احیا و ساماندهی بافت های تاریخی با تاکید بر رویکرد منظر فرهنگی شهر مطالعه موردی:بافت تاریخی شهر کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران

چکیده
زمینه و هدف: امروزه گسترش شهرنشینی و تغییرات سریع شهرها، حفاظت از بافت‌های تاریخی شهر را در مرکز توجهات برنامه ریزی شهری قرار داده است. مفاهیم متداولی که سعی در تعریف بناهای قدیمی، گروه های ساختمانی و پهنه‌های شهری به عنوان موجودیتی مجزا در زمینه شهری گسترده تری را داشتند. ازاین رو، تحولی هم در مفهوم و هم در مقیاس بافت‌های تاریخی شهر به‌وجود آمده است که نشئت گرفته از چالش‌های موجود در این زمینه و به تبع آن, همراه با ظهور رویکردهای جدیدی جهت پرداختن به این بافت‌ها در مقیاسی سرزمینی، مانند منظر شهری تاریخی(HULL) است. در همین راستا هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص‌های عینی و ذهنی منظر شهری بافت تاریخی شهر کرمانشاه با تأکید بر نظریه فرهنگی هال است.
روش بررسی: روش انجام پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی بوده که اطلاعات آن از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و از طریق تکمیل پرسشنامه جمع‌آوری گردیده‌است و جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها آزمون تی تک نمونه‌ای در نرم افزار Spss21 و با مدل SWARA جهت وزن‌دهی و رتبه‌بندی شاخص‌ها استفاده شد.
یافته ها و نتایج: نتایج حاصل از پرسشنامه که به دو دسته کلی شاخص‌های امنیت اجتماعی و یکپارچگی تقسیم شد نشان داد که مولفه شاخص وضوح و خوانایی و خاطره انگیزی و شاخص انسجام کارکردی-اجتماعی دارای بالاترین امتیاز و اهمیت را به خود اختصاص داده‌است. همچنین نتایج مدل سوارا حاکی از آن که از بین معیارها، معیار تنوع ، تجربه در محیط، جهت یابی به ترتیب رتبه اول تا سوم در سطح عملکردی کاملا مطلوب را به خود اختصاص داده‌است که این گویای این مطلب می باشد که از محیط و محدوده مورد مطالعه خاطرات، تصور و تجربیاتی خوبی در ذهن ساکنین و افراد تداعی شده است که این امر بر حضور مجدد و استفاده دوباره از فضا توسط افراد می افزاید که نتیجه آن بالارفتن تعاملات اجتماعی و محیطی پرشور می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Revival and organization of historical contexts with an emphasis on the approach of the cultural landscape of the city

نویسندگان English

Rasoul Ghorbani
Sareh Rezaie Es Haghvandi
Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Iran
چکیده English

Background and Objective: Urbanization and rapid changes in cities have placed the preservation of the city's historical textures at the center of urban planning. Common concepts that attempt to define old buildings, building groups, and urban areas as separate entities in the urban context are blurred. Therefore, a transformation has occurred in both the concept and structure of the city's historical textures, which is derived from the challenges in this field and consequently, along with these textural landscapes for dealing with a historical territory, such as the urban landscape (HULL). In this regard, the aim of the present study is to investigate the objective and subjective indicators of the historical urban landscape of Kermanshah city with Hull's cultural theory.
Research Methodology: The method of conducting the present study was descriptive-analytical, and its information was collected through library studies and through completing a questionnaire. For data analysis, a one-sample t-test was used in the Spss21 software and the SWARA model was used for weighting and ranking the indicators.
Findings and Results: The results of the questionnaire, which are divided into two general categories of social security and integration indicators, have shown that the component indicating clarity, legibility, and memorability, and the functional-social cohesion index have the highest score and value. The results of the Swara model also indicate that among the qualities, quality, experience in the environment, respectively, have ranked first to third in the level of completely desirable performance, which is indicative of the fact that memories and good experiences have been associated with the environment and the study area in the minds of residents and individuals, which increases the likelihood of people returning and using the social space.

