Hazards, 4(1), 41-57. doi: 10.22067/geo.v4i1.32793

Rezaie, F., Ahmadi, M. & Shakiba, A. (2018). Determining the Temperature Threshold of the Heat Wave during the Warm Period of the Year Based on Global Index in Different Regions of the Country. Journal of Geography and Environmental Hazards, 7(2), 115-132. doi: 10.22067/geo.v7i3.64584 [In Persian].

Roger D., Peng, Jennifer F. Bobb & Francaesca Do., (2011). Towrd a Quantitative Estimate of Future Heat Wave Mortality Under Global Climate Change. Environmental Health Perspectives, National Instituted of Environmental Healthscince. 119(5) 701-706. doi: 10.1289/ehp.1002430

Young Son. J., Jong T, G., Anderson, B., & Michellel. B., (2012). The impact of Heat wave on mortality in seven major cities in Korea Environ Health Percept 120: 566-571. DOI: 10.1289/ehp.1103759