سنجش تاب‌آوری کالبدی در بافت فرسوده شهر ارومیه (نمونه موردی:منطقه 4 شهر ارومیه)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری دانشگاه علم و صنعت ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران ایران.

3 گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

چکیده
1. زمینه و هدف
بافت‌های فرسوده شهری به دلیل فرسودگی کالبدی، ضعف زیرساخت‌ها، تراکم بالای جمعیت و محدودیت‌های دسترسی، در برابر بحران‌های طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر هستند. این امر مدیریت بحران را در این مناطق دشوار ساخته و لزوم ارزیابی تاب‌آوری آن‌ها را دوچندان می‌کند. پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان تاب‌آوری کالبدی منطقه ۴ شهر ارومیه، رتبه‌بندی نواحی چهارگانه آن و ارائه راهکارهای اجرایی جهت کاهش آسیب‌پذیری انجام شده است.
2. روش بررسی
این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی بهره گرفته و برای ارزیابی و رتبه‌بندی نواحی، از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شده است. برای شناخت محدوده مطالعاتی، نقشه‌های مرتبط با شاخص‌های مورد بررسی شامل کیفیت و قدمت ابنیه، تراکم جمعیتی و ساختمانی، مساحت قطعات، تعداد طبقات، نوع مصالح و عرض معابر با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS تولید و تحلیل شده‌اند. داده‌های گردآوری‌شده نیز با کمک نرم‌افزار Expert Choice وزن‌دهی و پردازش شده‌اند.
3. یافته‌ها و نتیجه‌گیری
نتایج نشان داد که ناحیه ۲ باامتیاز (0/196) دارای کمترین میزان تاب‌آوری و بیشترین آسیب‌پذیری در برابر بحران‌های شهری است، درحالی‌که ناحیه ۱ باامتیاز(0/304) شرایط کالبدی و زیرساختی مطلوب‌تر، تاب‌آوری بیشتری دارد. عوامل مؤثر بر کاهش تاب‌آوری در محدوده مورد نظر شامل قدمت بالای ساختمان‌ها، استفاده از مصالح نامناسب، عرض محدود معابر و تراکم بالای ساختمانی و جمعیتی شناسایی شد. در راستای بهبود وضعیت، راهکارهایی نظیر بهسازی معابر، مقاوم‌سازی ساختمان‌ها، توسعه زیرساخت‌های شهری، ارائه مشوق‌های مالی برای نوسازی، افزایش فضاهای باز ایمن و بازنگری در کاربری اراضی پیشنهاد گردید. اجرای این اقدامات، در قالب یک برنامه‌ریزی راهبردی با مشارکت مدیریت شهری، نهادهای اجرایی و ساکنان، می‌تواند نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری کالبدی منطقه و کاهش آسیب‌پذیری آن در برابر بحران‌های احتمالی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Measuring physical resilience in the dilapidated urban fabric of Urmia

نویسندگان English

Aydin Habibzadeh Miavaghi 1
ahmad khalili 2
ali mosayyebzadeh 3
1 Master's student in urban planning at Iran University of Science and Technology
2 Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
3 Department of Urban Planning, Faculty of Architecture, Urban Planning and Art, Urmia University, Urmia, Iran.
چکیده English

1. Background and Aim
Urban deteriorated fabrics, due to physical degradation, weak infrastructure, high population density, and limited accessibility, are highly vulnerable to natural and human induced crises. These challenges complicate crisis management in such areas, emphasizing the necessity of resilience assessment. The present study aims to assess the physical resilience of District 4 in Urmia, rank its four subdistricts based on resilience levels, and propose practical strategies to reduce their vulnerability.
2. Methods and Material
This study employs a descriptive analytical approach and utilizes the Analytic Hierarchy Process (AHP) model to evaluate and rank the subdistricts. To delineate the study area, maps related to the examined indicators including building quality and age, population and building density, plot area, number of floors, construction materials, and street width were generated and analyzed using ArcGIS software. The collected data were weighted and processed using Expert Choice software.
3. Results and Discussion
The results indicate that Subdistrict 2, with a score of 0.196, has the lowest resilience and the highest vulnerability to urban crises, whereas Subdistrict 1, with a score of 0.304, benefits from more favorable physical conditions and infrastructure, exhibiting greater resilience. The key factors contributing to reduced resilience in the study area include the high age of buildings, the use of substandard materials, narrow streets, and excessive population and building density. To improve resilience, several measures have been proposed, including street network rehabilitation, structural retrofitting of buildings, urban infrastructure development, financial incentives for urban renewal, expansion of safe open spaces, and landuse revision. Implementing these strategies within a strategic planning framework, with active participation from urban management authorities, executive institutions, and local residents, can significantly enhance the physical resilience of the area and reduce its vulnerability to potential crises.

کلیدواژه‌ها English

Resilience
Dilapidated Fabric
Analytical Hierarchy Process (AHP)
Physical Vulnerability
District 4 of Urmia

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اسفند 1404

  • تاریخ دریافت 03 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 23 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار 26 فروردین 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404