کلیدواژه‌ها English

Historical city landscape
Kermanshah
SWARA weighting technique
urban landscape
-                    آل‌هاشمی، آید‌‌ا و منصوری، سید‌‌ امیر. (1396). منظر؛ مفهومی د‌‌ر حال تغییر نگاهی به سیر تحول مفهوم منظر از رنسانس تاکنون. باغ نظر، 14(57)، 33-44.
-                    اسدپور، هاجر؛  قلعه‌نویی، محمود و بهرامیان، آرمین (۱۴۰۴). قیاس شاخص‌های معنایی منظر شهری تاریخی و معاصر با بهره‌گیری از روش طرح متوالی اکتشافی (موردپژوهی: منظر شهری شیراز)  مجله منظر، 17(72 ،)16-27 / پاییز 1404
-                    برزگر، سمیرا.(1401). بهسازی منظر در بافت تاریخی شهر (نمونه مطالعاتی: محله سنگ سیاه شیراز)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده معماری و شهرسازی.
-                    بهزادفر، مصطفی (1386). هویت شهر (نگاهی به هویت شهر تهران). تهران: سازمان فرهتگی هنری شهرداری تهران، مؤسسه نشر شهر.
-                    پرویزی، الهام؛ بمانیان، محمدرضا؛ مهدوی­نژاد، محمدجواد.(1395). شناسایی معیارهای ذهنیت اصیل در معماری جدید بافت‌های باارزش تاریخی در جهت ارتقای هویت کالبدی بافت تاریخی (نمونه‌موردی بافت تاریخی عودلاجان محله امامزاده یحیی). مرمت و معماری ایران. ۶ (۱۱) :۶۵-۷۶.
-                    پیربابائی, محمدتقی, نژاد ابراهیمی, احد؛ ابی زاده, سامان. (1396). مؤلفه های فرهنگی تأثیرگذار بر شکل گیری شهر اردبیل در دوره صفویه. دانش شهرسازی, 1(1), 71-84.
-                    پیربابائی, محمدتقی, نژاد ابراهیمی, احد؛ ابی زاده, سامان. (1397). بازنمایی معناهای فضاهای شهری اردبیل دورۀ صفویه با نظریه­­ی فرهنگی هال، فرهنگ معماری شهرسازی اسلامی، 4(1)، 14-1.
-                     جعفرپورناصر، ساناز؛ اسفنجاری کناری، عیسی؛ طبیبیان، منوچهر.(1399). رویکرد منظر شهری تاریخی ابزاری جدید برای مدیریت میراث شهری، نشریه: فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 5(1)، 183.-199.
-                    حائری, ساناز, اسماعیل دخت, مریم. (1401). مقیاس‌های تعاملِ منظر شهری با اکولوژی شهری در برنامه‌های توسعۀ شهری. منظر, 14(59), 58-73.
-                    حبیبی، محمد علی(1398). برنامه­ریزی بهبود وضعیت معابر مستعد پیاده راهسازی در بافت­های تاریخی مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر یزد، پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده ی معماری و شهرسازی، دانشگاه یزد.
-                    حسین‌زاده، مهدی و منصوری، سید امیر(1404). رویکردهای خوانش منظر شهری؛ مرور نظام‌مند بر توسعه مدل‌های مفهومی ، مجله منظر، 17(72 ،)28-39 / پاییز 1404
-                    دانشپور، عبدالهادی، و روستا، مریم (1391). خوانش ساختار شهر؛ گامی به‌سوی شکل شناسی شهری، انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 4، صص: 54-45.
-                    رمضانی، علی(1391). طراحی شهری پایدار در بافت تاریخی کرمانشاه (طراحی و ساماندهی بخشی از خیابان مرکزی شهرکرمانشاه)،پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشکده ی معماری و شهرسازی، دانشگاه تبریز.
-                    سوافیلد‌‌، سایمون. (1395). نظریه د‌‌ر معماری منظر (ترجمۀ محسن فیضی و همکاران). تهران: د‌‌انشگاه تربیت د‌‌بیر شهید‌‌ رجایی.
-                    شاهین­راد، مهنوش؛ رفیعیان، مجتبی و پورجعفر، محمدرضا. (1394 ). ارزیابی ترجیحات بصری زنان از فضاهای شهری تهران. تازه­های علوم شناختی، 17 (1)، 10-24.
-                    علویان‌صدر، مسعود؛ ایزدی، محمدسعید؛ شهابیان، پویان؛ طالبیان، محمدحسن، «چارچوب سازماندهی و مدیریت منظر شهری تاریخی (موردپژوهی شهر مقدس مشهد)»، فصلنامه علمی اثر، دوره ۴۵، شماره105، تابستان ۱۴۰۳.صفحات85-118
-                    فاضلی، نعمت الله (1393). تاریخ فرهنگی ایران مدرن، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-                    فاضلی، نعمت الله (1394). فرهنگ شهر، چرخش فرهنگی در گفتمان‌های شهری، انتشارات تیسا.
-                    کریمی، میترا؛ بمانیان، محمدرضا؛ انصاری، مجتبی؛­منصوری، سید امیر. (1402). بازشناسی مؤلفه‌های نظام بصری منظر شهری؛ عناصر و ارزش‌ها. منظر, 15(62), 72-85.
-                    لوژنبول، ایو. (1393). جایگاه منظر در توسعۀ پایدار. منظر، 6(28)، 53- 59.
-                    ماهان، امین و منصوری، سید‌‌ امیر. (1396). مفهوم منظر با تأکید‌‌ بر نظر صاحب‌نظران رشته‌های مختلف. باغ نظر، 14(47)، 17-28.
-                    مدانلوجویباری،مسعود. (1397). تبیین و ارزیابی مولفه‌های شکوفایی شهری در کلان شهر ایرانی- اسلامی اهواز، رساله دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، به راهنمایی دکتر مسعود صفایی‌پور، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
-                    منصوری, سیدتاج‏الدین؛ جهان بخش, حیدر. (1392). چگونگی ارتقای کالبد و منظر شهری از طریق احیای ارزش­های فرهنگی تاریخی شهر. برنامه­ریزی توسعه کالبدی, 1(3), 89-102.
-                    همتی, مرتضی, منصوری, سید امیر؛ براتی, ناصر. (1401). رسانه، روشی برای تغییر منظر شهری تبیین مد‌‌‌‌‌‌‌ل مفهومی اثرگذاری بر منظر شهری بد‌‌‌‌‌‌‌ون مد‌‌‌‌‌‌‌اخلۀ فیزیکی. منظر, 14(58), 66-77.
-                    Angelstam, P., Munoz-Rojas, J. & Pinto-Correia, T. (2019). Landscape concepts and approaches foster learning about ecosystem services. Landscape Ecology, (34), 1445–1460.
-                    Antrop, M. (2005) Why Landscapes of the Past Are Important for the Future. Landscape and Urban Planning, 70, 21-34
-                    Bandarin, Francesco and Ron van Oers. 2012. The Historic Urban Landscape: Managing Heritage in an Urban Century. Chichester: Wiley Blackwell.
-                    Bramley, G., & Kirk, K., 2005, Does planning make a difference to urban form? Recent evidence from Central Scotland. Environment and Planning A, 37(2), 355-378.
-                    Capone, P. (2013). The landscape theory by Bernard Lassus: an Italian example. Ornamental Horticulture, 19(1), 63-66.
-                    Hall, Stuart. 1997. Representation: cultural representations and signifying practices. Translated by Ahmad Golmohammadi. 2012. Tehran: Ney Publishers.
-                    Nassaur, J. L. (2017). Culture and Changing Landscape Architecture. Landscape Ecology, 10(4), 229-237.
-                    Simmel, G. (2017). The philosophy of landscape. Theory, Culture and Society, 24 (7-8), 20- 29.
-                    Talento, K., Amado, M. & Kullberg, J. C. (2019). Landscape - A Review with a European Perspective. Land, 8(6), 1-28.
-                    Tudor, C. (2014). An Approach to Landscape Character Assessment. London: Natural England.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 آذر 1404

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 06 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 07 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 07 آذر 1404